MBBS in Russia Vs Georgia: ભારતની મેડિકલ કોલેજોમાં મર્યાદિત બેઠકો અને ખાનગી સંસ્થાઓની મોંઘી ફીના કારણે દર વર્ષે હજારો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ વિદેશમાં MBBS કરવા જાય છે. આ વર્ષે પણ નીટ (NEET) એક્ઝામ રિઝલ્ટ જાહેર થયા બાદ એવા વિદ્યાર્થીઓની મોટી સંખ્યા હશે, જેઓ ડોક્ટર બનવા માટે વિદેશ તરફ વળશે. ભારતની બહાર MBBS કરતા પહેલા સાચો દેશ પસંદ કરવો જરૂરી હોય છે. ભારતીય મેડિકલ સ્ટુડન્ટ્સ પહેલા રશિયા અને યુક્રેન જેવા દેશોમાં જવાનું વધુ પસંદ કરતા હતા. પરંતુ વર્તમાન સમયમાં રશિયામાં તો ભારતીયો જઈ જ રહ્યા છે, પરંતુ યુક્રેનની જગ્યાએ તેમણે જ્યોર્જિયા જેવા દેશોને પસંદ કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
જોકે, હવે અહીં સવાલ એ થાય છે કે રશિયા અને જ્યોર્જિયામાંથી જો કોઈ એક દેશને MBBS માટે પસંદ કરવાનો હોય, તો પછી કોને પસંદ કરવામાં આવે? આ સવાલનો જવાબ દરેક એ વિદ્યાર્થી જાણવા ઈચ્છુક છે, જે નીટ રિઝલ્ટ આવ્યા બાદ વિદેશ જવા માંગે છે. સ્ટડી એબ્રોડ એક્સપર્ટ આશિષ ગુપ્તાએ 4 માપદંડ બતાવ્યા છે, જેના આધારે સ્ટુડન્ટ્સે MBBS માટે રશિયા કે જ્યોર્જિયામાંથી કોઈ એક દેશને પસંદ કરવો જોઈએ. તેમના જણાવ્યા મુજબ, સ્ટુડન્ટ્સે પોતાના બજેટ, ભણાવવાની રીત, કરિયર ગોલ અને નવા માહોલમાં ભળવાની ક્ષમતાના આધારે સાચો દેશ પસંદ કરવો જોઈએ.
રશિયામાં MBBS નો હિસાબ-કિતાબ
રશિયા લાંબા સમયથી ભારતીયો વચ્ચે MBBS માટે એક પોપ્યુલર ડેસ્ટિનેશન રહ્યું છે. અહીં કોર્સનો સમયગાળો 6 વર્ષ છે, જેમાં ઇન્ટર્નશિપ પણ સામેલ છે. અહીં MBBS નો અભ્યાસ અંગ્રેજી અને રશિયન ભાષા બંનેમાં કરાવવામાં આવે છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અંગ્રેજીમાં જ ભણવાનું પસંદ કરે છે, પરંતુ ક્લિનિકલ ટ્રેનિંગ વખતે રશિયન ભાષા આવડવી જરૂરી હોય છે, જેથી દર્દીઓ સાથે વાતચીત કરી શકાય. જો ટ્યુશન ફીની વાત કરીએ તો તે વાર્ષિક 3 થી 5 લાખ રૂપિયા છે. તેવી જ રીતે રહેવા-જમવાનો ખર્ચ પણ ઘણો ઓછો છે, કારણ કે યુનિવર્સિટી હોસ્ટેલની સુવિધા આપે છે. કુલ મળીને મહિનાના 15 થી 25 હજારમાં એક વિદ્યાર્થી પોતાનું ગુજરાન ચલાવી શકે છે.
રશિયાની એક ખાસિયત એ છે કે અહીંની વિઝા પ્રોસેસ ઘણી સારી છે. ઘણી બધી રશિયન યુનિવર્સિટીઓ ભારતીય એજન્ટો સાથે મળીને કામ કરે છે, જેનાથી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એપ્લિકેશન પ્રોસેસ સરળ બની જાય છે. રશિયામાં સારું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પણ છે અને ભારતીય સમુદાય પણ અહીં રહી રહ્યો છે. કઝાન સ્ટેટ મેડિકલ યુનિવર્સિટી, સાઇબેરિયન સ્ટેટ મેડિકલ યુનિવર્સિટી, મોસ્કો સ્ટેટ મેડિકલ યુનિવર્સિટી, સેન્ટ પીટર્સબર્ગ સ્ટેટ મેડિકલ યુનિવર્સિટી જેવી સંસ્થાઓ અહીં મેડિકલના અભ્યાસ માટે સારી માનવામાં આવે છે.
જ્યોર્જિયામાં MBBS થી જોડાયેલી ડિટેલ્સ
જ્યોર્જિયામાં પણ રશિયાની જેમ જ 6 વર્ષમાં મેડિકલ ડિગ્રી મળે છે. તેને અહીં MBBS ની જગ્યાએ ડોક્ટર ઓફ મેડિસિન (MD) કહેવામાં આવે છે. જો ટ્યુશન ફીની વાત કરીએ તો તે વાર્ષિક 4 થી 6 લાખ રૂપિયાની વચ્ચે છે. તેવી જ રીતે રહેવા-જમવાનો ખર્ચ પણ લગભગ રશિયા જેટલો જ છે. જ્યોર્જિયામાં તમને મેડિકલ એજ્યુકેશન અંગ્રેજીમાં મળશે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ જ્યોર્જિયાને એટલા માટે પસંદ કરી રહ્યા છે, કારણ કે અહીંનો માહોલ ઘણો સારો છે, હવામાન રશિયાની સરખામણીમાં થોડું સારું છે અને યુરોપિયન લાઇફસ્ટાઇલનો આનંદ લેવાની તક મળી રહી છે.
જોકે, જ્યોર્જિયામાં એક મુશ્કેલી એ છે કે અહીં મેડિકલ યુનિવર્સિટીઓની સંખ્યા ઓછી છે, જેના કારણે વિદ્યાર્થીઓ પાસે મર્યાદિત ઓપ્શન હોય છે. પરંતુ યુનિવર્સિટીમાં હોસ્ટેલની વ્યવસ્થા સારી મળે છે. જ્યોર્જિયાના કાયદા હેઠળ અહીંથી MD ની ડિગ્રી લેનારા સ્ટુડન્ટને જુનિયર ડોક્ટર તરીકે કામ કરવાની પરવાનગી છે. તેણે અલગથી કોઈ એક્ઝામ આપવાની નથી. ત્બિલિસી સ્ટેટ મેડિકલ યુનિવર્સિટી, ડેવિડ ટ્વિલ્ડિયાની મેડિકલ યુનિવર્સિટી, ન્યૂ વિઝન યુનિવર્સિટી અને BAU ઇન્ટરનેશનલ યુનિવર્સિટી બટુમી અહીંની ટોપ મેડિકલ સંસ્થાઓ છે.
રશિયા કે જ્યોર્જિયામાંથી MBBS માટે કોને પસંદ કરવું? એક્સપર્ટે જણાવ્યું
EdNex Global ના કો-ફાઉન્ડર અને CEO આશિષ ગુપ્તાએ કહ્યું, ‘ભારતમાં મેડિકલ સીટો મર્યાદિત હોવાને કારણે દર વર્ષે હજારો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ વિદેશથી MBBS કરવાના વિકલ્પો શોધે છે અને સ્વાભાવિક રીતે સાચો દેશ પસંદ કરવા અંગે ભારે મૂંઝવણની સ્થિતિ રહે છે. ઇન્ટરનેશનલ એજ્યુકેશન ફીલ્ડમાં નજીકથી કામ કર્યા પછી, મને વાસ્તવમાં એવું લાગે છે કે દરેક માટે કોઈ એક ‘સૌથી સારો’ દેશ ન હોઈ શકે. સાચો દેશ પસંદ કરવો એ વિદ્યાર્થીના બજેટ, શીખવાની રીત, કરિયર ગોલ અને તેઓ એક નવા વાતાવરણમાં પોતાની જાતને કેટલી સારી રીતે ઢાળી શકે છે તેના પર નિર્ભર કરે છે.’
તેમણે આગળ કહ્યું, ‘રશિયા પરંપરાગત રીતે વિદ્યાર્થીઓની પહેલી પસંદ રહ્યું છે, કારણ કે તે સસ્તું છે, અહીં યુનિવર્સિટીઓના ઘણા બધા વિકલ્પો હાજર છે અને ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે તે લાંબા સમયથી ભરોસાપાત્ર રહ્યું છે. અહીંની કેટલીક ટોપ યુનિવર્સિટીઓ ઉત્તમ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સારું ક્લિનિકલ એક્સપોઝર આપવા માટે જાણીતી છે. સાથે જ, વિદ્યાર્થીઓએ યુનિવર્સિટી પસંદ કરતી વખતે ખૂબ સાવધ રહેવાની જરૂર છે, કારણ કે એક સંસ્થાથી બીજી સંસ્થા વચ્ચે એજ્યુકેશન ક્વોલિટીમાં ઘણો તફાવત હોય છે.’
આશિષે આગળ જણાવ્યું, ‘બીજી તરફ, જ્યોર્જિયાએ તાજેતરના વર્ષોમાં જબરદસ્ત લોકપ્રિયતા હાંસિલ કરી છે. ઘણા બધા વિદ્યાર્થીઓ તેના યુરોપિયન શૈલીના કરિક્યુલમ, ઇંગ્લિશ મીડિયમ એજ્યુકેશન, ભણાવવાની આધુનિક રીતો અને વિદ્યાર્થી અનુકૂળ વાતાવરણ તરફ આકર્ષાઈ રહ્યા છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં જ્યોર્જિયન યુનિવર્સિટીઓનું FMGE (ફોરેન મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ એક્ઝામિનેશન) નું રિઝલ્ટ પણ તુલનાત્મક રીતે વધુ સારું રહ્યું છે.’
સ્ટડી એબ્રોડ એક્સપર્ટે કહ્યું, ‘મેં જે કંઈ પણ જોયું છે તેના આધારે, જે વિદ્યાર્થીઓ મુખ્યત્વે ઓછા ખર્ચ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, તેઓ હજુ પણ રશિયાને પસંદ કરે છે. જે વિદ્યાર્થીઓ વ્યવસ્થિત અભ્યાસ, એડવાન્સ્ડ કરિક્યુલમ અને FMGE-NExT પરીક્ષાની વધુ સારી તૈયારીની શોધમાં છે, તેઓ હવે જ્યોર્જિયા પર વિચાર કરી રહ્યા છે. પરંતુ ઈમાનદારીથી કહું તો, મારું માનવું છે કે વિદ્યાર્થીઓ વારંવાર ખોટા પ્રશ્નો પૂછે છે. કયો દેશ સૌથી સારો છે? પૂછવાને બદલે વધુ સારો પ્રશ્ન એ છે- મારા માટે કઈ યુનિવર્સિટી સાચી છે?, કારણ કે અંતે, માત્ર દેશના નામ કરતા વધુ એક સારી યુનિવર્સિટી મહત્વની છે, જ્યાં સાચું ક્લિનિકલ એક્સપોઝર, શૈક્ષણિક અનુશાસન અને FMGE-NExT ની સારી તૈયારી કરાવવામાં આવતી હોય.’
તેમના મુજબ, ‘કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા, વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓએ આ બાબતોનું સાવધાનીપૂર્વક મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ કે NMC (નેશનલ મેડિકલ કમિશન) ના નિયમોનું પાલન, ક્લિનિકલ એક્સપોઝર (હોસ્પિટલમાં કામનો અનુભવ), FMGE-NExT ની તૈયારી, સુરક્ષા અને સ્થિરતા, શિક્ષણ અને રહેવાનો કુલ ખર્ચ અને ભારતમાં ઇન્ટર્નશિપની માન્યતા. વિદેશથી MBBS કરવું એ જીવન બદલી નાખનારો નિર્ણય અને એક મોટું રોકાણ છે. આજે સાચી રીતે રિસર્ચ કરવા માટે સમય ફાળવવાથી વિદ્યાર્થીઓ ભવિષ્યના મોટા પડકારોથી બચી શકે છે.’
MBBS કરતા પહેલા કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું?
વિદેશમાં મેડિકલનો અભ્યાસ કરવા જઈ રહેલા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને ખબર હોવી જોઈએ કે તેમના માટે નીટ (NEET) ક્વોલિફાય કરવું જરૂરી છે. આની પાછળનું કારણ એ છે કે જો મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટને ભારતમાં પ્રેક્ટિસ કરવી હોય, તો તેણે FMGE એક્ઝામ આપવી પડે છે. આ એક્ઝામમાં એ જ વિદ્યાર્થી બેસી શકે છે, જેણે નીટ ક્વોલિફાય કર્યું છે. આજ કારણ છે કે જ્યારે પણ વિદેશમાં મેડિકલ યુનિવર્સિટીની પસંદગી કરો, સૌથી પહેલા એ જુઓ કે ત્યાંના વિદ્યાર્થીઓનો FMGE પાસ રેટ કેટલો છે? આનાથી એ ખબર પડશે કે શું ખરેખર તે સંસ્થા વિદ્યાર્થીઓને ભારતમાં પ્રેક્ટિસ કરવા માટે કાબિલ બનાવી રહી છે કે નહીં. તેવી જ રીતે યુનિવર્સિટીનું NMC અપ્રુવ્ડ હોવું પણ જરૂરી છે.
