નવી દિલ્હી, ગુરુવાર
Indian Students Abroad : કોવિડ રોગચાળાને કારણે, વિદેશ પ્રવાસ પર પ્રતિબંધ હતો, જેના કારણે ઘણા ઓછા વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ માટે દેશની બહાર જઈ શક્યા હતા. જો કે, હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ છે અને દર વર્ષે લાખો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ વિદેશી યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રવેશ લઈને પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરી રહ્યા છે.
2020 માં કોવિડ રોગચાળા દરમિયાન, ફક્ત 2,59,655 વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરવા માટે વિદેશી યુનિવર્સિટીઓમાં જઈ શક્યા હતા. તે પછી, દર વર્ષે આ સંખ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. 2023માં, 8,92,989 વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા કરતાં ત્રણ ગણા કરતાં વધુ વિદ્યાર્થીઓ વિદેશી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અભ્યાસ કરવા ગયા છે. લોકસભામાં એક લેખિત પ્રશ્નના જવાબમાં શિક્ષણ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે બ્યુરો ઓફ ઈમિગ્રેશન (BOI) દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં 29,33,899 (લગભગ 30 લાખ) વિદ્યાર્થીઓ વિદેશ જતા સમયે આ હેતુ શિક્ષણ હોવાનું કહેવાય છે.
2019માં વિદેશ જતા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા કોવિડ પહેલા હતી. કોવિડ દરમિયાન તે અડધું થઈ ગયું હતું, પરંતુ તે પછી તે ઝડપથી વધ્યું છે અને કોવિડ પહેલાના વર્ષોના તમામ રેકોર્ડ પણ તૂટી ગયા છે. 2019માં 5,86,337 વિદ્યાર્થીઓ વિદેશ ગયા હતા. 2020માં આ સંખ્યા ઘટીને માત્ર 2,59,655 રહી. તે પછી, 2021 માં 4,44,553 વિદ્યાર્થીઓ ગયા, પછીના વર્ષ 2022 માં 7,50,365 વિદ્યાર્થીઓ અને 2023 માં આ સંખ્યા સૌથી વધુ 8,92,989 થઈ. વિદેશ જનારા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 2020માં 2.59 લાખ, 2019માં 5.86 લાખ, 2018માં 5.17 લાખ અને 2017માં 4.54 લાખ હતી.
સરકાર દેશમાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ આપવા માટે પગલાં લઈ રહી છે
સરકારનું કહેવું છે કે વિદેશમાં અભ્યાસ કરવો એ વિદ્યાર્થીઓની પસંદગીનો વિષય છે. ભારતમાં દરેક સ્તરે ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ભારત સરકારે મોટા પગલાં લીધાં છે. તાજેતરમાં શરૂ કરાયેલ પીએમ વિદ્યાલક્ષ્મી યોજનાનો હેતુ ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓને મદદ કરવાનો છે. ભારતની ટોચની શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ મુખ્ય વિદેશી સંસ્થાઓ સાથે કરાર કરી રહી છે અને સંયુક્ત સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
હવે ભારતમાં વિદેશી યુનિવર્સિટીઓના કેમ્પસ પણ શરૂ કરવામાં આવી રહ્યા છે જેથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ દેશમાં રહીને વિદેશી યુનિવર્સિટીઓમાંથી ડિગ્રી મેળવી શકે અને તેમના પર કોઈ આર્થિક બોજ ન પડે. વિવિધ અહેવાલો અને સર્વેક્ષણોમાં બહાર આવ્યું છે કે વિદેશમાં અભ્યાસ માટે અમેરિકા પ્રથમ પસંદગી તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. અમેરિકા, કેનેડા અને યુરોપિયન દેશોની યુનિવર્સિટીઓમાં ભારતીયો પ્રવેશ લઈ રહ્યા છે.
વિશ્વની ટોચની યુનિવર્સિટીઓ કઈ છે?
QS વિશ્વ યુનિવર્સિટીઓ વિશ્વની ટોચની સંસ્થાઓની યાદી બનાવવા માટે જવાબદાર છે. 2025 માટે QS વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કિંગ્સ બહાર પાડવામાં આવી છે. આ હિસાબે અમેરિકાની MIT એટલે કે મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેક્નોલોજી ટોપ 10 યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રથમ ક્રમે છે. ઈમ્પીરીયલ કોલેજ ઓફ લંડન બીજું સ્થાન મેળવ્યું છે. હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટી અને ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી ત્રીજા સ્થાને, કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટી પાંચમા સ્થાને, સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી છઠ્ઠા સ્થાને, સ્વિસ ફેડરલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી સાતમા સ્થાને છે. તે પછી સિંગાપોરની નેશનલ યુનિવર્સિટી, ઇંગ્લેન્ડની યુસીએલ (યુનિવર્સિટી કોલેજ લંડન) અને અમેરિકાની કેલિફોર્નિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી આવે છે.
કયા દેશમાં કઈ યુનિવર્સિટી ટોચ પર છે?
US: MIT, સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી, હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટી, યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, કેલિફોર્નિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી (કેલટેક)
યુકે: યુનિવર્સિટી ઓફ ઓક્સફોર્ડ, યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રિજ, ઈમ્પીરીયલ કોલેજ લંડન
કેનેડા: યુનિવર્સિટી ઓફ ટોરોન્ટો, યુનિવર્સિટી ઓફ બ્રિટિશ કોલંબિયા (UBC)
ઓસ્ટ્રેલિયા: યુનિવર્સિટી ઓફ મેલબોર્ન, યુનિવર્સિટી ઓફ સિડની
