RBI Digital Fraud Policy: ડિજિટલ પેમેન્ટમાં છેતરપિંડીના શિકાર થવા બાબતે રિઝર્વ બેંક (RBI) એ પોતાની અંતિમ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી દીધી છે. આ અંતર્ગત જો કોઈની સાથે 50,000 રૂપિયા સુધીનું ફ્રોડ થાય છે, તો બેંક તેને 25,000 રૂપિયા સુધીનું વળતર આપશે. જોકે, આ સુવિધા જીવનમાં માત્ર એક જ વાર મળશે. આ નિયમો 1 જાન્યુઆરી 2027 થી લાગુ થશે.
કોણ ભરશે પૈસા?
RBI ના નિર્દેશો મુજબ, અનધિકૃત ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન થવા પર વળતરની રકમ મળીને ભરવામાં આવશે. આમાં 65% હિસ્સો RBI આપશે. 10% હિસ્સો તે બેંકનો હશે જેમાં પીડિતનું ખાતું છે. 10% હિસ્સો તે બેંકનો હશે જેમાં ફ્રોડના પૈસા ગયા છે (બેનેફિશિયરી બેંક). પહેલીવાર RBI એ સીમા પાર થતા ફ્રોડ માટે પણ વળતરનો નિયમ બનાવ્યો છે. જો કોઈ એવા ફ્રોડમાં પૈસા વિદેશ ગયા છે જ્યાં કોઈ ભારતીય બેંક સામેલ નથી, તો વળતરનો 65% હિસ્સો RBI અને બાકીનો 35% હિસ્સો ગ્રાહકની બેંક આપશે.
તમારે શું કરવું પડશે?
ફ્રોડ થયાના 5 દિવસની અંદર નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ પોર્ટલ અથવા હેલ્પલાઈન (1930) પર ફરિયાદ કરવી પડશે. પોતાની બેંકને પણ જાણકારી આપવી પડશે. ગ્રાહકની અરજી મળ્યાના 5 દિવસની અંદર બેંકે વળતર આપવું પડશે.
ક્રેડિટ કાર્ડ કેસમાં શું થશે?
ક્રેડિટ કાર્ડ ફ્રોડના કિસ્સાઓમાં RBI એ શેડો રિવર્સલની સુવિધા શરૂ કરી છે. આનો મતલબ એ છે કે જેવી ગ્રાહક ફ્રોડની રિપોર્ટ કરશે, બેંકે 5 દિવસની અંદર તે રકમ ગ્રાહકના ખાતામાં (પ્રોવિઝનલ ક્રેડિટ તરીકે) નાખવી પડશે, ભલે તપાસ પૂરી ન થઈ હોય.
તપાસમાં કેટલો સમય?
દેશની અંદર થતા ફ્રોડની તપાસ 45 દિવસમાં અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્રોડની તપાસ 60 દિવસની અંદર પૂરી કરીને ઉકેલવી પડશે. સાથે જ, બેંકોએ આ ફરિયાદોનો રિપોર્ટ સમયાંતરે પોતાના બોર્ડને આપવો પડશે.
