E-20 Ethanol Blending Impact: કેન્દ્ર સરકારના પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલયે શુક્રવારે કહ્યું કે ૨૦ ટકા ઈથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ (E20) ના ઉપયોગથી કેટલાક વાહનોમાં ઈંધણનું માઈલેજ ૩ થી ૫ ટકા સુધી ઓછું થઈ શકે છે.
સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ અનુસાર, જોકે, મંત્રાલયનો તર્ક છે કે તેના ફાયદા નુકસાન કરતા ઘણા વધારે છે. આ ફાયદાઓમાં સારા ઓક્ટેન રેટિંગ, સારા એન્ટી-નોક ક્ષમતા, ઝડપી કમ્બશન, સારું પિકઅપ, સ્મૂધ એક્સિલરેશન, એન્જિનનું સાફ ચાલવું અને લાઈફ સાઈકલ દરમિયાન ઓછું કાર્બન ઉત્સર્જન સામેલ છે.
ઈથેનોલ બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ પ્રોગ્રામની ટીકાનો જવાબ આપવા માટે જારી એક વિસ્તૃત સવાલ-જવાબ દસ્તાવેજમાં, પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલયે કહ્યું કે E-20, E-10 અથવા શુદ્ધ પેટ્રોલની તુલનામાં ‘સાફ, સારી ગુણવત્તાવાળું અને વધારે કુશળ ઈંધણ’ છે. તેને ઘણા વર્ષોના વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણ, ઓટોમોબાઈલ નિર્માતાઓ સાથે વાતચીત અને ઘરેલુ ઈથેનોલ ઉત્પાદન વધાર્યા પછી જ લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું.
મંત્રાલયે આ આરોપને પણ ફગાવી દીધો કે આ કાર્યક્રમ ઉતાવળમાં લાગુ કરવામાં આવ્યો. તેણે કહ્યું કે ભારતમાં ઈથેનોલ મિશ્રણની શરૂઆત ૨૦૦૧ માં પાયલટ પ્રોજેક્ટ્સના રૂપમાં થઈ હતી અને ૨૦૦૬ સુધી દેશના કેટલાક ભાગોમાં ૫ ટકા ઈથેનોલ મિશ્રણ લાગુ કરવામાં આવી ચૂક્યું હતું.
મંત્રાલય અનુસાર, ૨૦૧૪ સુધી ઈથેનોલ મિશ્રણનું સ્તર લગભગ ૧.૫ ટકા જ હતું. ત્યારબાદ ૨૦૧૮ ની નેશનલ પોલિસી ઓન બાયોફ્યુઅલ્સ (National Policy on Biofuels) લાગુ થયા પછી અને શેરડી સિવાય અન્ય કાચા માલમાંથી પણ ઈથેનોલ ઉત્પાદનની મંજૂરી મળ્યા પછી સરકારે ઉત્પાદન વધારવાની દિશામાં ઝડપી પગલાં ભર્યા.
મંત્રાલયે કહ્યું કે ભારતે નક્કી સમય પહેલા ૨૦૨૨ માં ૧૦ ટકા ઈથેનોલ બ્લેન્ડિંગનું લક્ષ્ય હાસલ કરી લીધું અને ઈથેનોલ પ્લાન્ટ, સ્ટોરેજ અને લોજિસ્ટિક્સમાં રોકાણ કર્યા પછી ૨૦૨૫-૨૬ ઈથેનોલ સપ્લાય વર્ષ દરમિયાન ૨૦ ટકા બ્લેન્ડિંગ સુધી પહોંચી ગયું.
જૂના વાહનોને લઈને ઉઠેલી ચિંતાઓ પર મંત્રાલયનો જવાબ
જૂના વાહનોને લઈને વ્યક્ત કરવામાં આવેલી આશંકાઓ પર મંત્રાલયે કહ્યું કે E20 ને દેશભરમાં લાગુ કરવા પહેલા તેના એન્જિનની ટકાવ ક્ષમતા, ઈંધણ પ્રણાલી, વિવિધ સામગ્રીઓ સાથે અનુકૂળતા, કાટ-પ્રતિરોધ, ડ્રાઈવિંગ પ્રદર્શન અને ઉત્સર્જન સહિત ઘણા પાસાઓ પર વ્યાપક પરીક્ષણો કરવામાં આવ્યા.
મંત્રાલયે મારુતિ સુઝુકી અને હીરો મોટોકોર્પ સહિત વાહન નિર્માતાઓ પાસેથી પ્રાપ્ત પ્રતિક્રિયાઓનો હવાલો આપતા કહ્યું કે વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓમાં સર્વિસ કરેલા વાહનોમાં E20 ના કારણે કાટ લાગવા, અસામાન્ય ઘસારો અથવા ભાગોનું આયુષ્ય ઓછું થવા જેવી કોઈ સમસ્યા સામે આવી નથી.
એક સાથે ઘણા પ્રકારના પેટ્રોલ ઉપલબ્ધ કરાવવાની માંગ પણ ઠુકરાવી. મંત્રાલયે પેટ્રોલ પંપો પર શુદ્ધ પેટ્રોલ, E-10 અને E-20 જેવા અલગ-અલગ પ્રકારના ઈંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવાની માંગને પણ ફગાવી દીધી.
તેણે કહ્યું કે આખા દેશમાં સમાંતર ઈંધણ પુરવઠા શૃંખલા બનાવી રાખવી લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ વધારશે અને દેશભરના એક લાખથી વધુ પેટ્રોલ પંપો પર ઈંધણ વિતરણ વ્યવસ્થાને વધુ જટિલ બનાવી દેશે.
કિંમતોના સંબંધમાં મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે E-20 પરંપરાગત પેટ્રોલથી અનિવાર્યપણે સસ્તું નથી હોતું. તેણે કહ્યું કે ખેડૂતોને યોગ્ય મૂલ્ય સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઈથેનોલની ખરીદ કિંમત સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત કરવામાં આવે છે. એવામાં જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની કિંમતો પ્રમાણમાં ઓછી હોય છે, ત્યારે ઈથેનોલની પડતર કિંમત પેટ્રોલ કરતા વધારે પણ હોઈ શકે છે.
મંત્રાલયે કહ્યું કે આ કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ્ય પેટ્રોલની કિંમતો ઓછી કરવાનો નહીં, પરંતુ કાચા તેલની આયાત પર ભારતની નિર્ભરતા ઘટાડવી, ઈંધણ કિંમતોમાં સ્થિરતા લાવવી અને દેશની ઉર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવાનો છે.
વિદેશી મુદ્રાની બચત અને ખેડૂતોને લાભનો દાવો
મંત્રાલય અનુસાર, ૨૦૧૪-૧૫ ના ઈથેનોલ સપ્લાય વર્ષથી અત્યાર સુધી ઈથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમને કારણે ૧.૯૭ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની વિદેશી મુદ્રાની બચત થઈ છે. આશરે ૩૧૬ લાખ ટન કાચા તેલની આયાતને પ્રતિસ્થાપિત કરવામાં આવી છે. લગભગ ૯૫૨ લાખ ટન કાર્બન ડાયોક્સાઈડ ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો આવ્યો છે. ખેડૂતોને ૧.૬૬ લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની ચૂકવણી કરવામાં આવી છે.
અંતમાં મંત્રાલયે ગ્રાહકોને અપીલ કરી કે તેઓ E-20 ને લઈને ફેલાવવામાં આવી રહેલા ભ્રામક દુષ્પ્રચારથી પ્રભાવિત ન થાય.
મંત્રાલયે કહ્યું કે દેશભરમાં E-20 લાગુ કરવા પહેલા તેને વાહન નિર્માતાઓ, પરીક્ષણ એજન્સીઓ, તેલ વિપણન કંપનીઓ અને નિયામક સંસ્થાઓ દ્વારા સંપૂર્ણ રીતે પરખવામાં અને પ્રમાણિત કરવામાં આવ્યું છે.
નિતિન ગડકરીએ માન્યું કે E-20 ફ્યુઅલથી કારના માઈલેજ પર અસર પડે છે
બીજી તરફ, કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નિતિન ગડકરીએ સ્વીકાર્યું છે કે E20 ઈંધણના ઉપયોગથી કારના માઈલેજ પર કંઈક અંશે અસર પડે છે. જોકે, તેમણે આ વાતને ફગાવી દીધી કે E-20 ઈંધણથી વાહનોના એન્જિન કે ભાગોને નુકસાન પહોંચે છે.
એક ઈન્ટરવ્યુમાં ગડકરીએ કહ્યું કે માઈલેજમાં આ તફાવત પેટ્રોલની સરખામણીએ ઈથેનોલની ઓછી કેલોરીફિક વેલ્યુ (ઉર્જા ક્ષમતા) ને કારણે હોય છે. તેથી, ફ્યુઅલમાં ઈથેનોલની માત્રા વધવા પર સરેરાશ માઈલેજમાં થોડો ઘટાડો આવી શકે છે.
ગડકરીએ કહ્યું, ‘જુઓ, આમાં બે વાતો છે. પહેલી, ઈથેનોલ અને પેટ્રોલની કેલોરીફિક વેલ્યુમાં તફાવત છે, આ એક સત્ય છે. પરંતુ માઈલેજ ડ્રાઈવિંગની પરિસ્થિતિઓ પર પણ નિર્ભર કરે છે, ખાસ કરીને દિલ્હી અને મુંબઈ જેવા શહેરોમાં, જ્યાં ટ્રાફિકને કારણે વાહનો મોટાભાગના સમયે નીચલા ગિયરમાં ચાલે છે. ઓટોમોટિવ રિસર્ચ એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયા (ARAI) ની રિપોર્ટ અનુસાર, ખાસ કરીને ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ એન્જિનવાળા વાહનોમાં માઈલેજની ક્ષમતાને લઈને કોઈ સમસ્યા હોતી નથી. તેથી જ અમે ફ્લેક્સ-એન્જિન ટેકનોલોજીને પણ પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છીએ.’
તેમણે આગળ કહ્યું, ‘જો તમે દિલ્હીથી ગુરુગ્રામ સુધી થોભી-થોભીને ચાલતા ટ્રાફિકમાં વાહન ચલાવી રહ્યા છો, તો સતત બ્રેક લગાવવી પડે છે. લાલબત્તી આવતા પહેલા વાહનની ગતિ મુશ્કેલીથી ૪૦-૫૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે. પરંતુ જો તમે ૧૦૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની સતત ગતિએ વાહન ચલાવો છો, તો માઈલેજમાં કંઈક અલગ પરિણામો જોવા મળી શકે છે.’
જોકે, ગડકરીએ દાવો કર્યો કે E-20 બ્લેન્ડના ઉપયોગથી ગાડીઓના પાર્ટ્સ ખરાબ થવાની વાત વધારી-ચઢાવીને કહેવામાં આવી રહી છે અને આ એક ‘ખોટું નેરેટિવ’ બનાવવાની કોશિશનો ભાગ છે. તેમણે કહ્યું કે E-20 ને ARAI અને ગાડી બનાવતી કંપનીઓ દ્વારા ઘણા ટેસ્ટ કર્યા પછી જ પેશ કરવામાં આવ્યું હતું.
ગડકરીએ આ પણ કહ્યું કે કેટલાક જૂના મોડલોની કારમાં જો કેટલાક ભાગો પર મામૂલી અસર પડતી હોય, તો સરકારે વાહન નિર્માતાઓને કહ્યું છે કે તેઓ સર્વિસિંગ દરમિયાન તે ભાગોને બદલી નાખે.
તેમણે કહ્યું, ‘મને એક પણ એવી કાર બતાવો જેને E-20 ઈંધણની કારણે નુકસાન થયું હોય. સોશિયલ મીડિયા પર જે વાતો ફેલાવવામાં આવી રહી છે, તે એક સુનિયોજિત ખોટા નેરેટિવનો ભાગ છે.’
