NSE Electronic Gold Receipt: નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ એટલે કે NSE એ ૧૮ મેથી ઇલેક્ટ્રોનિક ગોલ્ડ રિસીટ એટલે કે EGR સેગમેન્ટમાં લાઇવ ટ્રેડિંગ શરૂ કરી દીધું છે. એક્સચેન્જે જણાવ્યું કે ૧૬ મેના રોજ મોક ટ્રેડિંગ સેશન કોઈપણ ટેકનિકલ ખામી વિના સફળ રહ્યું હતું. આ પછી હવે લાઇવ ટ્રેડિંગ પણ સરળતાથી શરૂ થઈ ગયું છે. NSE ના જણાવ્યા અનુસાર તમામ સિસ્ટમ યોગ્ય રીતે કામ કરી રહી છે.
શું છે EGR?
EGR સોનામાં રોકાણ અને ટ્રેડિંગની ડિજિટલ રીત છે. આના દ્વારા રોકાણકારો સ્ટોક એક્સચેન્જ પર ગોલ્ડ ખરીદી અને વેચી શકે છે. EGR માં ૯૯.૯ ટકા શુદ્ધતા એટલે કે ૯૯૯ અને ૯૯.૫ ટકા શુદ્ધતા એટલે કે ૯૯૫ વાળા ગોલ્ડની સુવિધા મળશે.
આ સિસ્ટમમાં ગોલ્ડ ફંજીબલ (બદલી શકાય તેવું) હોય છે, એટલે કે રોકાણકારોએ ક્વોલિટીના તફાવતની ચિંતા કરવી પડતી નથી. સાથે જ અલગ-અલગ ડિનોમિનેશન (મૂલ્ય) માં ટ્રેડિંગની સુવિધા હોવાથી નાના અને મોટા બંને પ્રકારના રોકાણકારો માટે આ એક સરળ વિકલ્પ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
Gold ETF થી કેવી રીતે અલગ છે EGR?
EGR અને Gold ETF માં સૌથી મોટો તફાવત માલિકી હક અને ફિઝિકલ ડિલિવરીનો છે. EGR માં રોકાણકાર પાસે વોલ્ટ (તિજોરી) માં રાખેલા અસલી ગોલ્ડ પર સીધો માલિકી હક હોય છે. જરૂર પડવા પર રોકાણકાર પોતાની ડિજિટલ હોલ્ડિંગને ફિઝિકલ ગોલ્ડ બાર (સોનાના બિસ્કિટ) માં પણ બદલી શકે છે.
જ્યારે Gold ETF માત્ર ગોલ્ડની કિંમતને ટ્રેક કરનારો મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ હોય છે. આમાં રોકાણકારને અસલી સોનાની ડિલિવરી મળતી નથી.
SEBI કરશે રેગ્યુલેટ
EGR ને SEBI રેગ્યુલેટ કરશે અને તેનું ટ્રેડિંગ NSE પ્લેટફોર્મ પર થશે. આને Securities Contracts Regulation Act, 1956 હેઠળ સિક્યોરિટીનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે.
આ આખી સિસ્ટમમાં એક્સચેન્જ, ક્લિયરિંગ કોર્પોરેશન, ડિપોઝિટરી અને વોલ્ટ મેનેજર મળીને કામ કરશે. NSE ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ આપશે. NCL ખરીદનાર અને વેચનાર વચ્ચે EGR અને પૈસાનું સેટલમેન્ટ કરશે. જ્યારે ડિપોઝિટરી EGR ને ડીમેટ ફોર્મમાં રાખશે અને વોલ્ટ મેનેજર ફિઝિકલ ગોલ્ડનું સ્ટોરેજ, ડિપોઝિટ અને ઉપાડ (નિકાસ) સંભાળશે.
ટ્રેડિંગ ટાઇમ અને સેટલમેન્ટ
EGR ને ડીમેટ એકાઉન્ટમાં શેરોની જેમ રાખવામાં આવશે અને આમાં સેટલમેન્ટ ગેરંટી પણ મળશે. ટ્રેડિંગ સોમવારથી શુક્રવાર સવારે ૯ વાગ્યાથી રાત્રે ૧૧:૩૦ વાગ્યા સુધી અથવા ૧૧:૫૫ વાગ્યા સુધી થશે. સમય અમેરિકન ડેલાઇટ સેવિંગના હિસાબે થોડો બદલાઈ શકે છે.
આનું સેટલમેન્ટ T+1 આધાર પર થશે. એટલે કે ટ્રેડના આગલા કામકાજના દિવસે સેટલમેન્ટ પૂરું થઈ જશે. આમાં રિટેલ રોકાણકારો ઉપરાંત જ્વેલર્સ, બુલિયન ટ્રેડર્સ અને રિફાઇનરીઝ પણ ભાગ લઈ શકશે.
‘વન નેશન, વન પ્રાઇસ’ સિસ્ટમ પર જોર
NSE નું કહેવું છે કે EGR દેશભરમાં ગોલ્ડ માટે ‘વન નેશન, વન પ્રાઇસ’ સિસ્ટમ બનાવવામાં મદદ કરશે. એક્સચેન્જ બેઝ્ડ ટ્રેડિંગથી કિંમતોમાં પારદર્શિતા વધશે અને અલગ-અલગ રાજ્યોમાં સોનાની કિંમતોનો તફાવત ઓછો થશે.
આનાથી બજારમાં લિક્વિડિટી બહેતર થશે અને મંજૂર થયેલા વોલ્ટ્સમાં રાખેલા ગોલ્ડની ક્વોલિટી પણ સુનિશ્ચિત કરી શકાશે. કિંમતો ખરીદનાર અને વેચનારની બોલીના આધારે નક્કી થશે, બરાબર એવી જ રીતે જેમ શેરબજારમાં થાય છે.
કેટલાક શહેરોમાં શરૂ થયા સેન્ટર
અમદાવાદ અને મુંબઈમાં વોલ્ટિંગ અને કલેક્શન સેન્ટર પહેલાથી જ ચાલુ હતા. હવે ૧૮ મેથી દિલ્હી, કોલકાતા, ચેન્નાઈ અને બેંગલુરુમાં પણ આ સેન્ટર શરૂ કરી દેવામાં આવ્યા છે.
NSE એ કહ્યું છે કે આવનારા સમયમાં તબક્કાવાર રીતે વધુ સેન્ટરો ઉમેરવામાં આવશે. એક્સચેન્જની યોજના દેશભરમાં આશરે ૧૨૦ સેન્ટરોનું નેટવર્ક તૈયાર કરવાની છે.
