RBI Loan Default Rules: જ્યારે લોકો બેંક પાસેથી લોન લે છે અને તે લોનની ચુકવણી કરી શકતા નથી, ત્યારે બેંક વ્યક્તિનું મકાન, દુકાન અથવા અન્ય અચલ મિલકત પોતાના કબજામાં લઈ લે છે. હવે આવા કેસોનો ઝડપથી નિકાલ કરવા અને પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક તથા સમયબદ્ધ બનાવવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંક એટલે કે આરબીઆઈએ નવા નિયમો જાહેર કર્યા છે. આ નવા નિયમો 1 ઓક્ટોબર, 2026થી અમલમાં આવશે અને તમામ બેંકોએ તે મુજબ પોતાની આંતરિક નીતિ તૈયાર કરવાની રહેશે. આવો જાણીએ આરબીઆઈના નવા નિયમો વિશે.
લોન ડિફોલ્ટ અંગે આરબીઆઈના નવા નિયમો
આરબીઆઈની નવી માર્ગદર્શિકા એવા કેસોમાં લાગુ પડશે, જ્યાં બેંક ડિફોલ્ટ થયેલી લોનની વસૂલાત દરમિયાન કોઈ ઉધાર લેનારની અચલ મિલકતનું કાનૂની માલિકી હક પ્રાપ્ત કરી લે છે. કેન્દ્રીય બેંકનું કહેવું છે કે બેંકોનું મુખ્ય કાર્ય મિલકતોના માલિક બનવાનું નથી, પરંતુ બેંકિંગ સેવાઓ પૂરી પાડવાનું છે. તેથી આવી મિલકતોનો શક્ય તેટલો વહેલો નિકાલ કરવો જોઈએ.
નવા નિયમો મુજબ બેંકે પોતાના નિર્દેશક મંડળ દ્વારા મંજૂર કરાયેલી નીતિ અનુસાર જપ્ત કરેલી મિલકતનું વેચાણ કરવું પડશે. જોકે, આરબીઆઈએ તેની મહત્તમ સમયમર્યાદા 7 વર્ષ નક્કી કરી છે. એટલે કે કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં બેંક આવી મિલકતને સાત વર્ષથી વધુ સમય સુધી પોતાના કબજામાં રાખી શકશે નહીં. સાથે જ આરબીઆઈએ બેંકોને સલાહ આપી છે કે તેઓ મિલકતને શક્ય તેટલી વહેલી તકે વેચવાનો પ્રયાસ કરે, જેથી તે લાંબા સમય સુધી બેંકની બેલેન્સ શીટમાં નોંધાયેલી ન રહે.
પારદર્શિતા જાળવવા માટે જાહેર હરાજી જરૂરી
પારદર્શિતા જાળવવા માટે આરબીઆઈએ જણાવ્યું છે કે આવી મિલકતોનું વેચાણ જાહેર હરાજી દ્વારા કરવું જોઈએ. ઉપરાંત, દરેક બેંકે મિલકતના હસ્તગતકરણ, મૂલ્યાંકન, જાળવણી અને વેચાણની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા માટે સ્પષ્ટ નીતિ બનાવવી પડશે.
આરબીઆઈએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નિયમો માત્ર તે જ સ્થિતિમાં લાગુ પડશે, જ્યારે મિલકતનું કાનૂની માલિકી હક બેંક પાસે આવી ચૂક્યું હોય. આ નિયમોથી ઉધાર લેનારાઓને મિલકતના માલિકી હકના હસ્તાંતરણ પહેલાં SARFAESI Act અથવા અન્ય લાગુ કાયદા હેઠળ મળતા કાનૂની અધિકારોમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં.
ડિફોલ્ટ કરનારને જપ્ત મિલકત ફરી વેચી શકાશે નહીં
સાથે જ નોંધનીય છે કે આરબીઆઈના નવા નિયમો મુજબ બેંક જપ્ત કરેલી મિલકત તે જ ડિફોલ્ટ કરનાર અથવા તેની સાથે સંકળાયેલા કોઈપણ વ્યક્તિને ફરીથી વેચી શકશે નહીં. કેન્દ્રીય બેંકનું માનવું છે કે જો ડિફોલ્ટ કરનારને પોતાની જ મિલકત ફરી ખરીદવાની મંજૂરી આપવામાં આવે, તો તેનાથી ઋણ શિસ્ત નબળી પડશે અને લોકો જાણીજોઇને લોનની ચુકવણીમાં બેદરકારી દાખવી શકે છે.
