EPFO EDLI scheme: EPF સાથે મફત ₹7 લાખનો જીવન વીમો, જાણો EDLI યોજનાના મહત્વના ફાયદા અને દાવાની પ્રક્રિયા

EPFO EDLI scheme: કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF) ખાતું ફક્ત નિવૃત્તિ માટેની બચત જ નથી, પરંતુ તે તેના સભ્યોને કર્મચારી ડિપોઝિટ લિંક્ડ ઇન્શ્યોરન્સ (EDLI) યોજના હેઠળ ₹7 લાખ સુધીનું મફત જીવન વીમા કવચ પણ પૂરું પાડે છે. આ વીમો કર્મચારીના સેવાકાળ દરમિયાન અવસાન થવાના કિસ્સામાં પરિવારને તાત્કાલિક નાણાકીય સુરક્ષા પ્રદાન કરે છે. આ યોજનાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે કર્મચારીના પગારમાંથી પ્રીમિયમનો એક પણ પૈસો કપાતો નથી; તે સંપૂર્ણપણે કંપની (નોકરીદાતા) દ્વારા ચૂકવવામાં આવે છે. મહત્તમ ₹7 લાખ ની રકમની ગણતરી કર્મચારીના છેલ્લા 12 મહિના ના સરેરાશ પગાર અને PF ખાતાના બેલેન્સના આધારે થાય છે.

EDLI યોજના: EPF સભ્યો માટે એક અજાણ્યો પણ મહત્ત્વપૂર્ણ લાભ

ભારતમાં લાખો કર્મચારીઓ માટે, કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) સાથે જોડાયેલું EPF ખાતું સામાન્ય રીતે ભવિષ્યની બચત અથવા પેન્શન તરીકે જ ઓળખાય છે. જો કે, આ બચત વ્યવસ્થા એક અસાધારણ લાભ સાથે આવે છે જેના વિશે ઘણા કર્મચારીઓ અજાણ હોય છે: ₹7 લાખ સુધીનો જીવન વીમો. આ લાભને કર્મચારી ડિપોઝિટ લિંક્ડ ઇન્શ્યોરન્સ (EDLI) યોજના કહેવામાં આવે છે, જે EPF અને EPS (કર્મચારી પેન્શન યોજના) ની સાથે મળતો ત્રીજો મુખ્ય લાભ છે. જ્યાં સુધી કોઈ વ્યક્તિ સક્રિય EPF સભ્ય છે, તે આપોઆપ આ વીમા હેઠળ આવરી લેવાય છે.

પ્રીમિયમની ચિંતા નહીં, સંપૂર્ણ ખર્ચ નોકરીદાતાનો

સામાન્ય રીતે વીમા પૉલિસી માટે પ્રીમિયમ ભરવું પડે છે, પરંતુ EDLI યોજના આ નિયમને અપવાદરૂપ છે. આ વીમા માટેનું સંપૂર્ણ પ્રીમિયમ નોકરીદાતા (Employer) દ્વારા ચૂકવવામાં આવે છે. નિયમો અનુસાર, નોકરીદાતાએ દર મહિને કર્મચારીના પગાર (મૂળભૂત પગાર + મોંઘવારી ભથ્થું) ના 0.5% રકમ EDLI યોજનામાં ફાળવવી પડે છે. કર્મચારીના પગારમાંથી આ માટે કોઈ કપાત થતી નથી, જેના કારણે તે કર્મચારી માટે બિલકુલ મફત વીમા કવચ બની રહે છે. આ યોજના સંગઠિત ક્ષેત્રના કર્મચારીઓને મૂળભૂત સામાજિક સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડવાના ઉદ્દેશ્યથી શરૂ કરવામાં આવી હતી.

₹7 લાખનો દાવો ક્યારે અને કેવી રીતે મળે છે?

આ વીમા કવચ કર્મચારીના સેવા સમયગાળા દરમિયાન મૃત્યુ થવા પર સક્રિય થાય છે. જો કોઈ EPF સભ્ય દુર્ભાગ્યવશ નોકરી પર હોય કે રજા પર હોય, તે દરમિયાન મૃત્યુ પામે, તો વીમાની રકમ તેમના પરિવાર અથવા નોંધાયેલા નોમિનીને ચૂકવવામાં આવે છે. આ નાણાકીય સહાય અચાનક આવેલી કટોકટીમાં પરિવારને તાત્કાલિક રાહત પૂરી પાડે છે.

આ યોજના હેઠળ પરિવારને મળી શકતી લઘુત્તમ રકમ ₹2.5 લાખ છે અને મહત્તમ રકમ ₹7 લાખ છે. આ રકમ કર્મચારીના છેલ્લા 12 મહિના ના સરેરાશ પગાર અને તેમના PF ખાતામાં રહેલા બેલેન્સના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. આ લાભ કાયમી કે કરાર આધારિત – દરેક PF કાપનાર કર્મચારી ને મળે છે (જોકે, આસામના ચાના બગીચાના કામદારો માટે જોગવાઈઓ અલગ છે).

વીમા કવરની સંપૂર્ણ ગણતરી કેવી રીતે થાય છે?

મહત્તમ ₹7 લાખ ની રકમની ગણતરી એક ચોક્કસ સૂત્રના આધારે કરવામાં આવે છે, જે બે ભાગમાં વહેંચાયેલું છે. જોકે, ગણતરી માટે સરેરાશ માસિક પગારની મહત્તમ મર્યાદા ₹15,000 અને PF બેલેન્સના ભાગની મહત્તમ મર્યાદા ₹1.75 લાખ છે.

ગણતરીનું સૂત્ર:

1. (છેલ્લા 12 મહિનાનો સરેરાશ માસિક પગાર x 35)
2. +
3. (PF ખાતામાં રહેલા બેલેન્સના 50%)

કંપનીની બેદરકારી માટેના નિયમો

EPFO એ કર્મચારીના હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે કડક નિયમો બનાવ્યા છે. જો નોકરીદાતા સમયસર 0.5% EDLI યોગદાન જમા કરાવવામાં નિષ્ફળ જાય, તો તેના પર દર મહિને 1% જેટલો દંડ લાદવામાં આવે છે. એમ્પ્લોયરને આ દંડ પોતાના ખિસ્સામાંથી ચૂકવવો પડે છે અને તે કર્મચારી પાસેથી વસૂલ કરી શકાતો નથી. દાવાની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવામાં આવી છે, જેમાં નોમિની દ્વારા દાવા પર 20 દિવસ ની અંદર વીમા રકમ ચૂકવવાની જોગવાઈ છે.