SIP investment: મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં SIP (સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન) દ્વારા રોકાણ કરનારા મોટાભાગના રોકાણકારો અવારનવાર પોતાના નફાનું આકલન કરતી વખતે એક પાયાની ભૂલ કરી બેસે છે. વાસ્તવમાં, ‘મની ગુરુ’ માં વાઈસ ઇન્વેસ્ટના એક્સપર્ટ હેમંત રુસ્તગીએ જણાવ્યું છે કે રોકાણકારો અવારનવાર તેમના પોર્ટફોલિયોનું ‘એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન’ જોઈને જ તેને પોતાનો અસલી નફો માની લે છે, જ્યારે SIP ના કિસ્સામાં આ માપદંડ સંપૂર્ણ રીતે સાચો નથી.
વાસ્તવમાં હેમંત રુસ્તગી અનુસાર, SIP માં રોકાણનું સાચું પ્રદર્શન સમજવા માટે ‘XIRR’ (એક્સટેન્ડેડ ઇન્ટરનલ રેટ ઓફ રિટર્ન) ને જોવું સૌથી જરૂરી છે, કારણ કે અહીં દરેક હપ્તો અલગ-અલગ સમય માટે રોકાયેલ રહે છે.
હપ્તાનું ગણિત: કેમ એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન ભ્રામક છે?
શો દરમિયાન એન્કરના સવાલોના જવાબ આપતા હેમંત રુસ્તગીએ સમજાવ્યું છે કે SIP કોઈ એક વારનું રોકાણ (લમ્પ સમ) નથી, પરંતુ તે રોકાણની એક લાંબી શ્રેણી છે.
આને એક ઉદાહરણ તરીકે સમજતા તેમણે કહ્યું કે જો કોઈ વ્યક્તિ એક વર્ષ સુધી દર મહિને SIP કરે છે, તો તે કુલ ૧૨ હપ્તા જમા કરે છે. હવે અહીં ધ્યાન આપવાની વાત એ છે કે પહેલા હપ્તાને બજારમાં વધવા માટે પૂરા ૧૨ મહિનાનો સમય મળે છે, બીજાને ૧૧ મહિના, અને આ જ ક્રમમાં છેલ્લા હપ્તાને કદાચ એક મહિનો પણ પૂરો મળતો નથી.
આ જ કારણ છે કે તમામ રોકાણોને એકસાથે જોડીને માત્ર ‘પોઇન્ટ-ટુ-પોઇન્ટ’ એટલે કે શરૂઆત અને અંતની વેલ્યુના આધારે રિટર્ન કાઢવું ખોટું હોઈ શકે છે. એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન એ જોઈ શકતું નથી કે કયા રોકાણે કેટલા સમય સુધી કામ કર્યું.
XIRR: અસલી નફાને માપવાની સાચી રીત
એક્સપર્ટના મતે, SIP ના રિટર્નને સાચી રીતે માપવા માટે દરેક હપ્તાના ઇન્વેસ્ટમેન્ટની તારીખ અને તેના સમયગાળાને ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે. XIRR આ જ કામ કરે છે. તે દરેક ઇન્સ્ટોલમેન્ટની ટાઈમિંગ મુજબ કુલ રિટર્નની ગણતરી કરે છે. ગણતરી દરમિયાન તે હપ્તાઓને વધુ વેટેજ (Weightage) આપવામાં આવે છે જે લાંબા સમય સુધી બજારમાં રહ્યા છે.
એક ઉદાહરણ પણ સમજી લો. ધારો કે કોઈએ ૧૦૦ રૂપિયાની NAV પર SIP શરૂ કરી. બજારમાં તેજી આવી અને NAV ૧૩૮-૧૩૯ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ, પરંતુ છેલ્લા સમયે ઘટાડાને કારણે તે ૧૩૦ રૂપિયા પર આવી ગઈ. આવી સ્થિતિમાં પોર્ટફોલિયોનું એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન માત્ર ૮.૨૫ ટકાની આસપાસ દેખાઈ શકે છે, જેને જોઈને રોકાણકાર નિરાશ થઈ શકે છે. પરંતુ જો આ જ રોકાણનું XIRR કાઢવામાં આવે, તો તે લગભગ ૧૫ ટકા સુધી હોઈ શકે છે. આ તફાવત એટલા માટે છે કારણ કે શરૂઆતના હપ્તાઓને વધવાની પૂરી તક મળી હતી.
| માપદંડ (Metric) | મુખ્ય ફોકસ | સચોટતા |
| XIRR | દરેક હપ્તાની તારીખ, રોકાણનો સમયગાળો અને ટાઈમિંગ | SIP માટે ૧૦૦% સચોટ અને વાસ્તવિક |
| એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન | માત્ર શરૂઆતનું રોકાણ અને વર્તમાન વેલ્યુ વચ્ચેનો તફાવત | SIP માટે ભ્રામક, સમયની અવગણના કરે છે |
| પોર્ટફોલિયો રિટર્ન | આખા પોર્ટફોલિયોના કુલ પ્રદર્શનનો એક અંદાજ | સામાન્ય માહિતી માટે ઠીક, પર ટેકનિકલ રીતે અધૂરું |
રોકાણકારો માટે એક્સપર્ટની સલાહ
એટલું તો સ્પષ્ટ છે કે રોકાણકારોએ પોતાના પોર્ટફોલિયોની વેલ્યુ ચેક કરતી વખતે માત્ર ઉપરના નફા (એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન) ને જોઈને નિર્ણય લેવો જોઈએ નહીં. હેમંત રુસ્તગીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે કારણ કે SIP માં દર મહિને અલગ-અલગ સમયે પૈસા લાગે છે, તેથી CAGR કે એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન રોકાણની સાચી તસવીર બતાવતા નથી.
વાસ્તવમાં રોકાણકારોએ હંમેશા પોતાના સ્ટેટમેન્ટમાં XIRR ચેક કરવું જોઈએ, કારણ કે આ એ જ માપદંડ છે જે જણાવે છે કે તમારા દરેક હપ્તાએ પર્સનલ રીતે કેવું પ્રદર્શન કર્યું છે. જો તમે લાંબા ગાળા માટે રોકાણ કરી રહ્યા છો, તો બજારના ઉતાર-ચઢાવ વચ્ચે તમારા અસલી રિટર્નને ઓળખવાનો આ જ સૌથી ઓથેન્ટિક રસ્તો છે. સંક્ષિપ્તમાં કહીએ તો, પહેલા હપ્તા અને છેલ્લા હપ્તા વચ્ચે લાગતા સમયનો તફાવત જ તમારા અસલી નફાની ચાવી છે.
