Tobacco Cess Bill: સોમવારે લોકસભામાં નાણાંમંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા બે વિધેયકો (બિલ) રજૂ કરવામાં આવ્યા. આ વિધેયકોનો ઉદ્દેશ્ય જીએસટી વળતર ઉપકર (GST Compensation Cess) સમાપ્ત થયા પછી પણ તમાકુ, પાન મસાલા અને અન્ય તમાકુ ઉત્પાદનો પર કુલ કર બોજ સમાન જાળવી રાખવાનો છે. આ સેસ માર્ચ, ૨૦૨૬ થી લાગુ થશે.
બે નવા વિધેયક કયા છે?
આ બે વિધેયકો રજૂ કરવામાં આવ્યા છે, જે તમાકુ ઉત્પાદનો પર લાગુ થતા હાલના વળતર ઉપકરનું સ્થાન લેશે:
૧. કેન્દ્રીય ઉત્પાદન શુલ્ક સંશોધન વિધેયક, ૨૦૨૫ (Central Excise Amendment Bill, 2025):
આ બિલ હેઠળ સિગારેટ સહિત વિવિધ તમાકુ ઉત્પાદનો પર ઉત્પાદન શુલ્ક (Excise Duty) લાગુ કરવામાં આવશે. આ તમાકુ પરના GST ક્ષતિપૂર્તિ ઉપકર (Compensation Cess) નું સ્થાન લેશે.
૨. સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષાથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ઉપકર વિધેયક, ૨૦૨૫ (National Security Cess for Health Protection Bill, 2025):
આ બિલ પાન મસાલા પર લાગુ થતા વળતર ઉપકરની જગ્યા લેશે.
ઉદ્દેશ: રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને જાહેર સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલા ખર્ચાઓ માટે વધારાના સંસાધનો એકઠા કરવાનો છે.
આ હેઠળ એવા મશીનો અથવા પ્રક્રિયાઓ પર ઉપકર લગાવવામાં આવશે, જેના દ્વારા આ વસ્તુઓનું નિર્માણ કે ઉત્પાદન થાય છે.
નવા ટેક્સની જરૂર કેમ પડી?
વર્તમાનમાં તમાકુ અને પાન મસાલા પર ૨૮% જીએસટી લાગુ છે, અને તેની સાથે અલગ-અલગ દરે ક્ષતિપૂર્તિ ઉપકર પણ વસૂલવામાં આવે છે.
ક્ષતિપૂર્તિ ઉપકરનો અંત: જીએસટીની શરૂઆત (૧ જુલાઈ, ૨૦૧૭) થઈ ત્યારે રાજ્યોને થતા મહેસૂલી નુકસાનની ભરપાઈ માટે ૩૦ જૂન, ૨૦૨૨ સુધી પાંચ વર્ષ માટે વળતર ઉપકર ની વ્યવસ્થા હતી. આ વ્યવસ્થાને પછીથી ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ સુધી લંબાવવામાં આવી હતી.
દેવું ચૂકવાયું: આ ઉપકરના સંગ્રહનો ઉપયોગ એ લોન ચૂકવવા માટે થઈ રહ્યો હતો જે કેન્દ્રએ કોવિડ દરમિયાન રાજ્યોને મહેસૂલી નુકસાનની ભરપાઈ માટે લીધી હતી. આ લોનનું સંપૂર્ણ ચુકવણી ડિસેમ્બરમાં ગમે ત્યારે કરવામાં આવશે, તેથી વળતર ઉપકર સમાપ્ત થઈ જશે.
ફાયદો શું થશે?
આ બંને વિધેયકો એ સુનિશ્ચિત કરશે કે વળતર ઉપકર બંધ થયા પછી પણ તમાકુ અને પાન મસાલા જેવી હાનિકારક વસ્તુઓ પર કરનો દર સમાન જળવાઈ રહે.
કર દર સમાનતા: જીએસટી કાઉન્સિલે ૩ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ તમાકુ અને પાન મસાલા પર લેવાયેલું દેવું ચૂકવાઈ ન જાય ત્યાં સુધી વળતર ઉપકર ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
લાભ: આનાથી સરકારને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને જાહેર સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત ખર્ચાઓ માટે સતત આવક મળી રહેશે, કારણ કે આ વસ્તુઓ પરનો કર બોજ ઘટાડવો યોગ્ય માનવામાં આવતો નથી.
