કુવૈતના મંગાફ શહેરમાં એક છ માળની ઇમારતમાં બુધવારે સવારે આ ઘટના બની હતી. આગને કારણે 49 વિદેશી કામદારોના મોત થયા હતા. તેમાં મહત્તમ 42 ભારતીયો તેમજ પાકિસ્તાન અને નેપાળના નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. વિશ્વના સૌથી ધનાઢ્ય દેશોમાંના એક કુવૈત એક સમયે તેલના મામલે ખુબ આગળ હતું.અને તેનો દબદબો હતો.પરંતુ 1990માં સદ્દામ હુસૈનના હુમલા બાદ આ દેશના ઘણા ભાગોમાં તબાહીના દ્રશ્યો જોવા મળ્યા હતા.
જો કે, સમયની સાથે તેણે ફરી એક વાર પોતાની જાતને સ્થાપિત કરી અને આજે ફરીથી તેલના કારણે તે સમૃદ્ધ દેશોની હરોળમાં ઊભું છે. ત્યારે ચાલો એ જાણવાનો પ્રયાસ કરીએ કે સદ્દામ હુસૈનના હુમલા પછી કુવૈતમાં કેવી સ્થિતિ બદલાઈ.
આજે, કુવૈત પાસે વિશ્વના કુલ તેલ ભંડારના છ થી સાત ટકા જેટલા છે. આજે પણ તે સરકારી આવક માટે તેલની નિકાસ પર નિર્ભર છે, જેના કારણે તેની અર્થવ્યવસ્થા પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો પર આધારિત છે. આ કારણે કુવૈત વિશ્વના સૌથી ધનિક દેશોમાંનું એક છે. કુવૈતનું દિનાર એ સમગ્ર વિશ્વમાં સૌથી મૂલ્યવાન ચલણ છે. વિશ્વ બેંક અનુસાર, કુલ રાષ્ટ્રીય માથાદીઠ આવકના સંદર્ભમાં કુવૈત વિશ્વનો પાંચમો સૌથી ધનિક દેશ છે.
કુવૈત તેના તેલના આધારે વિશ્વભરના દેશો ખાસ કરીને અમેરિકા અને યુરોપની નજરમાં રહે છે. ત્યાંની સમૃદ્ધિ જોઈને ઘણા એશિયાઈ દેશોમાંથી કામદારો કામની શોધમાં આવે છે અને ત્યાંની ઓઈલ રિફાઈનરીમાં મજૂર તરીકે કામ કરે છે. આ એ જ કુવૈત છે જે 1990 પહેલા પણ માત્ર તેલ માટે જાણીતું હતું પરંતુ સદ્દામ હુસૈનના હુમલા બાદ તે વિનાશના આરે ઉભું હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.
1990માં સદ્દામે હુમલો કર્યો હતો
આ 2 ઓગસ્ટ, 1990 ના રોજ થયું હતું. ઈરાકના રાષ્ટ્રપતિ સદ્દામ હુસૈને પાડોશી દેશ કુવૈત પર હુમલો કર્યો હતો. ત્યારબાદ કુવૈતના વડા શેખ જાબેર-અલ-અહમદ-અલ-સબાહ સાઉદી અરેબિયા ભાગી ગયા હતા. થોડા જ કલાકોમાં કુવૈતની રાજધાની કુવૈત સિટી પર ઈરાકી સેનાએ કબજો કરી લીધો હતો. કુવૈતને સંપૂર્ણપણે કબજે કર્યા પછી, સદ્દામ હુસૈને તેને ઇરાકનું 19મું રાજ્ય પણ જાહેર કર્યું.
અમેરિકા માટે ગલ્ફ દેશો પર વર્ચસ્વ જમાવવાની તક
ઈરાકના આ હુમલાએ અંકલ સેમ (અમેરિકા)ને તે તક આપી જે તે શોધી રહ્યો હતો. તેનો અર્થ એ થયો કે અમેરિકાને ખાડીના દેશો પર પોતાનું નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવાની બીજી તક મળી. એક સમયે ઈરાકની નજીક રહેલા અમેરિકાએ ઈરાન-ઈરાક યુદ્ધમાં ઈરાનની મદદ કરી હતી. આ યુદ્ધમાંથી બહાર આવવા માટે જ્યારે ઈરાકે કુવૈત પર હુમલો કર્યો ત્યારે અમેરિકા તેની સેના સાથે સાઉદી અરેબિયા પહોંચી ગયું. તેલની રમતમાં સામેલ તમામ દેશો ભેગા થયા અને 17 જાન્યુઆરી, 1991ના રોજ કુવૈત અને ઈરાકમાં ઈરાક વિરુદ્ધ ઓપરેશન ડેઝર્ટ સ્ટોર્મ શરૂ કર્યું. લગભગ દોઢ મહિના પછી ઇરાકનો પરાજય થયો એટલું જ નહીં, ગલ્ફ દેશો પર અમેરિકાનું વર્ચસ્વ વધી ગયું.
કુવૈતને વિનાશનો સામનો કરવો પડ્યો હતો
આ યુદ્ધ દરમિયાન કુવૈતની આસપાસનો વિસ્તાર સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યો હતો. હજારો કુવૈતીઓ માર્યા ગયા અને મોટાભાગના તેલના કુવાઓને આગ લાગી. જો કે, ઈરાકની હાર બાદ કુવૈતના શેખ દેશમાં પાછા ફર્યા અને તેને ફરીથી તેના પગ પર ઊભા કરવાનો પ્રયાસ શરૂ કર્યો અને અમુક અંશે સફળ પણ થયો.
જો કે, ખાડી દેશોની સ્થિતિ પર નજર રાખનારા ઘણા વિશ્લેષકો માને છે કે આજે પણ કુવૈત તેની યુદ્ધ પહેલાની સ્થિતિમાં પરત ફરી શક્યું નથી. આમ છતાં, આ નાનકડા ગલ્ફ દેશે તેનું ઘરેલું સંકલન પાછું મેળવ્યું છે, કારણ કે કુવૈતમાં એવા ઘણા લોકો છે જેઓ ઈરાક સામેના અમેરિકન હુમલાના વિરોધમાં છે. હુમલા સમયે એવા ઘણા લોકો હતા જેઓ દેશ છોડીને ચાલ્યા ગયા હતા. તે જ સમયે, કુવૈત તેના આંતરરાષ્ટ્રીય વલણ પર પણ સ્પષ્ટ છે, કારણ કે સદ્દામ હુસૈનના હુમલા પછી, દેશના લોકોમાં રાષ્ટ્રવાદની લાગણી પણ ઝડપથી વધી છે.
તેથી અન્ય ગલ્ફ દેશો કરતાં અલગ છે
આ ભાવના અને વ્યૂહાત્મક સ્થિતિને કારણે શક્તિશાળી પડોશીઓ સાઉદી અરેબિયા, ઈરાન અને ઈરાકથી ઘેરાયેલું કુવૈત મજબૂત સ્થિતિમાં દેખાય છે. એટલું જ નહીં, બહુમતી સુન્ની મુસ્લિમ વસ્તી ધરાવતું રૂઢિચુસ્ત કુવૈત તેની ખુલ્લી રાજકીય વ્યવસ્થાને કારણે અન્ય ખાડી દેશોની તુલનામાં અલગ છે. કુવૈતની સંસદને ગલ્ફમાં અન્ય ચૂંટાયેલી સંસ્થા કરતાં વધુ સત્તા છે.
ભારતીયોને પણ ગમે છે
17818 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલા કુવૈતની કુલ વસ્તી લગભગ 4.4 મિલિયન છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે કુવૈતની કુલ વસ્તીના 21 ટકા ભારતીયો છે. કાર્યકારી વસ્તીમાં 30 ટકા ભારતીયો પણ છે, જેઓ તેલ, ગેસ, બાંધકામ ક્ષેત્ર, આરોગ્ય સંભાળ અને નાણાકીય ક્ષેત્રોમાં કામ કરે છે. ભારત સાથે સારા સંબંધો અને વધુ સારી તકોની ઉપલબ્ધતાને કારણે આ દેશ ભારતીય વ્યાવસાયિકોની પસંદગી બની રહે છે.
