AI Courses Career: ઓફિસ હોય, ઘર હોય કે પછી મિત્રોની બેઠક, આ દિવસોમાં એક સવાલ બધાના મગજમાં ઘૂમી રહ્યો છે. એઆઈ એટલે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ શું આપણી નોકરીઓ લઈ શકે છે? અને આ ચિંતા માત્ર એન્ટ્રી લેવલના કર્મચારીઓની નથી, પરંતુ ઊંચા પદો પર બેઠેલા સીનિયર લોકોને પણ પરેશાન કરી રહી છે.
સવાલ એ કે જો એઆઈ આપણું કામ ઝડપથી અને ઓછા ખર્ચે કરી શકે છે તો ઇન્સાન અને તેમની નોકરીઓનું શું થશે? આ સવાલનો સ્પષ્ટ જવાબ હાલમાં કોઈની પાસે નથી. પરંતુ એટલું નક્કી છે કે એઆઈ હવે ભવિષ્ય નથી, પરંતુ વર્તમાન છે. મોબાઈલ ફોનથી લઈને બેંકિંગ સિસ્ટમ, ઓનલાઇન શોપિંગ, સોશિયલ મીડિયા અને હેલ્થકેર સુધી દરેક જગ્યાએ એઆઈ કામ કરી રહ્યું છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે એઆઈ માત્ર નોકરીઓ ખતમ નહીં કરે, પરંતુ નવી નોકરીઓ પણ પેદા કરશે. જાન્યુઆરી 2026 માં વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમના એક અહેવાલ મુજબ એઆઈના કારણે દુનિયાભરમાં લાખો નવી નોકરીઓ બની છે. 12મું પાસ કર્યા પછી જો કોઈ એઆઈ ફિલ્ડમાં કરિયર બનાવવા માંગે તો શરૂઆત સાચો કોર્સ પસંદ કરવાથી થાય છે. કરિયર કનેક્ટમાં આજે આપણે એવા ટોપ પાંચ એઆઈ કોર્સ જણાવીશું, જે મજબૂત કરિયર અને સારી સેલરીની દિશામાં પહોંચાડી શકે છે.
શું હોય છે એઆઈ?
તમને એ વિચારીને ક્યારેય હેરાની થઈ છે કે તમારો ફોન કેવી રીતે તમારા ચહેરાને ઓળખે છે, કોઈ સ્ટ્રીમિંગ સર્વિસ આ કેવી રીતે સમજી લે છે કે તમને કઈ ફિલ્મ પસંદ આવશે કે પછી કોઈ કાર ડ્રાઈવર વગર કેવી રીતે ચાલી શકે છે? આ બધા સવાલોનો જવાબ છે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એટલે કે એઆઈ.
શિવ નાડર યુનિવર્સિટીમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ડિપાર્ટમેન્ટના હેડ પ્રોફેસર આકાશ સિંહા એઆઈને સરળ ભાષામાં સમજાવતા કહે છે, “આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ તમે એમ સમજો કે મશીન કે કમ્પ્યુટરની એવી ક્ષમતા, જેનાથી એવું લાગે કે તે ઇન્સાનની જેમ જ વિચારવા-સમજવાને કાબિલ છે.” તે કહે છે રોજબરોજની લાઈફમાં જોઈએ તો તમે જ્યાં પણ કમ્પ્યુટર-મોબાઈલ ઈસ્તેમાલ કરી રહ્યા છો, તેની પાછળ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ કામ કરી રહ્યું છે.
તે કહે છે, “જ્યારે તમે યુટ્યુબ ખોલો છો તો તમને કયો વીડિયો બતાવવામાં આવશે, આ કોઈ વ્યક્તિ બેસીને નક્કી નથી કરતો. આની પાછળ એઆઈ અલ્ગોરિધમ કામ કરે છે. ફેસબુક પર કઈ પોસ્ટ દેખાશે, કઈ જાહેરાત આવશે, કે બેંકિંગ લેવડદેવડમાં છેતરપિંડી ક્યાં થઈ શકે છે, આ બધાનું વિશ્લેષણ એઆઈ કરે છે.” સમયની સાથે એઆઈ સિસ્ટમ સતત શીખતી અને બહેતર થતી જાય છે, ઠીક તેવી જ રીતે જેમ ઇન્સાન અનુભવથી શીખે છે, તે પણ શીખી રહ્યા છે. આ જ કારણ છે કે આને ઘણી નોકરીઓના વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
એઆઈના પાંચ ટોપ કોર્સ
દિલ્હીમાં ટેક પોલિસી ફોકસ્ડ થિંકટેન્ક ઇસિયા સેન્ટરના ડાયરેક્ટર અને જાણીતા એઆઈ એક્સપર્ટ મેઘના બલ કહે છે, ”એઆઈ તે લોકો માટે ખતરો નથી, જેઓ પોતાને અપડેટ રાખે છે. બલ્કે આ તેમના માટે તક છે, જેઓ ટેકનોલોજીને સમજીને તેની સાથે કામ કરવાનું શીખી લે છે.”
મેઘના બલ કહે છે કે કેટલાક બેઝિક લેવલ કોર્સ તો બધાએ કરવા જોઈએ. ઘણા કોર્સ તો સરકારના ‘SWAYAM’ પોર્ટલ દ્વારા ફ્રીમાં પણ કરી શકાય છે. આ સિવાય જનરેટિવ એઆઈના ટૂલને કેવી રીતે ઈસ્તેમાલ કરવું, તેનો ફંડામેન્ટલ કોર્સ બધાએ કરવો જોઈએ.
તેઓ કહે છે, “મશીન લર્નિંગના બેઝિક કોન્સેપ્ટ, અપ્લાઇડ મશીન લર્નિંગના બેઝિક કોન્સેપ્ટથી જોડાયેલો કોર્સ કરી શકો છો, જે તમને જણાવશે કે મશીનો કેવી રીતે કામ કરે છે. એઆઈ અપ્લાઇડ ઓન બિઝનેસ એન્ડ ડેટા એનાલિટિક્સ જેવા કોર્સ પણ કરી શકો છો. આનાથી એ સમજ આવશે કે ડેટાને કેવી રીતે હેન્ડલ કરવાનો છે. એક હોઈ શકે છે, એઆઈ રિલેટેડ ટુ પ્રોડક્ટ એન્ડ સ્ટ્રેટેજી મેનેજમેન્ટ, જે જણાવે છે કે પ્રોડક્ટથી જોડાયેલા, સ્ટ્રેટેજીથી જોડાયેલા, મેનેજમેન્ટથી જોડાયેલા નિર્ણયો કેવી રીતે લેવાના છે. તેમાં એઆઈ કેવી રીતે ઈસ્તેમાલ થશે. આ એક સારો કોર્સ હોઈ શકે છે.”
“એઆઈ સાયબર સિક્યોરિટી સાથે કેવી રીતે જોડાઈ શકે છે, આ પણ એક સ્પેશિયલાઈઝ્ડ કોર્સ છે, પરંતુ આ ખાસ કરીને એન્જિનિયર માટેનો કોર્સ હોય છે. સાયબર સિક્યોરિટી અને રોબોટિક્સ જેવા કોર્સ એન્જિનિયરિંગમાં કરિયરને આગળ વધારવાની ભરપૂર તક આપશે.”
પરંતુ કોઈને કરિયર જ એઆઈમાં બનાવવું હોય તો પ્રોફેસર સિંહા તેમના માટે પાંચ બેસ્ટ કોર્સનું સૂચન આપે છે, જે મજબૂત વિકલ્પ હોઈ શકે છે.
એમબીએ/પીજી ડિપ્લોમા ઇન એઆઈ એન્ડ બિઝનેસ એનાલિટિક્સ: આ કોર્સ તેમના માટે બહેતર છે જેઓ બિઝનેસ, મેનેજમેન્ટ અને કોમર્સ બેકગ્રાઉન્ડથી છે અને જેઓ એઆઈ સ્ટ્રેટેજી, એનાલિટિક્સ અને પ્રોડક્ટ મેનેજમેન્ટમાં જવા માંગે છે. ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેનેજમેન્ટ (IIMs), ઇન્ડિયન સ્કૂલ ઓફ બિઝનેસ, અને અપગ્રેડ, કે ગ્રેટ લર્નિંગ જેવી એડુટેક કંપનીઓ સાથે જોડાઈને આ કોર્સ કરી શકાય છે. ફી હોય છે આશરે અઢીથી સાત લાખ રૂપિયા, જે કોલેજ અને સંસ્થાના હિસાબે અલગ હોઈ શકે છે. અને કોર્સ કર્યા પછી સંભવિત સેલરી છથી વીસ લાખ રૂપિયાની વચ્ચે હોઈ શકે છે. આ પણ કંપની અને પોસ્ટ પર નિર્ભર કરે છે.
એઆઈ સર્ટિફિકેટ પ્રોગ્રામ (ઓનલાઇન): આ પણ Udacity કે અન્ય ઓનલાઇન એડુટેક પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ છે. પ્રોફેસર સિંહા કહે છે કે આની ફી દોઢ લાખ રૂપિયાની આસપાસ છે. આ તે લોકો માટે છે, જેઓ એકદમ શરૂઆતના ચરણમાં છે અને ફ્લેક્સિબલ લર્નિંગ સાથે એઆઈની બુનિયાદી સમજ બનાવવા માંગે છે. આ કોર્સ કર્યા પછી પણ વાર્ષિક સેલરી 10 લાખ સુધી મળી શકે છે.
એમસીએ/એમ ટેક ઇન એઆઈ એન્ડ મશીન લર્નિંગ: આઈઆઈટી, એનઆઈટી, આઈઆઈઆઈટી અને ઘણી અન્ય પ્રમુખ યુનિવર્સિટીમાંથી આ કોર્સ કરી શકાય છે. આ સિવાય આઈઆઈટીમાં એઆઈથી જોડાયેલા ઘણા ક્રેશ કોર્સ પણ ઉપલબ્ધ છે. માસ્ટર્સની ફી વાર્ષિક એક લાખથી દસ લાખની વચ્ચે હોઈ શકે છે. પરંતુ આ કોર્સ કર્યા પછી વાર્ષિક સેલરી 22 લાખ રૂપિયા સુધી મળી શકે છે. આ કોર્સ તેમના માટે છે જેઓ એક મજબૂત ટેકનોલોજી વિશેષજ્ઞતા ઈચ્છે છે.
બીએસસી/બીટેક ઇન એઆઈ એન્ડ ડેટા સાયન્સ: દિલ્હી ટેકનોલોજિકલ યુનિવર્સિટી, વેલ્લોર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી, એમિટી યુનિવર્સિટી, સેન્ટ ઝેવિયર્સ કોલેજ, એનઆઈટી જેવી મોટી સંસ્થાઓમાંથી આ કોર્સ કરી શકાય છે. આખા પ્રોગ્રામની ફી એક લાખથી વીસ લાખ રૂપિયાની વચ્ચે હોઈ શકે છે. સંભવિત સેલરી વાર્ષિક 6 થી 18 લાખ રૂપિયા સુધી જઈ શકે છે. આ કોર્સ તેમના માટે બહેતર છે, જેઓ ગ્રેજ્યુએશન દરમિયાન જ એઆઈમાં વિશેષજ્ઞતા ઈચ્છે છે.
એઆઈ બૂટકેમ્પ અને ઇન્ડસ્ટ્રી પ્રોગ્રામ: આઈઆઈટી મદ્રાસ, આઈઆઈટી બોમ્બે અને ઘણી મોટી ખાનગી સંસ્થામાં આ કોર્સ ઉપલબ્ધ છે. ફી આશરે 1 લાખથી સાડા ત્રણ લાખ રૂપિયા હોઈ શકે છે. કોર્સ પછી સંભવિત પેકેજ 6 થી 18 લાખ રૂપિયા કે તેનાથી વધુ હોઈ શકે છે. આ કોર્સ કરિયર બદલનારા પ્રોફેશનલ માટે છે અને સાથે જ તે કામકાજી લોકો માટે પણ, જેઓ એઆઈમાં અપસ્કિલ થવા માંગે છે.
પ્રોફેસર સિંહા જણાવે છે કે સીનિયર એઆઈ રોલમાં સેલરી 25 થી 40 લાખ રૂપિયા કે તેનાથી વધુ પણ મળી શકે છે. ખાસ કરીને બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ જેવા ટેક હબ અને ગ્લોબલ ટેક કંપનીઓમાં.
આ નોકરીઓ પર રહેશે એઆઈની ઓછી અસર
ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક ગોલ્ડમેન સેક્સના એક અહેવાલમાં એ કહેવામાં આવ્યું છે કે એઆઈથી વર્ષ 2030 સુધી દુનિયાભરમાં 30 કરોડ ફુલ-ટાઇમ જોબ રિપ્લેસ થઈ જશે. પરંતુ જાણકારો માને છે કે દરેક તે ફિલ્ડ, જ્યાં પણ એક એક્સપર્ટની જરૂર હોય, અનુભવની જરૂર હોય…તેમનું એઆઈથી રિપ્લેસ થવું મુશ્કેલ છે અથવા આમાં હજુ સમય લાગશે. એટલા માટે એવું જરૂરી નથી કે માત્ર એઆઈના કોર્સ કરીને જ કરિયરને ફ્યુચર રેડી બનાવી શકાય છે.
મેઘના બલ કહે છે, “નર્સ, હેલ્થકેર પ્રોફેશનલ, ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ, સાયકોલોજિસ્ટ, ટીચરના કામ એઆઈ નહીં કરી શકે. આ કામો માટે ઇન્સાન જ જોઈએ. હ્યુમન કનેક્શન વિના લોકો માત્ર ઓટોમેટેડ જવાબોથી સંતુષ્ટ નહીં થાય.”
“આ સિવાય ક્રિએટિવ ડાયરેક્ટર્સ છે, લેખકો છે કે કન્ટેન્ટ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ. જ્યાં પણ ક્રિટિકલ થિંકિંગની જરૂર હશે, તે કામોમાં એઆઈ મદદ કરી શકે છે, પરંતુ તેમની જગ્યા ન લઈ શકે. પરંતુ જે કામોમાં કંઈ નવું નથી, જે દરેક વખતે એક જ રીતે કરવામાં આવે છે, તેમને સરળતાથી એઆઈ કરી લેશે.”
ત્યાં જ પ્રોફેસર આકાશ સિંહા કહે છે, “ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ, ડોક્ટર, નર્સ, એઆઈ એન્જિનિયર, સાયબર સિક્યોરિટી એક્સપર્ટ, વકીલ…કરિયર આ જ પાંચ-છ ફિલ્ડમાં લોકોના સિક્યોર (સુરક્ષિત) છે, શરત એટલી કે તમે આમાં તમારી વિશેષજ્ઞતા કાયમ રાખો. તમે પોતે એઆઈ ટૂલનો ઇસ્તેમાલ કરવાનું શીખો, જેથી કામ ઝડપથી કરી શકો.” જોકે, તેઓ કરિયરના આ વિકલ્પોને પણ પૂરી રીતે એઆઈથી સુરક્ષિત નથી માનતા.
પ્રોફેસર સિંહા કહે છે, “જ્યાં પણ તમને એક એક્સપર્ટ તરીકે જોવામાં આવશે, ત્યાં તમારી નોકરી સુરક્ષિત છે. કારણ કે એઆઈ પર કોઈ એક્સપર્ટના લેવલ જેટલો ભરોસો આવતા-આવતા લોકોને સમય લાગશે. જો આ જ કરિયરમાં તમે એન્ટ્રી કે મિડ લેવલ પર છો તો તમારી નોકરી પર ખતરો છે. એવામાં તમે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના ટૂલ ઇસ્તેમાલ કરી પોતાના કામને બહેતર બનાવો અને નોકરીને સુરક્ષિત રાખો.”
આ પણ વાંચો: CA Vs CS: કોમર્સના વિદ્યાર્થીઓ માટે કરિયર ગાઇડન્સ, જાણો CA અને CS વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત – Newz Cafe
