EPFO Pension Calculation: આપણા દેશમાં સરકારી નોકરીઓ (Government Job) પહેલા પણ ઓછી હતી અને હવે ખૂબ ઓછી થઈ ગઈ છે. આવી સ્થિતિમાં મોટાભાગના લોકો પ્રાઈવેટ સેક્ટરમાં જ નોકરી (Private Job) કરે છે. જો તમે પણ કોઈ પ્રાઈવેટ કંપનીમાં જોબ કરો છો અને તમારું પીએફ (PF) કપાય છે, તો તમે ઈપીએફઓ (EPFO) ની એમ્પ્લોઈઝ પેન્શન સ્કીમ અથવા EPS યોજના હેઠળ પેન્શન મેળવવાના હકદાર છો. અમે જણાવી રહ્યા છીએ કે આ યોજના હેઠળ પેન્શનની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે.
શું છે EPS યોજના: કર્મચારીઓને નિવૃત્ત થયા પછી પેન્શન આપવાની EPS યોજનાનું સંચાલન કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) કરે છે. આ યોજના હેઠળ કર્મચારીના પગારનો અમુક હિસ્સો કંપની કાપે છે અને ઈપીએફમાં જમા કરે છે. સાથે સાથે કંપની પણ તમારા હિસ્સા જેટલું જ યોગદાન તમારા પીએફમાં આપે છે. તેનો એક હિસ્સો ઈપીએસ (EPS) એટલે કે એમ્પ્લોઈઝ પેન્શન સ્કીમમાં જાય છે. આનાથી જ તમારા પેન્શનનું નિર્ધારણ થાય છે.
પેન્શનની પાત્રતા કેવી રીતે બનશે: કોઈ પણ કર્મચારી જો એક નિશ્ચિત સમય સુધી નોકરી કરે છે અને નિયમિત રીતે પીએફમાં યોગદાન આપે છે, તો તે એક ઉંમર પછી પેન્શન મેળવવા યોગ્ય બની જાય છે. આપણે અહીં જાણીશું કે જો કોઈ પ્રાઈવેટ કર્મચારી આવતા વર્ષે એટલે કે ૨૦૨૬ માં નિવૃત્ત થઈ રહ્યો છે તો તેને કેટલું પેન્શન મળશે. હકીકતમાં, ઈપીએફઓએ કર્મચારીઓના પેન્શન માટે પાત્રતા (Eligibility) નક્કી કરેલી છે. ઈપીએસ હેઠળ પેન્શન મેળવવાની પાત્રતા ત્યારે જ હોય છે જ્યારે કર્મચારીની ઓછામાં ઓછી ૧૦ વર્ષની પેન્શન પાત્ર સેવા હોય.
કઈ ઉંમરે મળવાનું શરૂ થશે પેન્શન: ઈપીએફઓએ પેન્શનની ઉંમર ૫૮ વર્ષ નક્કી કરી છે. એટલે કે આ ઉંમરે કર્મચારી પેન્શન માટે પાત્ર બને છે. જોકે, જો તેઓ આ ઉંમર પહેલા નોકરી છોડી ચુક્યા હોય તો તેઓ ૫૦ વર્ષની ઉંમરથી જ વહેલું પેન્શન (ઓછું) મેળવી શકે છે. આ ઉંમરે પેન્શન શરૂ કરાવવા પર ચાર ટકા ઓછું પેન્શન મળશે. જ્યારે ૫૮ વર્ષ પૂરા થયા પછી પેન્શનનો વિકલ્પ પસંદ કરો છો, ત્યારે પૂરેપૂરું પેન્શન મળશે.
ગણતરીનો ફોર્મ્યુલા શું છે:
એમ્પ્લોઈઝ પેન્શન સ્કીમ (EPS) નો મુખ્ય ફોર્મ્યુલા છે:
માસિક પેન્શન = (પેન્શન પાત્ર પગાર × પેન્શન પાત્ર સેવા) / ૭૦
પેન્શન પાત્ર પગાર: તમારા છેલ્લા ૬૦ મહિનાના બેઝિક પગાર + મોંઘવારી ભથ્થાની સરેરાશ.
સેલરી કેપ: પેન્શન ગણતરી માટે મહત્તમ મર્યાદા ₹૧૫,૦૦૦ પ્રતિ માસ છે.
પેન્શન પાત્ર સેવા: EPS હેઠળ યોગદાન આપેલા કુલ વર્ષ (મહત્તમ ૩૫ વર્ષ).
૨૦૨૬માં નિવૃત્ત થયા તો કેટલું મળશે પેન્શન?:
ધારો કે હરિ પ્રસાદ નામના એક કર્મચારીએ વર્ષ ૨૦૦૧ માં નોકરી શરૂ કરી અને તે ૨૦૨૬ માં નિવૃત્ત થવા માંગે છે. આ વર્ષ સુધી તેમની કુલ સર્વિસ ૨૫ વર્ષની થશે.
હરિ પ્રસાદનો પેન્શન પાત્ર પગાર = ૧૫,૦૦૦ રૂપિયા
પેન્શન પાત્ર સેવા = ૨૫ વર્ષ
ગણતરી: 15,000 \times 25 \div 70 = 5,357.14$ રૂપિયા.
આને રાઉન્ડ ઓફ કરીએ તો પેન્શનરને દર મહિને ૫,૩૫૭ રૂપિયા નું પેન્શન મળશે. પરંતુ આ પેન્શન ૫૮ વર્ષની ઉંમરથી શરૂ થશે.
શું વધુ યોગદાન કરી શકાય છે?: કેન્દ્રીય શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ૨૧ નવેમ્બરે સોશિયલ સિક્યોરિટી કોડ લાગુ થયા પછી, પ્રોવિડન્ટ ફંડમાં માલિકો અને કર્મચારીઓનું ૧૫,૦૦૦ ની નક્કી કરેલી માસિક પગાર મર્યાદાથી વધુનું યોગદાન સ્વૈચ્છિક (Voluntary) છે.
