UPI MDR 2026: સરકારે ₹2,000થી વધુના પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર 0.4% MDR લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ વ્યવસ્થા 15 ઑક્ટોબરથી લાગુ થશે. UPIએ ઑગસ્ટ 2026માં કુલ ₹29.9 લાખ કરોડની રકમના 2,451 કરોડ ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસ કર્યા હતા. જોકે, તેનાથી થર્ડ-પાર્ટી પેમેન્ટ ઍપ્સને ઓછો હિસ્સો મળશે, પરંતુ MDRથી તેમને સૌથી વધુ ફાયદો થશે, કારણ કે તેમનું બિઝનેસ મોડલ સસ્ટેનેબલ બનશે અને તેમને કમાણીના બીજા રસ્તા શોધવાની જરૂર નહીં પડે. તેનો સૌથી વધુ ફાયદો ફોનપે અને ગૂગલપેને થશે.
UPIમાં ફોનપેનો માર્કેટ શેર સૌથી વધુ 48.9 ટકા છે, જ્યારે ગૂગલ પેની હિસ્સેદારી 37.7 ટકા છે. પેટીએમની હિસ્સેદારી 8.3 ટકા, ક્રેડની 1 ટકા, ઍમેઝોન પેની 0.5 ટકા અને અન્યની 3.6 ટકા છે. એટલે કે ફોનપે અને ગૂગલ પેની કુલ હિસ્સેદારી 86.6 ટકા છે. ફોનપેમાં અમેરિકાની દિગ્ગજ કંપની વૉલમાર્ટની હિસ્સેદારી 71.77 પરસેન્ટ છે, જ્યારે ગૂગલ પેનું માલિકી હક ગૂગલ અને તેની મૂળ કંપની અલ્ફાબેટ ઇન્ક પાસે છે.
કેવી રીતે વહેંચાશે ફી?
દર ₹2,000ની પેમેન્ટ પર મર્ચન્ટ ₹8 ફી આપશે. તેમાંથી ઇશ્યૂ કરનારી બેન્ક, એટલે કે જે અકાઉન્ટમાંથી પૈસા ચૂકવવામાં આવશે તે બેન્કને ફીના રૂપમાં ₹3.2 મળશે, જ્યારે પેમેન્ટ મેળવનારી બેન્ક (ઍક્વાયરિંગ બેન્ક)ને ₹2.4 મળશે. બાકી બચેલા ₹2.4માંથી થર્ડ-પાર્ટી ઍપ ફોનપે, ગૂગલ પે, પેટીએમ, ઍમેઝોન પે અથવા વૉટ્સઍપને ₹1.6 મળશે અને ઍપ માટે પ્રોસેસિંગ કરનારી બેન્કને 80 પૈસા મળશે.
જે બેન્કો પાસે સૌથી વધુ બેન્ક અકાઉન્ટ છે, તેમને સૌથી વધુ ફાયદો થશે, કારણ કે તેમને ફીનો મોટો હિસ્સો મળશે. સેવિંગ્સ અકાઉન્ટ માટે ડેબિટ કાર્ડના ઉપયોગના આધારે SBI 25% માર્કેટ શેર સાથે સૌથી આગળ છે. ત્યારબાદ બેન્ક ઑફ બરોડા (8%), HDFC બેન્ક (6.2%), કેનરા બેન્ક (5.9%) અને યુનિયન બેન્ક (5.6%)નો ક્રમ આવે છે.
કોને થશે ફાયદો?
બેન્કો માટે આ ડીલ વધુ ફાયદાકારક છે. થર્ડ-પાર્ટી પેમેન્ટ ઍપ્સ પોતાની કમાણીનો કેટલોક હિસ્સો તે બેન્કોને પણ આપશે, જે ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસ કરે છે. પ્રોસેસિંગ બેન્કને હિસ્સો મળશે. સાથે જ મર્ચન્ટ તરફથી ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસ કરતી બેન્કને પણ હિસ્સો મળશે. બેન્કો નેશનલ પેમેન્ટ્સ કૉર્પોરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (NPCI)ને પણ થોડી ઇન્ટરચેન્જ ફી આપે છે. કુલ મળીને MDRની રકમ સાત હિસ્સેદારોમાં વહેંચવામાં આવશે.
પાઇન લૅબ્સના CEO અમરીશ રાવે કહ્યું, “આ ક્ષેત્રને લાંબા સમયથી એવા ક્ષેત્ર તરીકે જોવામાં આવતું રહ્યું છે, જ્યાં સ્પષ્ટ મોનેટાઇઝેશન વિના મોટા પાયે કામ કરવામાં આવ્યું છે. UPI માટે કમાણીનું એક સસ્ટેનેબલ મોડલ આ વિચારને બદલશે, ઇન્વેસ્ટર્સનો વિશ્વાસ વધારશે અને ફિનટેક ઇકોસિસ્ટમને જબરદસ્ત પ્રોત્સાહન આપશે.”

