Mutual Fund Investment Trends: દેશમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ સતત વધી રહ્યું છે. દર મહિને કરોડો રૂપિયાની SIP આવે છે અને એકમુકત (lump sum) પણ રોકાણ થાય છે, જેના કારણે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઇન્ડસ્ટ્રીનું AUM પણ નવા રેકોર્ડ બનાવી રહ્યું છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ થતું સૌથી વધુ પૈસા દેશના કયા રાજ્યોમાંથી આવે છે? આ પ્રશ્નનો જવાબ એસોસિએશન ઓફ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ઇન ઇન્ડિયા (AMFI) દ્વારા જારી કરાયેલા લેટેસ્ટ જિયોગ્રાફિકલ ડેટામાં મળે છે. આ આંકડાઓ જણાવે છે કે દેશના અલગ-અલગ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડનું રોકાણ કઈ રીતે ફેલાયેલું છે અને ભારતના સૌથી મોટા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ માર્કેટ કયા છે.
રિપોર્ટથી એ પણ જાણવા મળે છે કે ભલે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ આખા દેશમાં ઝડપથી વધ્યું હોય, પરંતુ આજે પણ કેટલાક પસંદગીના રાજ્યોનો આ ઇન્ડસ્ટ્રીના ટોટલ એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM) માં સૌથી મોટો ફાળો છે.
મહારાષ્ટ્ર સૌથી વધુ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણ ધરાવતું રાજ્ય
જો ભારતમાં સૌથી વધુ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણ ધરાવતા રાજ્યની વાત કરીએ, તો મહારાષ્ટ્ર પ્રથમ સ્થાને છે. AMFI ના લેટેસ્ટ આંકડાઓ મુજબ, રાજ્યનું સરેરાશ એસેટ્સ અંડર મેનેજમેન્ટ (AUM) 33.33 લાખ કરોડ રૂપિયા છે. આ કોઈપણ બીજા રાજ્ય કરતા ઘણું વધારે છે. સરખામણી કરીએ તો બીજા સ્થાને રહેલા દિલ્હીનું સરેરાશ AUM 8.49 લાખ કરોડ રૂપિયા છે, જે મહારાષ્ટ્રની સરખામણીમાં એક-ચતુર્થાંશ કરતા પણ ઓછું છે. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે દેશની મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં મહારાષ્ટ્રનો હિસ્સો સૌથી મજબૂત છે.
ટોપ-5 રાજ્યોમાં કોણ-કોણ સામેલ?
મહારાષ્ટ્ર અને દિલ્હી પછી કર્ણાટક ત્રીજા સ્થાને છે, જ્યાં સરેરાશ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ AUM 5.86 લાખ કરોડ રૂપિયા છે. આ પછી ગુજરાતનું સ્થાન છે, જ્યાં સરેરાશ AUM 5.69 લાખ કરોડ રૂપિયા છે. વળી, પશ્ચિમ બંગાળ 4.02 લાખ કરોડ રૂપિયાના સરેરાશ AUM સાથે પાંચમા સ્થાને છે. આ ઉપરાંત તમિલનાડુ (3.73 લાખ કરોડ રૂપિયા) અને ઉત્તર પ્રદેશ (3.52 લાખ કરોડ રૂપિયા) પણ ઝડપથી મોટા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણ ધરાવતા રાજ્ય તરીકે ઉભરી રહ્યા છે. આનો અર્થ છે કે હવે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણ ફક્ત મુંબઈ અને દિલ્હી જેવા મોટા શહેરો સુધી સીમિત નથી રહ્યું.
આ રાજ્યોનું AUM પણ 1 લાખ કરોડ રૂપિયાને પાર
AMFI ના આંકડાઓ અનુસાર, રાજસ્થાન, તેલંગાણા, મધ્ય પ્રદેશ, કેરળ, આંધ્ર પ્રદેશ અને પંજાબ જેવા રાજ્યોનું સરેરાશ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ AUM પણ 1 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ થઈ ચૂક્યું છે. આ દર્શાવે છે કે હવે દેશના ઘણા ભાગોમાં લોકો ઝડપથી મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે અને તેનો વ્યાપ સતત વધી રહ્યો છે.
ટોટલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ AUM માં 71% હિસ્સો પાંચ રાજ્યોનો
જો આખા દેશના કુલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ AUM ની ભાગીદારી જોઈએ, તો તસવીર વધુ રસપ્રદ લાગે છે. મહારાષ્ટ્ર એકલું દેશના ટોટલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ AUM નો 37% હિસ્સો ધરાવે છે. આ પછી દિલ્હીની ભાગીદારી 15% છે. વળી, કર્ણાટક અને ગુજરાત બંનેનો ફાળો 7%-7% છે, જ્યારે પશ્ચિમ બંગાળની ભાગીદારી 5% છે. એટલે કે, આ પાંચ રાજ્યોમાં જ દેશના ટોટલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ AUM નો 71% હિસ્સો મોજુદ છે. બાકીનું 29% રોકાણ દેશના અન્ય તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ફેલાયેલું છે. આનાથી જાણવા મળે છે કે ભલે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણ આખા દેશમાં વધી રહ્યું હોય, પરંતુ સૌથી વધુ પૈસા હજુ પણ કેટલાક મોટા ઇકોનોમિક એન્ડ ફાઈનાન્શિયલ સેન્ટર્સમાંથી જ આવે છે.
મોટાભાગના રાજ્યોના રોકાણકારો ઇક્વિટી ફંડને આપી રહ્યા છે પ્રાથમિકતા, પરંતુ મહારાષ્ટ્ર અલગ
AMFI ના આંકડા એ પણ જણાવે છે કે દેશના મોટાભાગના રાજ્યોમાં રોકાણકારોની પહેલી પસંદ Equity Mutual Fund છે. બિહાર, અરુણાચલ પ્રદેશ અને જમ્મુ-કાશ્મીરમાં સરેરાશ 81% AUM Equity Fund માં રોકાણ છે. આ ઉપરાંત પંજાબ (80%), રાજસ્થાન (79%), મધ્ય પ્રદેશ (78%), કેરળ (77%) અને ઉત્તર પ્રદેશ (76%) માં પણ મોટાભાગનું રોકાણ Equity Schemes માં કરવામાં આવ્યું છે.
જોકે, મહારાષ્ટ્ર આ બાબતમાં બાકીના રાજ્યો કરતા અલગ છે. દેશનું સૌથી મોટું મ્યુચ્યુઅલ ફંડ માર્કેટ હોવા છતાં અહીં સરેરાશ AUM નો માત્ર 40% હિસ્સો જ Equity Fund માં રોકાણ છે. જ્યારે 60% રોકાણ Debt Fund અને Liquid Fund જેવી Non-Equity Schemes માં કરવામાં આવ્યું છે. આ જ રીતે દિલ્હીમાં પણ રોકાણ લગભગ સરખું વહેંચાયેલું છે. અહીં 50% AUM Equity અને 50% Non-Equity Fund માં રોકાણ છે.
મિઝોરમ એકમાત્ર રાજ્ય, જ્યાં Non-Equity નો હિસ્સો વધારે
બીજી તરફ મિઝોરમ એવું રાજ્ય છે, જ્યાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ AUM નો માત્ર 43% હિસ્સો Equity Fund માં રોકાણ છે. એટલે કે અહીં 57% રોકાણ Non-Equity Schemes માં છે. AMFI ના આંકડાઓ અનુસાર, મિઝોરમ દેશનું એકમાત્ર રાજ્ય છે, જ્યાં Non-Equity મ્યુચ્યુઅલ ફંડ Schemes નો હિસ્સો Equity Fund કરતા વધારે છે.
