India Electric Cooking Mission: પશ્ચિમ એશિયા એટલે કે મિડલ ઇસ્ટમાં તણાવની અસર ભારતની ઇંધણ સપ્લાય પર પણ પડી છે. દેશમાં કાચા તેલ અને રસોઈ ગેસ એટલે કે એલપીજીની અછત ઊભી થઈ ગઈ છે. સૌથી વધુ અસર એલપીજી પર જોવા મળી રહી છે. આ દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારે ઇન્ડક્શન હીટરના ઘરેલું ઉત્પાદનને વધારવા માટે પગલાં તેજ કરી દીધા છે. આ પગલું રસોઈ ગેસ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે લેવામાં આવ્યું છે.
બેઠકમાં બની રણનીતિ
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ઉદ્યોગ અને આંતરિક વેપાર સંવર્ધન વિભાગ (DPIIT) એ ગુરુવારે એક ઉચ્ચ સ્તરીય આંતર-મંત્રાલય બેઠક યોજી હતી. આ બેઠકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશની અંદર ઇન્ડક્શન હીટર અને તેને લગતા વાસણો (cookware) ના ઉત્પાદનને મોટા પાયે વધારવા માટે રણનીતિ તૈયાર કરવાનો હતો.
બેઠકમાં DPIIT સચિવ અમરદીપ સિંહ ભાટિયા, પાવર સચિવ પંકજ અગ્રવાલ અને DGFT પ્રમુખ લવ અગ્રવાલ સહિત અનેક મંત્રાલયોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સામેલ થયા હતા. ચર્ચાનું મુખ્ય કેન્દ્ર ઇન્ડક્શન આધારિત ઉપકરણો અને તેની સાથે જોડાયેલી ક્રોકરીની આખી મેન્યુફેક્ચરિંગ ચેઇનને ગતિ આપવાનું હતું.
“દેશભરમાં PNG અપનાવવાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અનેક પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. આ ભવિષ્યમાં એલપીજીના બોજને ઘટાડવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.” – સુજાતા શર્મા, સંયુક્ત સચિવ, પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય
પ્રધાનમંત્રીનો ‘ફ્યુચર પ્લાન’
આ પગલું બુધવારે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી સુરક્ષા સંબંધિત કેબિનેટ સમિતિ (CCS) ની બેઠક બાદ લેવામાં આવ્યું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, પીએમ મોદીએ મંત્રાલયોને ‘ભવિષ્યને જોવા અને આજે જ યોજના બનાવવા’ નો નિર્દેશ આપ્યો છે, જેથી અનિશ્ચિત ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરી શકાય.
આ વિકલ્પો પર કામ કરી રહી છે સરકાર
સરકારને આશંકા છે કે જો મિડલ ઇસ્ટમાં સંઘર્ષ લાંબો ખેંચાય છે, તો કાચા તેલ અને એલપીજીનો પુરવઠો પ્રભાવિત થઈ શકે છે. ભારત પોતાની કાચા તેલ અને એલપીજી (LPG) જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો ખાડી દેશોમાંથી આયાત કરે છે. સરકાર હવે આ વિકલ્પો પર કામ કરી રહી છે:
ઘરેલું ઉર્જા વપરાશના દબાણને ઘટાડવા માટે ઇલેક્ટ્રિક કુકિંગને પ્રોત્સાહન આપવું.
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) ના કવરેજને વધારવા પર કામ કરી રહ્યું છે જેથી એલપીજી પરની નિર્ભરતા ઓછી થઈ શકે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ પગલું માત્ર વર્તમાન સંકટનો સામનો કરવામાં જ મદદ નહીં કરે, પરંતુ લાંબા ગાળે ઉર્જા સુરક્ષાને પણ મજબૂત કરશે.
સપ્લાય ચેઇનની સમીક્ષા
અધિકારીઓએ પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનો અને ગની બેગ (કોથળા) ની સપ્લાય ચેઇનની પણ સમીક્ષા કરી છે. ડર છે કે જો મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ લાંબો ખેંચાય છે, તો તેમની ઉપલબ્ધતા પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
