UPI Charges Free Services: આપણને બધું જ મફત કેમ જોઈએ છે? ક્યાં સુધી મફત સેવા મળશે?

Arati Parmar
4 Min Read

UPI Charges Free Services: આપણને બધું જ મફત કેમ જોઈએ છે? ક્યાં સુધી મફત સેવા મળશે?

આજના સમયમાં “મફત” શબ્દ આપણને એટલો ગમી ગયો છે કે કોઈ સેવા માટે નાની ફી ચૂકવવાની વાત આવે એટલે આપણને તરત ખટકે છે. પરંતુ ક્યારેય આપણે વિચાર્યું છે કે જે સેવા આપણને મફતમાં મળે છે, તેનો ખર્ચ આખરે કોણ ભોગવે છે?

- Advertisement -

આજે UPI તેનું મોટું ઉદાહરણ છે. મોબાઇલ ખોલ્યો, ક્યૂઆર કોડ સ્કેન કર્યો, પૈસા મોકલ્યા અને ગણતરીની સેકન્ડમાં વ્યવહાર પૂરો. ન રોકડની જરૂર, ન છૂટા પૈસાની ચિંતા અને ન બેંકમાં જવાની જરૂર.

પરંતુ આ સરળ વ્યવહાર પાછળ એક આખી વ્યવસ્થા કામ કરે છે—બેંકો, સર્વર, નેટવર્ક, સાયબર સુરક્ષા, છેતરપિંડી અટકાવવાની વ્યવસ્થા, ટેક્નિકલ જાળવણી અને સતત થતું રોકાણ.

- Advertisement -

આ બધું મફતમાં નથી થતું.

આ વાત માત્ર UPI પૂરતી નથી.

- Advertisement -

તમે મોબાઇલમાં ઇન્ટરનેટ વાપરો છો. કોઈ એપ ડાઉનલોડ કરો છો. ઘરે વીજળી આવે છે. ઓનલાઈન ટિકિટ બુક કરો છો. ઘરે સામાન પહોંચે છે. બેંકમાંથી તરત પૈસા ટ્રાન્સફર થાય છે. દરેક સેવાની પાછળ કોઈ ને કોઈ પ્રકારનો ખર્ચ હોય છે.

એક સરળ ઉદાહરણ સમજીએ

તમે કોઈ દુકાનદાર પાસેથી ₹500ની વસ્તુ ખરીદો છો. તમને લાગે છે કે તમે ₹500 ચૂકવ્યા અને વાત પૂરી.

પરંતુ દુકાનદાર માટે વાત એટલી સરળ નથી.

તેને દુકાનનું ભાડું ચૂકવવું પડે છે, વીજળીનું બિલ ભરવું પડે છે, કર્મચારીનો પગાર આપવો પડે છે, માલ લાવવાનો ખર્ચ થાય છે અને કરવેરો પણ ભરવો પડે છે.

આ બધો ખર્ચ વસ્તુની અંતિમ કિંમતમાં ક્યાંક ને ક્યાંક સામેલ હોય છે.

એ જ રીતે ડિજિટલ ચુકવણીની વ્યવસ્થા પણ ખર્ચ વગર ચાલતી નથી.

તો દરેક સેવા મફત જ હોવી જોઈએ?

જો કોઈ સેવા આપણને ઝડપી, સરળ અને સુરક્ષિત સુવિધા આપે છે, તો તેના પાછળ થતો વાજબી ખર્ચ સમજવો પણ જરૂરી છે.

મુદ્દો એ નથી કે દરેક સેવા પર મોટી ફી લગાવી દેવી જોઈએ.

ફી હોય તો તે વાજબી, પારદર્શક અને સામાન્ય માણસ માટે સહન કરી શકાય તેવી હોવી જોઈએ.

ખાસ કરીને નાના દુકાનદાર, લારી-ગલ્લાવાળા, નાના વેપારી અને રોજિંદા વ્યવહાર કરતા લોકો પર વધારાનો ખર્ચ સીધો તેમના ધંધા-રોજગારને અસર ન કરે તેની કાળજી રાખવી જરૂરી છે.

જો ચાર્જ વધારવાનો નિર્ણય લેવાય તો નાના વેપારીઓ અને સામાન્ય ગ્રાહકો પર તેનો બોજ ઓછો રહે, એવી વ્યવસ્થા હોવી જોઈએ.

આપણે બીજી બાબતોમાં પણ આવું જ કરીએ છીએ

સારી હોટેલમાં જઈને ખાવાનું હોય તો તેની કિંમત ચૂકવીએ છીએ.

ટેક્સી કે ઓટો લઈએ તો ભાડું ચૂકવીએ છીએ.

મોબાઇલનું રિચાર્જ કરીએ છીએ.

ઘરે વીજળી વાપરીએ તો બિલ ચૂકવીએ છીએ.

પરંતુ ડિજિટલ સેવા આવે ત્યારે ઘણી વખત આપણી અપેક્ષા બની જાય છે—
“આ તો મફત જ હોવું જોઈએ!”

આ માનસિકતા વિશે વિચારવાની જરૂર છે.

કારણ કે કોઈ સેવા વર્ષો સુધી મફતમાં ચાલે ત્યારે તેનો ખર્ચ ક્યાંક ને ક્યાંકથી તો આવવાનો જ છે.

મફતની ટેવ અને વાજબી કિંમત વચ્ચે સંતુલન જરૂરી

મફત સેવા મળવી સારી વાત છે, પરંતુ મફત હોવું એ કોઈ સેવાનો જન્મસિદ્ધ અધિકાર નથી.

સાથે સાથે સેવા આપનારને પણ એ સમજવું પડશે કે ફીના નામે એવો બોજ ન નાખવો જોઈએ કે લોકો સેવા વાપરવાનું જ બંધ કરી દે અથવા નાના વેપારીઓના નફા પર સીધી અસર પડે.

એટલે રસ્તો મધ્યમ હોવો જોઈએ—

સેવા ટકાઉ રહે, વ્યવસ્થા સુરક્ષિત રહે, સેવા આપનારનો ખર્ચ નીકળે અને સામાન્ય માણસ તથા નાના વેપારી પર અયોગ્ય બોજ ન પડે.

અંતે એક સવાલ આપણે પોતાને પણ પૂછવો જોઈએ—

આપણે સારી સેવા જોઈએ છે, ઝડપી સેવા જોઈએ છે, સુરક્ષિત સેવા જોઈએ છે… તો શું તેની પાછળ થતો વાજબી ખર્ચ સમજવાની જવાબદારી પણ આપણી નથી?

મફતની ટેવ સારી લાગે છે, પરંતુ દરેક વસ્તુ મફતમાં મળે એ શક્ય નથી.

Share This Article