CBSEની નવી અભ્યાસ યોજના જાહેર, ધોરણ 10ની બોર્ડ પરીક્ષા 2028ના મૂલ્યાંકનમાં પણ થશે ફેરફાર
CBSE Board Exam 2028 New Changes: કેન્દ્રીય માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (CBSE) એ ધોરણ 9ના અભ્યાસક્રમમાં મોટો ફેરફાર કરતાં 3 વિષયો દૂર કર્યા છે. તેની સીધી અસર CBSE ધોરણ 10ની બોર્ડ પરીક્ષા 2028 પર પડશે. બોર્ડે પોતાની સત્તાવાર વેબસાઇટ cbseacademic.nic.in પર પરિપત્ર જાહેર કરીને આ માહિતી આપી છે. વિદ્યાર્થીઓને જાણ કરવામાં આવી છે કે હવે કયા વિષયો ભણવાના રહેશે અને ધોરણ 10ની બોર્ડ પરીક્ષાનું મૂલ્યાંકન કેવી રીતે થશે.
પર્યાવરણ શિક્ષણ સહિત CBSEએ આ 3 વિષયો દૂર કર્યા
CBSE દ્વારા સુધારેલી અભ્યાસ યોજના હેઠળ ધોરણ 10ના અભ્યાસક્રમમાંથી 3 વિષયો દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આ ત્રણ વિષયોમાં સમાજમાં વ્યક્તિ, કમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગ (CT) અને AI પરના મોડ્યુલ તથા પર્યાવરણ શિક્ષણનો સમાવેશ થાય છે. આ વિષયો હવે અભ્યાસક્રમનો ભાગ રહેશે નહીં. નવા માર્ગદર્શક નિયમોમાં વ્યાવસાયિક શિક્ષણ (વોકેશનલ એજ્યુકેશન) ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે.
જોકે, 29 ઑક્ટોબરે બોર્ડ દ્વારા જાહેર કરાયેલો પરિપત્ર એવા વિદ્યાર્થીઓને લાગુ પડે છે, જેઓ 2026-27માં ધોરણ 9માં છે અને 2027-28માં ધોરણ 10માં જશે. આ ફેરફારો 2026-27ના વર્તમાન ધોરણ 10ના વિદ્યાર્થીઓના વર્ગને લાગુ પડશે નહીં. તેમના માટે જૂની અભ્યાસ યોજના જ ચાલુ રહેશે.
વિદ્યાર્થીઓએ કયા કયા વિષયો ભણવાના રહેશે?
વિદ્યાર્થીઓએ કુલ 9 વિષયો ભણવાના રહેશે, પરંતુ પાંચ મુખ્ય વિષયોમાં પાસ થવા માટે 33% ગુણ મેળવવા ફરજિયાત કરવામાં આવ્યા છે. નિર્ધારિત યોજના અનુસાર, તેમાં વૈકલ્પિક કૌશલ્ય વિષયો (સ્કિલ સબ્જેક્ટ્સ) અને અદ્યતન સ્તરના ગણિત તથા વિજ્ઞાનનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
CBSEના પરિપત્રમાં આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, વિદ્યાર્થીઓએ 9 વિષયો ભણવાના રહેશે – ત્રણ ભાષાઓ (R1, R2 અને R3), ગણિત, વિજ્ઞાન, સામાજિક વિજ્ઞાન, કલા શિક્ષણ, શારીરિક શિક્ષણ અને સુખાકારી (ફિઝિકલ એજ્યુકેશન એન્ડ વેલ-બીઇંગ) તથા વ્યાવસાયિક શિક્ષણ. આ ઉપરાંત, તેઓ CBSEના 57 વિષયોની યાદીમાંથી એક વૈકલ્પિક વિષય પસંદ કરી શકે છે.
આ યાદીમાં વિવિધ ભાષાઓ, કમ્પ્યુટર એપ્લિકેશન, ગૃહવિજ્ઞાન, ચિત્રકલા, સંગીત અને વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. જો કોઈ વિદ્યાર્થી વૈકલ્પિક વિષય તરીકે કોઈ ભાષા પસંદ કરે છે, તો તે તેણે અગાઉ પસંદ કરેલી ત્રણ ભાષાઓથી અલગ હોવી જોઈએ.
વિદ્યાર્થીઓ ‘અદ્યતન ગણિત’, ‘અદ્યતન વિજ્ઞાન’ અથવા 22 વ્યાવસાયિક કૌશલ્ય વિષયોમાંથી કોઈ એક વિષય પણ પસંદ કરી શકે છે. તેમના દ્વારા પસંદ કરાયેલા વિષયના આધારે જ પરીક્ષા અને મૂલ્યાંકનની વ્યવસ્થા નક્કી થશે.
‘ઇન્ડિવિજ્યુઅલ્સ ઇન સોસાયટી’ (ઇન્ડિવિજ્યુઅલ્સ ઇન સોસાયટી) અને ‘કમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગ એન્ડ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ’ (કમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગ એન્ડ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) જેવા આંતરવિષયક (ઇન્ટરડિસિપ્લિનરી) મોડ્યુલ આ વર્ગના અભ્યાસમાં સામેલ રહેશે નહીં. આ ઉપરાંત, આ વિદ્યાર્થીઓ માટે ધોરણ 10ના અભ્યાસક્રમમાંથી ‘પર્યાવરણ શિક્ષણ’ પણ દૂર કરવામાં આવશે.
કયા વિષયોની બોર્ડ પરીક્ષા લેવામાં આવશે?
પાંચ ફરજિયાત વિષયો, જેમની બોર્ડ પરીક્ષા લેવામાં આવશે, તે છે: R1, R2, ગણિત, વિજ્ઞાન અને સામાજિક વિજ્ઞાન. જો કોઈ વિદ્યાર્થી વધારાનો વિષય પસંદ કરે છે, તો વિષયના આધારે તેણે તે વિષયની બોર્ડ પરીક્ષા પણ આપવી પડી શકે છે. R3, કલા શિક્ષણ (આર્ટ એજ્યુકેશન) અને શારીરિક શિક્ષણ તથા સુખાકારી (ફિઝિકલ એજ્યુકેશન એન્ડ વેલ-બીઇંગ)નું મૂલ્યાંકન આંતરિક રીતે કરવામાં આવશે.
કલા શિક્ષણ અને શારીરિક શિક્ષણ માટે શાળાઓ ગુણને બદલે ગ્રેડ આપશે. જે વિદ્યાર્થીઓ ‘D’ અથવા તેનાથી વધુ સારો ગ્રેડ મેળવશે, તેમને શાળા તરફથી પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવશે. વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ CBSEનો પરિપત્ર ધ્યાનપૂર્વક વાંચે.
