Income Tax Savings Guide: ભારતમાં ઇનકમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાની પ્રક્રિયા હવે પહેલા કરતા ક્યાંય વધુ સરળ બની ગઈ છે, પરંતુ પહેલીવાર ટેક્સ ભરનારાઓ માટે આ આજે પણ કોઈ કોયડા જેવું લાગે છે. અવારનવાર લોકો છૂટ (Exemption), કપાત (Deduction) અને રાહત (Rebate) વચ્ચે મૂંઝવણમાં મુકાઈ જાય છે. જો તમે પણ તમારો ટેક્સ બચાવવા માંગો છો, તો આ ત્રણેય વચ્ચેનો તફાવત સમજવો અત્યંત જરૂરી છે. ચાલો જાણીએ કે ઇનકમ ટેક્સ એક્ટ હેઠળ તમે તમારી કમાણી પર ટેક્સનો બોજ કેવી રીતે ઓછો કરી શકો છો.
ઇનકમ ટેક્સ છૂટ (Exemption) શું છે?
ટેક્સ છૂટનો અર્થ તે આવકના સ્ત્રોતો સાથે છે જેને કુલ કમાણીમાં ગણવામાં જ આવતી નથી. ઉદાહરણ તરીકે, ખેતીમાંથી થતી આવક સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી છે. આ ઉપરાંત, સેક્શન 10 હેઠળ મકાન ભાડા ભથ્થું (HRA), લીવ ટ્રાવેલ એલાઉન્સ (LTA) અને બાળકોના અભ્યાસ માટે મળતા ભથ્થા પણ આ જ શ્રેણીમાં આવે છે. તમને જણાવી દઈએ કે જો તમે ઘર વેચીને બીજું ઘર ખરીદો છો, તો ત્યાં પણ તમને ટેક્સમાં મોટી છૂટ મળે છે.
ટેક્સ કપાત (Deduction) થી કેવી રીતે ઘટશે જવાબદારી?
ડિડક્શનનો અર્થ તે રોકાણો અને ખર્ચાઓ સાથે છે, જેને તમે તમારી કુલ કમાણીમાંથી બાદ કરી શકો છો. આમાં સૌથી લોકપ્રિય સેક્શન 80C છે, જે હેઠળ LIC, PPF અને ELSS જેવા રોકાણો પર 1.5 લાખ રૂપિયા સુધીની કપાત મળે છે. આ ઉપરાંત, નોકરીયાત લોકોને 50,000 રૂપિયાનું સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શન મળે છે. મેડિકલ ઇન્સ્યોરન્સ (80D) અને હોમ લોનના વ્યાજ (સેક્શન 24) પર મળતી કપાત પણ તમારી ટેક્સપાત્ર આવકને ઘણી ઓછી કરી દે છે.
શું છે ટેક્સ રિબેટ (Rebate) નું ગણિત?
રિબેટ એ રાહત છે જે સીધી તમારા કુલ ટેક્સ પર આપવામાં આવે છે. જણાવી દઈએ કે સેક્શન 87A હેઠળ, જો તમારી આવક એક નિશ્ચિત મર્યાદા એટલે કે જૂની વ્યવસ્થામાં 5 લાખ સુધીની અંદર છે, તો તમને 12,500 રૂપિયા સુધીની રિબેટ મળે છે, જેનાથી તમારો ટેક્સ શૂન્ય થઈ જાય છે. ધ્યાન રહે કે આ લાભ માત્ર વ્યક્તિગત કરદાતાઓને મળે છે, કંપનીઓ કે HUF ને નહીં. સાથે જ, શેરોમાંથી થતા નફા (LTCG/STCG) પર રિબેટનો લાભ લઈ શકાતો નથી.
