CBSE On Screen Marking: સીબીએસઈ એ ૧૨મા ધોરણની બોર્ડ પરીક્ષાની માર્કિંગ સ્કીમમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. ૧૨મા ધોરણની બોર્ડ પરીક્ષાના પેપર્સ હવે નવી માર્કિંગ સિસ્ટમથી તપાસવામાં આવશે. સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) એ પોતાની સત્તાવાર વેબસાઇટ cbse.gov.in પર નોટિસ જાહેર કરીને આ જાણકારી આપી છે. સીબીએસઈના આ ફેરફારની સીધી અસર ઇન્ટરમીડિએટના ૧૬ લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓના પેપર્સ પર પડશે.
સીબીએસઈ એ માર્કિંગના નવા નિયમ અંગે શું કહ્યું?
સીબીએસઈ એ નોટિસ જાહેર કરીને જણાવ્યું કે બોર્ડે ૨૦૨૬ની પરીક્ષાઓથી ૧૨મા ધોરણની ઉત્તરવહીઓનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ (On-Screen Marking અથવા OSM) શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. બોર્ડે કાર્યક્ષમતા અને પારદર્શિતા વધારવા માટે આ પગલું ભર્યું છે. જોકે સીબીએસઈ ૧૦મા ધોરણની બોર્ડ પરીક્ષાઓની ઉત્તરવહીઓનું એસેસમેન્ટ જૂની ફિઝિકલ પદ્ધતિમાં જ ચાલુ રહેશે.
સીબીએસઈ ની ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ (OSM) શું છે?
આ સીબીએસઈ ની નવી ડિજિટલ એસેસમેન્ટ પ્રક્રિયા છે, જે હાલમાં ૧૨મા ધોરણની બોર્ડ પરીક્ષાઓના પેપર ચેક કરવા માટે અપનાવવામાં આવશે. આમાં ઉત્તરવહીઓને જૂની ફિઝિકલ પદ્ધતિને બદલે કોમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર તપાસી શકાશે. પરીક્ષાઓ પછી વિદ્યાર્થીઓની ઉત્તરવહીઓને સ્કેન કરવામાં આવશે અને તેને ડિજિટલ ફાઈલમાં ફેરવવામાં આવશે. આ ડિજિટલ ફાઈલને પરીક્ષક અથવા શિક્ષકો પોતાના કોમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર ઓપન કરીને ચેક કરી શકશે. આ પ્રક્રિયામાં સ્ક્રીન પર જ માર્કિંગ થશે, દરેક એક પ્રશ્ન માટે માર્કસ એડ કરવામાં આવશે અને સિસ્ટમ ઓટોમેટિક કુલ માર્કસ જોડી દેશે.
CBSE ની નવી ડિજિટલ એસેસમેન્ટ પ્રક્રિયા (OSM) ના ફાયદા
ટોટલિંગ ભૂલ નહીં: મેન્યુઅલ રીતે સરવાળો કરવાને બદલે સિસ્ટમ ઓટોમેટિકલી ગણતરી કરશે. આનાથી ટોટલિંગમાં થતી ભૂલો ખતમ થઈ જશે.
ઉત્તરવહીઓનું ટ્રાન્સપોર્ટેશન નહીં: ઉત્તરવહીઓને ક્યાંય લાવવા-લઈ જવાની જરૂર પડશે નહીં.
ખાસ એક્ઝામ સેન્ટર્સની જરૂરિયાત પૂરી: શિક્ષકોએ કોઈ ખાસ એક્ઝામ સેન્ટર્સ પર જવું પડશે નહીં. તેઓ પોતાની સ્કૂલમાં રહીને કોમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર કોપી ચેક કરી શકશે.
વેરિફિકેશનની જરૂરિયાત નહીં: ડિજિટલ રીતે કોપીઓ ચેક થવાથી માર્કસ વેરિફિકેશનની જરૂરિયાત ઘણી હદ સુધી ખતમ થઈ જશે. હ્યુમન રિસોર્સનો ઓછો ઉપયોગ થશે.
પેપરલેસ પ્રક્રિયા: ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ સિસ્ટમ પેપરલેસ હશે અને પર્યાવરણને ફાયદો થશે.
સમય અને ખર્ચની બચત: ઉત્તરવહીઓને ટ્રાન્સપોર્ટ કરવાની ઝંઝટ ખતમ થઈ જશે. આનાથી સમયની સાથે-સાથે ટ્રાન્સપોર્ટનો ખર્ચ પણ બચશે. સાથે જ તે સમય પેપર ચેક કરવામાં કામ આવશે.
શાળાઓ માટે જરૂરી સૂચનાઓ
શાળાઓએ ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ માટે પબ્લિક સ્ટેટિક IP વાળી કોમ્પ્યુટર લેબ (એફિલિયેશન બાય-લોઝ મુજબ) સેટ-અપ તૈયાર કરવું પડશે.
Windows OS 8 અથવા તેનાથી ઉપરનું PC/લેપટોપ, 4 GB RAM અથવા તેથી વધુ અને C:/ ડ્રાઈવ પર 1 GB ખાલી જગ્યા હોવી જોઈએ.
લેટેસ્ટ ઈન્ટરનેટ બ્રાઉઝર (Chrome/Edge/Firefox) હોવું જોઈએ.
એડોબ રીડર હોવું જોઈએ.
ભરોસાપાત્ર ઇન્ટરનેટ કનેક્ટિવિટી (ઓછામાં ઓછી 2 Mbps) જરૂરી છે.
અવરોધ વગરના વીજ પુરવઠાની વ્યવસ્થા કરવી પડશે.
સીબીએસઈ એ શાળાઓને OASIS ID વાળા તમામ શિક્ષકોને લોગ-ઈન કરવા અને સિસ્ટમ સમજાવવા માટે ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ આયોજિત કરવા કહ્યું છે. જો કોઈ સમસ્યા આવે તો ખાસ હેલ્પલાઈન નંબર પર કોલ કરીને મદદ લઈ શકાય છે. આ સિવાય ઇન્સ્ટ્રક્શનલ વિડીયો દ્વારા સમજાવવામાં આવશે. બોર્ડે ૧૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ સાંજ ૪ વાગ્યા સુધી OASIS પોર્ટલ પર શિક્ષકોનો ડેટા અપડેટ કરવા કહ્યું છે. આવું ન કરનાર શાળાનું પરિણામ અટકાવી પણ શકાય છે. બોર્ડે શાળાઓને સાફ કહ્યું કે જો કોઈ પ્રકારની બેદરકારી જોવા મળી તો તે સીધી રીતે બોર્ડ એક્ઝામ પેપર મૂલ્યાંકન પ્રક્રિયાને બગાડવાનો પ્રયાસ માનવામાં આવશે અને નિયમો હેઠળ કાર્યવાહીનો પણ સામનો કરવો પડી શકે છે.
