જયારે વિકાસની વાત આવે ત્યારે સૌથી પહેલા દેશના જીડીપી ની ચર્ચા થાય છે. કે ક્યાં દેશનો કેટલો જીડીપી છે. જીડીપી એટલે કે ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (જીડીપી) કોઈપણ દેશની અર્થવ્યવસ્થાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. 29 નવેમ્બરની સાંજે સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર, દેશનો જીડીપી ઘટીને 5.4 ટકાના બે વર્ષના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો છે. જીડીપીમાં આ ઘટાડો મેન્યુફેક્ચરિંગ અને માઈનિંગ સેક્ટરમાં નબળા દેખાવને કારણે જોવા મળ્યો હતો. જો કે, આ હોવા છતાં, ભારત વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતું મુખ્ય અર્થતંત્ર છે. એક વર્ષ અગાઉના સમાન સમયગાળામાં દેશના જીડીપીમાં 8.1 ટકાની વૃદ્ધિ નોંધાઈ હતી. એપ્રિલ-જૂન, 2024 ક્વાર્ટરમાં તે 6.7 ટકા હતો.
જીડીપી ઘટીને 5.4 ટકા થઈ ગયો
તાજેતરના ડેટા અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2024-25 ના જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં, દેશની અર્થવ્યવસ્થાની ગતિ ધીમી પડી અને 5.4 ટકાના દરે વૃદ્ધિ પામી. અગાઉ, નાણાકીય વર્ષ 2022-23ના ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર ક્વાર્ટરમાં જીડીપી વૃદ્ધિનું અગાઉનું નીચું સ્તર 4.3 ટકા હતું. જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં ચીનનો જીડીપી ગ્રોથ 4.6 ટકા હતો. એટલું જ નહીં, PFSI, જે ગ્રાહક ખર્ચને પ્રતિબિંબિત કરે છે, સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં ઘટીને 6 ટકા થઈ ગયો. અગાઉ જૂન ક્વાર્ટરમાં તે 7.4 ટકા હતો. ચાલો જાણીએ જીડીપી શું છે અને તેના ઘટાડાનો અર્થ શું છે?
જીડીપી શું છે?
ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP) એ એક વર્ષમાં કોઈપણ દેશમાં ઉત્પાદિત માલ અને સેવાઓનું કુલ મૂલ્ય છે. તમે તેને સરળ ભાષામાં આ રીતે સમજી શકો છો કે જીડીપી વિદ્યાર્થીની માર્કશીટ સમાન છે. જેમ વિદ્યાર્થીનું વર્ષભરનું પ્રદર્શન તેની માર્કશીટ પરથી જાણી શકાય છે, તેવી જ રીતે દેશની અર્થવ્યવસ્થા જીડીપી પરથી જાણી શકાય છે. જેવી રીતે માર્કશીટ પરથી જુદા જુદા વિષયના માર્કસ જાણી શકાય છે. એ જ રીતે, જીડીપી દર્શાવે છે કે કયા ક્ષેત્રોમાં ઘટાડો થયો છે અથવા કયા સ્થિર રહ્યા છે?
જીડીપીમાં ઘટાડાનો અર્થ
જો જીડીપી ડેટામાં ઘટાડો થાય છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે દેશની અર્થવ્યવસ્થા ધીમી પડી રહી છે. આ દર્શાવે છે કે દેશમાં ગયા વર્ષની સરખામણીમાં પૂરતા માલનું ઉત્પાદન થયું ન હતું અને સેવા ક્ષેત્રમાં પણ ઘટાડો થયો હતો. જ્યારે જીડીપી ઘટે છે ત્યારે તેનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે દેશમાં ઉત્પાદન ઘટી રહ્યું છે. તે લોકોની આવક, રોજગાર અને જીવનશૈલીને અસર કરે છે. દેશની સેન્ટ્રલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ ઓફિસ (CSO) વર્ષમાં ચાર વખત જીડીપીનો અંદાજ કાઢે છે. જીડીપી દર ત્રણ મહિને અંદાજવામાં આવે છે. દર વર્ષે જીડીપી ગ્રોથના આંકડા પણ બહાર પાડવામાં આવે છે. ભારત માટે વર્ષ-દર વર્ષે જીડીપી વૃદ્ધિ હાંસલ કરવી મહત્વપૂર્ણ છે જેથી દેશની વધતી જતી વસ્તીની જરૂરિયાતોને સંતોષી શકાય.
સામાન્ય માણસ માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ?
GDP સામાન્ય લોકો માટે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે સરકાર અને લોકો માટે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય પરિબળ સાબિત થાય છે. જીડીપી વધવાનો અર્થ એ છે કે દેશની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ સારી રીતે ચાલી રહી છે અને સરકારની નીતિઓ જમીની સ્તરે અસરકારક સાબિત થઈ રહી છે. સરળ ભાષામાં આનો અર્થ એ છે કે દેશ સાચી દિશામાં જઈ રહ્યો છે. પરંતુ જો જીડીપી ઘટી રહ્યો છે તો તેનો અર્થ એ છે કે સરકારે તેની નીતિઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જરૂર છે. જેથી અર્થવ્યવસ્થાને પાટા પર લાવવામાં મદદ મળી શકે. જ્યારે અર્થતંત્ર સારું પ્રદર્શન કરે છે, ત્યારે લોકો વધુ નાણાંનું રોકાણ કરે છે અને ઉત્પાદનમાં વધારો કરે છે. પરંતુ જીડીપીમાં ઘટાડાને કારણે લોકો પૈસા બચાવવા લાગે છે. આવી સ્થિતિમાં, સરકાર વધુ ખર્ચને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે વિવિધ યોજનાઓ દ્વારા લોકોને પૈસા આપે છે. જેથી તેઓ વધુ ખર્ચ કરે અને આર્થિક વિકાસને વેગ મળે.
કયા સેક્ટરની શું હાલત હતી?
જીડીપીમાં ઘટાડાનું કારણ ઉત્પાદન, ખાણકામ અને સેવા ક્ષેત્રનું નકારાત્મક પ્રદર્શન હતું. નાણાકીય, રિયલ એસ્ટેટ અને વ્યાવસાયિક સેવાઓનો વિકાસ દર વધીને 6.7 ટકા થયો છે, જે એક વર્ષ અગાઉના ક્વાર્ટરમાં 6.2 ટકા હતો. વીજળી, ગેસ, પાણી પુરવઠો અને અન્ય જાહેર-કેન્દ્રિત સેવાઓમાં 3.3 ટકાનો વધારો થયો છે, જે એક વર્ષ અગાઉના 10.5 ટકા વૃદ્ધિ કરતાં ઘણો ઓછો છે. બાંધકામ ક્ષેત્રે બીજા ક્વાર્ટરમાં 7.7 ટકાની વૃદ્ધિ નોંધાવી છે, જે ગયા વર્ષના સમાન ક્વાર્ટરમાં 13.6 ટકા કરતાં ઓછી છે.
નિષ્ણાતે શું કહ્યું?
મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર વી અનંત નાગેશ્વરને અર્થવ્યવસ્થાના આ આંકડાઓ પર કહ્યું, ‘5.4 ટકા જીડીપી વૃદ્ધિ તેનું નીચું સ્તર દર્શાવે છે, જે નિરાશાજનક છે. પરંતુ તેમાં પણ કંઈક સારું છે. તેમણે કહ્યું કે આ ક્વાર્ટરમાં કૃષિ અને સંલગ્ન ક્ષેત્રો અને બાંધકામ ક્ષેત્રનું પ્રદર્શન ઘણું સારું રહ્યું છે. NSOના ડેટા અનુસાર, કૃષિ ક્ષેત્રનું ગ્રોસ વેલ્યુ એડિશન (GVA) છેલ્લા ક્વાર્ટરમાં 3.5 ટકા હતું જે એક વર્ષ અગાઉના સમાન સમયગાળામાં 1.7 ટકા હતું.
