Vermicompost Business: આજના યુગમાં જ્યાં એક તરફ નોકરીઓની અછત છે, ત્યાં બીજી તરફ ખેતી અને પર્યાવરણ સાથે જોડાયેલા સ્ટાર્ટઅપ્સ કમાણીના નવા રેકોર્ડ સ્થાપિત કરી રહ્યા છે. રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોના આડેધડ ઉપયોગે માત્ર આપણી જમીનની ફળદ્રુપતા જ નથી ઘટાડી, પણ આપણા ખોરાકને પણ ઝેરી બનાવી દીધો છે. આ જ કારણ છે કે હવે દુનિયા ‘ઓર્ગેનિક ફાર્મિંગ’ (જૈવિક ખેતી) તરફ વળી રહી છે. આ વધતી માંગ વચ્ચે વર્મી કમ્પોસ્ટ (Vermi-Compost) એટલે કે અળસિયાના ખાતરનો બિઝનેસ ખૂબ જ નફાકારક સાબિત થઈ રહ્યો છે. જો તમે પણ ઓછા રોકાણવાળો બિઝનેસ (Low Investment Business) શોધી રહ્યા હોવ, તો તમે આની યુનિટ લગાવી શકો છો.
સતત રસાયણોના ઉપયોગથી જમીન બંજર બની રહી છે. ફળ, શાકભાજી અને અનાજમાં પોષક તત્વોની ઉણપ અને ઝેરની વધતી માત્રાએ લોકોને સતર્ક કરી દીધા છે. સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃત ગ્રાહકો હવે શુદ્ધ ઓર્ગેનિક ઉત્પાદનો માટે વધુ કિંમત ચૂકવવા પણ તૈયાર છે. ઓર્ગેનિક ખેતી માટે જૈવિક ખાતરની અનિવાર્યતા હોવાથી, શહેરી અને ગ્રામીણ બંને વિસ્તારોમાં વર્મી કમ્પોસ્ટની માંગ ઝડપથી વધી છે.
મશીનરી વગર શરૂ થતો સરળ બિઝનેસ
વર્મી કમ્પોસ્ટ યુનિટની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે આમાં તમારે કોઈ મોંઘા મશીન કે ફેક્ટરી સેટઅપની જરૂર પડતી નથી. આ સંપૂર્ણપણે એક કુદરતી પ્રક્રિયા છે. સાથે જ, આમાં તમારે ૨૪ કલાક મહેનત કરવાની પણ જરૂર નથી. એકવાર સેટઅપ તૈયાર થઈ ગયા પછી અળસિયા પોતાનું કામ જાતે જ કરે છે.
વર્મી કમ્પોસ્ટ યુનિટ શરૂ કરવા માટે તમારી પાસે ખાલી જગ્યા હોવી જરૂરી છે. જે જગ્યાએ તમે યુનિટ લગાવવા માંગો છો, ત્યાં પાણી ભરાવું જોઈએ નહીં. આ બિઝનેસ માટે તમારે પશુઓનું છાણ (ગોબર), અળસિયા, પોલીથીન સીટ અને ડાંગરનું પરાળ અથવા ઘાસફૂસની જરૂર પડશે જેનાથી ગોબરને ઢાંકી શકાય.
કેવી રીતે તૈયાર કરશો યુનિટ?
સ્થળની પસંદગી: એવી જગ્યા પસંદ કરો જ્યાં પાણી ભરાવાની સમસ્યા ન હોય અને જાનવરોની અવરજવર ઓછી હોય. જગ્યાને ફરતે ફેન્સિંગ (તારની વાડ) કરવી સુરક્ષિત રહે છે.
બેડ તૈયાર કરવા: જમીનને સમતલ કરીને તેના પર ૨ મીટર પહોળી પ્લાસ્ટિક સીટ પાથરો. લંબાઈ તમારી જગ્યા મુજબ રાખી શકાય છે.
ગોબર અને અળસિયા: સીટ પર ગોબરનો એક થર બનાવો. તેની ઉપર અળસિયા ફેલાવી દો અને ફરીથી ગોબરનો થર લગાવો. ધ્યાન રાખવું કે ઢગલાની ઊંચાઈ ૧.૫ ફૂટથી વધુ ન હોય.
જાળવણી: આખા બેડને પરાળ અથવા કોથળાથી ઢાંકી દો. ભેજ જાળવી રાખવા માટે સમયાંતરે પાણીનો છંટકાવ કરતા રહો. સાપ અને ઉંદરથી બેડનું રક્ષણ કરવું જરૂરી છે.
લગભગ ૬૦ દિવસમાં અળસિયા ગોબરને ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા ખાતરમાં ફેરવી દેશે. ત્યારબાદ ખાતરને ગાળીને અળસિયા અલગ કરી લેવામાં આવે છે.
રોકાણ અને નફાનું ગણિત
તમે આ બિઝનેસ માત્ર ૫૦ હજાર રૂપિયાથી પણ શરૂ કરી શકો છો. આમાં સૌથી વધુ ખર્ચ અળસિયા પર થાય છે, જે અંદાજે ૧૦૦૦ રૂપિયે કિલો મળે છે. ખાસ વાત એ છે કે અળસિયા દર ત્રણ મહિને સંખ્યામાં બમણા થઈ જાય છે, તેથી તમારે વારંવાર અળસિયા ખરીદવાની જરૂર પડતી નથી. ગોબર અને પ્લાસ્ટિક સીટ સસ્તા હોવાથી તેના પર વધુ ખર્ચ થતો નથી.
ક્યાં અને કેવી રીતે વેચશો?
સ્થાનિક ખેડૂતો: જેઓ શાકભાજી અને ફળોની ખેતી કરે છે.
નર્સરી: શહેરોમાં ફૂલ-છોડની નર્સરીમાં આ ખાતરની ભારે માંગ રહે છે.
કિચન ગાર્ડનિંગ: શહેરોમાં લોકો ટેરેસ ગાર્ડન માટે નાની પેકિંગમાં ખાતર ખરીદે છે.
ઓનલાઇન માર્કેટ: તમે તમારી બ્રાન્ડ બનાવીને ઓનલાઇન પોર્ટલ પર પણ વેચી શકો છો.
ટર્નઓવર
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, જો તમે ૨૦ બેડ સાથે પ્રોફેશનલ રીતે આ કામ શરૂ કરો છો, તો માત્ર ૨ વર્ષની અંદર તમે વાર્ષિક ૮ થી ૧૦ લાખ રૂપિયાનું ટર્નઓવર હાંસલ કરી શકો છો.
