RBI Dollar Sale Profit: ભારતીય રિઝર્વ બેંકે (RBI) નાણાકીય વર્ષ 2025-26 (FY26) માં રૂપિયાના વિનિમય દર (એક્સચેન્જ રેટ) માં ઉતાર-ચઢાવને નિયંત્રિત કરવા માટે ડૉલરના વેચાણમાં ભારે વધારો કર્યો છે. આ દરમિયાન કેન્દ્રીય બેંકે આખા નાણાકીય વર્ષમાં કુલ 53.1 અબજ ડૉલરનું શુદ્ધ વેચાણ કર્યું. આ આંકડો પાછલા નાણાકીય વર્ષ 2024-25 (FY25) માં થયેલા 41.1 અબજ ડૉલરના શુદ્ધ વેચાણની સરખામણીએ 12 અબજ ડૉલર વધુ છે.
ડૉલરના વેચાણથી બમ્પર મુનાફો
બેંકરોના અંદાજ મુજબ, આરબીઆઈએ ડૉલરના આ વેચાણથી ઓછામાં ઓછો 10% નો મુનાફો કમાયો છે. આવું એટલા માટે થયું કારણ કે આ ડૉલર ત્યારે ખરીદવામાં આવ્યા હતા જ્યારે રૂપિયાની સ્થિતિ ખુબજ મજબૂત હતી.
આ વિદેશી હૂંડિયામણ હસ્તક્ષેપના કારણે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં આરબીઆઈની કુલ આવકમાં આશરે 50,000 કરોડ રૂપિયાનું યોગદાન માત્ર ડૉલર વેચવાથી આવ્યું છે.
વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર (Forex Reserves) માંથી ડૉલરના આ ભારે વેચાણની અસરને સોનાની કિંમતોમાં થયેલા વધારાએ ખુબજ મોટા પ્રમાણમાં સંભાળી લીધી.
આખરી મહિનાઓમાં દેખાઈ આક્રમક રણનીતિ
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના આખરી મહિનાઓમાં આરબીઆઈનું વલણ ખુબજ આક્રમક અને રણનીતિક રહ્યું. આ દરમિયાન કેન્દ્રીય બેંકે કેટલાય નિર્ણયો લીધા. જેમાં કેટલાક આ પ્રકારે છે:
આરબીઆઈએ માર્ચ 2026 માં બજારમાં ભારે માત્રામાં ડૉલર વેચ્યા અને 9.8 અબજ ડૉલરનું શુદ્ધ વેચાણ નોંધાવ્યું.
ફેબ્રુઆરી 2026 માર્ચથી બિલકુલ ઉલટું હતું. આ દરમિયાન કેન્દ્રીય બેંકે ડૉલરને બજારમાંથી શોષતા 7.4 અબજ ડૉલરની શુદ્ધ ખરીદી કરી હતી.
બે વર્ષોનો રેકોર્ડ
પાછલા બે વર્ષોમાં ડૉલરનું સૌથી મોટું માસિક શુદ્ધ વેચાણ નવેમ્બર 2024 માં થયું હતું, જ્યારે આરબીઆઈએ બજારમાં 20.2 અબજ ડૉલર ઠાલવી દીધા હતા. વળી, FY26 નો ઉચ્ચતમ વેચાણ મહિનો ઓક્ટોબર 2025 રહ્યો, જેમાં 11.9 અબજ ડૉલર વેચાયા. આરબીઆઈએ ડૉલર જમા કરવામાં સૌથી વધુ રસ માર્ચ 2025 માં દાખવ્યો હતો. તે સમયે રેકોર્ડ 14.7 અબજ ડૉલરની શુદ્ધ ખરીદી કરવામાં આવી હતી.
RBI ના દખલથી મજબૂત થયો રૂપિયો
આરબીઆઈના આ હસ્તક્ષેપ અને 5 અબજ ડૉલરના સ્વેપની જાહેરાતના કારણે શુક્રવારે સતત બીજા કારોબારી સત્રમાં રૂપિયો મજબૂત થયો. રૂપિયો 51 પૈસાના વધારા સાથે 95.69 ના સ્તર પર બંધ થયો. ગુરુવારે પણ રૂપિયામાં 62 પૈસાની મજબૂતી જોવા મળી હતી, જેનાથી આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ થઈ ગઈ. વૈશ્વિક સ્તર પર ક્રૂડ ઓઈલ (Crude Oil) ની કિંમતોમાં તેજી અને અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ વાર્તામાં ઉતાર-ચઢાવ છતાં ભારતીય ચલણને આરબીઆઈના આ પગલાથી મજબૂત સહારા મળ્યો.

