Indian Students in Russia: ભારતમાં મેડિકલ એજ્યુકેશનની પોપ્યુલારિટી (લોકપ્રિયતા) ઘણી વધારે છે. દર વર્ષે મેડિકલ કોલેજોમાં એડમિશન માટે ૨૦ લાખથી વધુ સ્ટુડન્ટ્સ NEET એક્ઝામ આપે છે. જોકે, સીટોની મર્યાદિત સંખ્યાને કારણે દરેકને અહીં એડમિશન મળી શકતું નથી. આ જ કારણ છે કે ઘણા બધા સ્ટુડન્ટ્સ વિદેશ તરફ વળે છે. વિદેશમાં MBBS માટે જ્યારે પણ કોઈ પોપ્યુલર દેશની વાત થાય છે, તો તેમાં રશિયાનું નામ ચોક્કસ લેવામાં આવે છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ રશિયાના અલગ-અલગ શહેરોમાં હજારોની સંખ્યામાં ભણી રહ્યા છે.
રશિયામાં ૩૦ હજારથી વધુ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ ડિગ્રી લઈ રહ્યા છે, જેમાંથી ૯૦ ટકા એવા છે, જે માત્ર મેડિકલના અભ્યાસ માટે ગયા છે. આનું એક મુખ્ય કારણ અહીંની સસ્તી ફી છે. ૨૦૨૬ માં પણ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ રશિયામાં મેડિકલ ડિગ્રી લેવા જશે. જોકે, આ વખતે સ્ટુડન્ટ્સે કોલેજ-યુનિવર્સિટીના રેન્કિંગ, ફી અને ભણતરના માહોલ કરતા વધારે પોતાની સુરક્ષાનો ખ્યાલ રાખવો પડશે. આનું કારણ એ છે કે રશિયામાં આ દિવસોમાં કંઈક એવું થઈ રહ્યું છે, જેણે સૌને ચિંતિત કર્યા છે. ખાસ કરીને અહીં ભણતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને.
રશિયામાં વિદ્યાર્થીઓ કઈ વાતનો ખ્યાલ રાખે?
ખરેખર, રશિયામાં ભણવા જઈ રહેલા વિદ્યાર્થીઓને અહીંની સેનામાં જબરદસ્તી ભરતી કરી યુક્રેન સાથે જંગ લડવા મોકલી દેવામાં આવી રહ્યા છે. ૨૦૨૪ અને ૨૦૨૫ માં રશિયન સેનામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની ભરતી સંબંધિત ઘણી બધી રિપોર્ટ્સ સામે આવી છે. વિદ્યાર્થીઓ અહીં ભણવા ગયા, પછી તેમને પકડી લેવામાં આવ્યા અને સેનામાં લડવા માટે મોકલી દેવામાં આવ્યા. વિદેશ મંત્રાલયે પોતે થોડા મહિના પહેલા જણાવ્યું કે રશિયાની સેનામાં ૨૦૨ ભારતીય નાગરિકોને ભરતી કરવામાં આવ્યા છે, જેમાંથી ૨૬ ના મોત થઈ ચૂક્યા છે, જ્યારે ૭ લોકો એવા છે, જે હજુ પણ ગુમ છે.
સેનામાં જબરદસ્તી ભરતી કરાયેલા મોટાભાગના ભારતીયો સ્ટુડન્ટ વિઝા પર આવ્યા હતા. આમાંથી કેટલાક મેડિકલના અભ્યાસ માટે ગયા હતા, જ્યારે કેટલાક લેંગ્વેજ (ભાષા) કોર્સ કરવા આવ્યા હતા. આમને એજન્ટોએ પોતાની છેતરપિંડીનો શિકાર બનાવ્યા અથવા કાનૂની બ્લેકમેલ દ્વારા વિશેષ સૈન્ય અભિયાનમાં સામેલ થવા માટે મજબૂર કર્યા હતા. સરકારનું કહેવું છે કે તે રશિયન સેનામાં ફસાયેલા લોકોને લઈને કામ કરી રહી છે. રશિયા સાથે વાતચીત ચાલી રહી છે, જેથી આમને રેસ્ક્યૂ કરી શકાય. અહીં ભણતા વિદ્યાર્થીઓને એલર્ટ રહેવા પણ કહેવામાં આવ્યું છે.
ભણવાના બહાને બોલાવ્યા, પછી સેનામાં ભરતી કર્યા
મેડિકલના અભ્યાસ માટે ગયેલા ભારતીયોને રશિયાની સેનામાં ભરતી કરવાના ઘણા ઉદાહરણો છે. પહેલા તેમને ભણવા માટે બોલાવ્યા અને પછી જબરદસ્તી સેનામાં ભરતી કરી દેવામાં આવ્યા. જેમ કે તમિલનાડુના કુડ્ડાલોરના રહેવાસી ૨૨ વર્ષીય કિશોર સરવનનને યુક્રેનમાં લડવા મોકલી દેવામાં આવ્યો. તેણે જંગના મેદાનમાંથી પોતાના પરિવારને એક વોઈસ મેસેજ મોકલ્યો, જેનાથી ખબર પડી કે તે રશિયાની સેનામાં ભરતી થઈને જંગ લડી રહ્યો છે. કિશોરના પિતાએ જણાવ્યું કે તેને જબરદસ્તી સેનામાં ભરતી કરવામાં આવ્યો હતો.
કિશોરના પરિવારના જણાવ્યા મુજબ, તે વોલ્ગોગ્રાડ સ્ટેટ મેડિકલ યુનિવર્સિટીમાં MBBS નો થર્ડ યર સ્ટુડન્ટ છે. તેને ખોટા ડ્રગ તસ્કરી કેસમાં મે ૨૦૨૩ માં ધરપકડ કરવામાં આવી. ત્યારબાદ તેના પર સેના જોઈન કરવાનું દબાણ કરવામાં આવ્યું. તેના પિતાએ કહ્યું, ‘હું તેનો ફોન પર સંપર્ક ન કરી શક્યો. તેના મિત્રોએ મને જણાવ્યું કે તેને રશિયન પોલીસ લઈ ગઈ છે. જોકે મારા પુત્રએ રશિયન સેનામાં ભરતી થવાનો ઈનકાર કર્યો હતો, છતાં તેને માર મારવામાં આવ્યો અને કેટલાક દસ્તાવેજો પર સાઈન કરવા મજબૂર કરવામાં આવ્યો. તેને એક રશિયન ઓળખ પત્ર અને પાસપોર્ટ પણ આપવામાં આવ્યો.’
કંઈક આવી જ કહાની રાજસ્થાનના બીકાનેરના રહેવાસી અજય ગોડારાની હતી, જે રશિયામાં મેડિકલ કોર્સ કરવા ગયો હતો. પણ હવે તેનું મોત થઈ ચૂક્યું છે. તે રશિયાની સેનામાં ભરતી થઈને જંગ લડી રહ્યો હતો. તેણે પોતાના પરિવારને એક વીડિયો મોકલ્યો હતો, જેમાં તેને સૈન્ય ગણવેશમાં જોવામાં આવ્યો. તેણે જણાવ્યું કે તે કિચન ડ્યુટી માટે ગયો હતો, પરંતુ તેને જબરદસ્તી સેનામાં ભરતી કરી દેવામાં આવ્યો. તેની સાથે ૧૫ ભારતીયો બીજા હતા, જેમાંથી ૪ ના મોત થઈ ગયા.
બરાબર તેવી જ રીતે ગુજરાતના મોરબીનો રહેવાસી સાહિલ મોહમ્મદ હુસૈન ITMO યુનિવર્સિટીમાં રશિયન ભાષા શીખવા ગયો હતો. તેને એક ખોટા ડ્રગ કેસમાં ફસાવી દેવામાં આવ્યો અને પછી કહેવામાં આવ્યું કે જો તે સેના જોઈન કરી લે છે, તો તેને ૭ વર્ષ જેલમાં નહીં વિતાવવા પડે. તે રશિયન સેનામાં ભરતી થઈને લડાઈ લડી રહ્યો હતો, પરંતુ પછી તેને યુક્રેનની સેનાએ આ વર્ષે ઓક્ટોબરમાં પકડી લીધો. તેણે સરકારને વિનંતી કરી છે કે તેને બચાવવામાં આવે.
