Kachchh District History: ભારતનો ઇતિહાસ વિવિધતાથી ભરેલો છે. દેશના રાજ્યો, જિલ્લાઓ અને શહેરો પોતાના અનોખા ભૂતકાળ માટે અલગથી ઓળખાય છે. એવો જ એક જિલ્લો છે કચ્છ, જેને પહેલા એક રાજ્ય તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું પરંતુ અત્યારે તેની ઓળખ દેશના સૌથી મોટા જિલ્લાઓમાંથી એક તરીકે છે. તેની સીમા પાકિસ્તાન સાથે પણ જોડાયેલી છે, જેના કારણે તે જીઓપોલિટિકલ (ભૌગોલિક-રાજકીય) અને ઐતિહાસિક ચર્ચાઓમાં રહે છે. UPSC સહિત અન્ય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ અને ઇન્ટરવ્યુમાં આવા જિલ્લાઓ અથવા શહેરો વિશે સામાન્ય જ્ઞાન (GK) ના પ્રશ્નો પૂછવામાં આવી શકે છે, તેથી અહીં આ જિલ્લાનો ઇતિહાસ જાણીએ જે અનોખો ભૂતકાળ ધરાવે છે.
ગુજરાતનો કચ્છ પહેલા રાજ્ય હતુંKachchh District History
kachchh.nic.in મુજબ, દેશના ગુજરાત રાજ્યમાં કચ્છ જિલ્લો ખૂબ જ જૂનો અને અનોખો ભૂતકાળ ધરાવે છે. આ જિલ્લો પહેલા એક આખું રાજ્ય હતો. 14મી સદીમાં જાડેજા વંશના શાસકોએ કચ્છ પર રાજ કર્યું હતું અને તેને એક સ્વતંત્ર રાજ્ય બનાવ્યું હતું. જૂના હિન્દુ ગ્રંથોમાં કચ્છને સમુદ્ર કિનારે અને રણ વાળો વિસ્તાર જણાવવામાં આવ્યો છે. 1947માં જ્યારે ભારત આઝાદ થયું, ત્યારે કચ્છ ‘ભાગ C’ રાજ્ય તરીકે હતું અને તેને ભારત સરકાર ચીફ કમિશનર દ્વારા ચલાવતી હતી.
કચ્છ કેવી રીતે બન્યો જિલ્લો?
1956માં રાજ્યોનું પુનર્ગઠન થયું હતું. આ સમયે કચ્છ, સૌરાષ્ટ્ર અને અન્ય વિસ્તારો મળીને મુંબઈ (બુંબઈ) રાજ્યનો ભાગ બની ગયા. ત્યારબાદ 1 મે 1960 ના રોજ મુંબઈ રાજ્યને બે ભાગો (મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત) માં વહેંચવામાં આવ્યું હતું. ત્યારથી કચ્છ જિલ્લો ગુજરાત રાજ્યનો ભાગ બની ગયો.
કચ્છનો ઇતિહાસ શું છે?
કચ્છ એક પ્રાચીન ભૂમિ છે. 14મી સદીમાં જાડેજા વંશ દ્વારા તેને સ્વતંત્ર રાજ્ય બનાવવામાં આવ્યું હતું. સમયાંતરે તે મૌર્ય, ગુપ્ત, ચાલુક્ય અને અન્ય રાજાઓના અધીન રહ્યો. 1947 પછી તે ભારત સરકારના મુખ્ય કમિશનર હેઠળ ચલાવવામાં આવતો હતો. 1956માં તેને મુંબઈ રાજ્યમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો. 1960માં મુંબઈ રાજ્ય બે ભાગમાં વહેંચાયું અને કચ્છ ગુજરાત રાજ્યનો ભાગ બની ગયો. આજે તે ગુજરાતનો સૌથી મોટો અને મહત્વપૂર્ણ જિલ્લો છે.
પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલી છે કચ્છની સીમા
કચ્છ જિલ્લાની કેટલીક જમીન પર ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સીમા વિવાદ પણ હતો. આ જ કારણ હતું કે સ્વતંત્રતા પછી આ વિસ્તાર ચર્ચામાં આવ્યો. તે સમયે બંને દેશોએ નક્કી કર્યું કે વિવાદનો ઉકેલ એક નિષ્પક્ષ ટ્રિબ્યુનલ (Impartial Tribunal) કરશે. 30 જૂન 1965 ના રોજ સહમતિ થઈ કે ટ્રિબ્યુનલનો નિર્ણય બંને પક્ષોને માન્ય રહેશે. જીનીવામાં ટ્રિબ્યુનલની રચના થઈ અને 19 ફેબ્રુઆરી 1968 ના રોજ નિર્ણય આવ્યો. ત્યારબાદ 1968માં સીમા સ્તંભો લગાવવામાં આવ્યા અને જૂન 1969 સુધી કામ પૂર્ણ થયું હતું.
