Indian Students Abroad Job Crisis: વિદેશમાં ભણ્યા પછી પણ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને નોકરીઓ માટે સંઘર્ષ કરવો પડી રહ્યો છે. પરિસ્થિતિ એટલી ખરાબ છે કે વિદ્યાર્થીઓ હવે ડિલિવરી બોય જેવી નોકરી કરીને ગિગ ઇકોનોમીનો હિસ્સો બની રહ્યા છે, જ્યારે તેઓ વિદેશમાં અભ્યાસ કરીને કુશળતાવાળી નોકરી મેળવવાનું સપનું લઈને ભારતથી ગયા હતા. લગભગ ૧૨ લાખ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ દુનિયાભરમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ કેનેડા, અમેરિકા, બ્રિટન, ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં ભણી રહ્યા છે.
જો કે, નબળા પડતા રૂપિયા, અમેરિકા-યુરોપમાં જોબ માર્કેટની ખરાબ થતી પરિસ્થિતિઓ, વિઝાની કડક શરતો અને ઇમિગ્રેશન વિરુદ્ધ થઈ રહેલી કાર્યવાહીના કારણે ઘણા વિદ્યાર્થીઓ હવે એ વિચારવા લાગ્યા છે કે શું ખરેખર વિદેશમાં ભણવું ફાયદાનો સોદો પણ છે? મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ હવે વિદેશમાં ભણવા માટે લોન લેવાથી પણ બચી રહ્યા છે. મોટાભાગના ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને ગ્રેજ્યુએશન પછી જોબ મેળવવામાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે અને આ જ તેમના માટે સૌથી મોટી મુસીબત બની ચૂક્યું છે.
સ્કિલ જોબ નથી મળી રહી તો ડિલિવરી બોય બની રહ્યા છે વિદ્યાર્થીઓ
અહેવાલ મુજબ, કેટલાક એવા વિદ્યાર્થીઓ છે, જેમને ગ્રેજ્યુએશન પછી જોબ મળી ગઈ છે અને તેઓ હજુ પણ વિદેશમાં જ છે. બીજી તરફ કેટલાક એવા પણ વિદ્યાર્થીઓ છે, જેમના માટે જોબ મેળવવી જ એક મોટી ચેલેન્જ બનેલી છે. અમેરિકાના વોશિંગ્ટનમાં સ્થિત નોર્થ અમેરિકા એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટુડન્ટના ફાઉન્ડર સુધાંશુ કૌશિકે કહ્યું કે મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓને જ્યારે જોબ નથી મળી રહી, તો તેઓ ડિલિવરી બોય જેવા કામ કરી રહ્યા છે અને ગિગ ઇકોનોમીનો હિસ્સો બની રહ્યા છે.
સુધાંશુએ કહ્યું, ‘તેઓ (ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ) તે ક્ષેત્રોમાં સ્કિલ જોબ્સ મેળવવાની આશા સાથે આવે છે, જેમાં તેમણે ટ્રેનિંગ લીધી છે. પરંતુ અંતમાં તેમને મજબૂરન ગિગ ઇકોનોમીમાં કામ કરવું પડે છે. પહેલા આ કામથી તેમના અભ્યાસનો ખર્ચ નીકળતો હતો. હવે ઘણા લોકો ગ્રેજ્યુએટ થયા પછી પણ ફૂલ-ટાઇમ ગિગ ઇકોનોમીવાળી જોબ્સ જ કરી રહ્યા છે.’ તેમનું કહેવું છે કે આ કારણે હવે ભારતીય પરિવારો પોતાના બાળકોને વિદેશ ભણવા માટે મોકલવાનું જોખમ નથી લઈ રહ્યા.
ગિરતા રૂપિયા અને વિઝાના કડક નિયમોએ વધારી મુશ્કેલી
તાજેતરના સમયમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે વિદેશમાં અભ્યાસથી જોડાયેલી બે મોટી મુશ્કેલીઓ પણ ઉભી થઈ છે, જેણે તેમની મુશ્કેલીઓ ઘણી વધારે વધારી દીધી છે. આમાંથી પહેલું તો વિઝાના કડક નિયમો છે, જ્યારે બીજું રૂપિયાની ઘટતી વેલ્યુ. આનાથી વિદેશમાં ભણવાનો ખર્ચ વધ્યો છે.
અમેરિકા અને બ્રિટનમાં વિઝા નિયમો કડક થયા પછી એડમિશન છેલ્લા ૨ વર્ષોમાં ૨૦% ઘટ્યું છે.
સ્ટડી અબ્રોડ એક્સપર્ટ સુશીલ સુખવાનીનું કહેવું છે કે આવનારા સમયમાં આ સંખ્યા ૧૦-૧૦% વધવાની આશા છે.
બ્રિટનની ૭૬% યુનિવર્સિટીઓએ જાન્યુઆરી ઇનટેકમાં પોતાના ત્યાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં ઘટાડાની માહિતી આપી.
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ અને ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ની વચ્ચે અમેરિકામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનું એડમિશન ૭% સુધી ઘટ્યું છે.
રૂપિયામાં આવેલા ભારે ઘટાડાએ વિદેશમાં અભ્યાસ કરવાના ઈચ્છુક વિદ્યાર્થીઓ અને પહેલાથી જ ત્યાં અભ્યાસ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ, બંને માટે મુશ્કેલીઓ વધારી દીધી છે. સુખવાનીએ કહ્યું, ‘જે વિદ્યાર્થીઓ પહેલાથી જ વિદેશમાં છે, તેમણે પોતાની ટ્યુશન ફીનો કેટલોક હિસ્સો તો ભરી દીધો છે, પરંતુ છેલ્લા એક વર્ષમાં અમેરિકી ડોલરની સામે રૂપિયામાં ૧૦% થી વધુના ઘટાડાના કારણે, હવે તેમને ભવિષ્યના હપ્તાઓ માટે લોનને રીફાઇનાન્સ કરવી પડી રહી છે અને વધારાના ફંડની વ્યવસ્થા કરવી પડી રહી છે.’
તેમના હિસાબે, ૨૦૧૯ પછીથી અભ્યાસ માટે પ્રમુખ દેશોની કરન્સીની સામે ભારતીય રૂપિયાની કિંમતમાં ૩૫% થી ૪૭% સુધીનો ઘટાડો આવ્યો છે. આ એક મોટો ઘટાડો છે, જેણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને વિદેશી ડિગ્રીની વેલ્યુને લઈને વિચારવા પર મજબૂર કર્યા છે.
