New Jobs in India by 2030: આવનારા ચાર વર્ષમાં રોજગાર બજારમાં અનેક મોટા ફેરફારો થવાની સંભાવના છે. ‘ઇન્ડિયા ડિડૅક્ટિક્સ અસોસિએશન’ (IDA)ના અહેવાલ અનુસાર, ભારતમાં અનેક ઊભરતાં ક્ષેત્રો અને ઉદ્યોગોમાં 2030 સુધીમાં 35 કરોડથી વધુ નવી નોકરીઓ સર્જાઈ શકે છે. બીજી તરફ, માત્ર ડિગ્રી રોજગારની ખાતરી નહીં રહે. વિદ્યાર્થીઓએ પુસ્તકી જ્ઞાન ઉપરાંત પ્રાયોગિક જ્ઞાન મેળવવું પડશે અને વિવિધ કુશળતાઓમાં નિપુણ બનવું પડશે.
‘ઇન્ડિયા ડિડૅક્ટિક્સ અસોસિએશન’ (IDA)ના અહેવાલ અનુસાર, 2030 સુધીમાં અનેક ઉદ્યોગોમાં 35 કરોડ નવી નોકરીઓ સર્જાશે.
સારી કારકિર્દીનું સ્વપ્ન જોતા યુવાનો માટે સારા સમાચાર છે. એક અહેવાલમાં આગામી 4 વર્ષ દરમિયાન રોજગાર બજારમાં મોટા ફેરફારો થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ભારતના ઉત્પાદન અને સેવા ક્ષેત્રોમાં 2030 સુધીમાં 35 કરોડથી વધુ નવી નોકરીઓ સર્જાવાનો અંદાજ છે. ઑટોમોટિવ, લૉજિસ્ટિક્સ, ટેલિકૉમ, સ્વચ્છ ઊર્જા, ટેક્સટાઇલ અને જળ વ્યવસ્થાપન જેવા ક્ષેત્રોમાં કુશળતાની માગ સૌથી ઝડપથી વધી રહી છે.
‘ઇન્ડિયા ડિડૅક્ટિક્સ અસોસિએશન’ (IDA)એ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું કે રોજગારની તકોમાં આટલા મોટા વધારા સાથે ઝડપથી કૌશલ્ય તાલીમ આપવા, પ્રાયોગિક પરીક્ષણો યોજવા અને ઉદ્યોગો તથા શિક્ષણ જગત વચ્ચે મજબૂત સહયોગ સ્થાપિત કરવાની જરૂર છે. ઑટોમોટિવ ક્ષેત્રમાં 2030 સુધીમાં 20થી 25 લાખ પ્રત્યક્ષ નોકરીઓ ઉમેરાવાની આશા છે. લૉજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રને એ જ વર્ષ સુધીમાં વધુ 47 લાખ કુશળ કર્મચારીઓની જરૂર પડશે, જ્યારે ટેલિકૉમ ક્ષેત્રમાં 10 લાખ નવી નોકરીઓ ઊભી થવાની સંભાવના છે.
ભારત સ્વચ્છ ઊર્જા તરફ આગળ વધી રહ્યું હોવાથી 2030 સુધીમાં 44 લાખથી વધુ પૂર્ણકાલીન નોકરીઓ સર્જાવાની સંભાવના છે. આ ઉપરાંત, કાપડ અને વસ્ત્ર ઉદ્યોગમાં આગામી ત્રણ વર્ષમાં લગભગ 2 કરોડ નવી નોકરીઓ સર્જાવાની આશા છે.
2030 સુધી રોજગાર બજાર: કયા ક્ષેત્રમાં કેટલી નોકરીઓની સંભાવના.
સંભવિત નવી નોકરીઓના અહેવાલમાં આપેલા આંકડા અનુસાર, ટોચનાં 5 ક્ષેત્રોમાં અંદાજિત નોકરીઓ નીચે મુજબ છે.
ક્ષેત્ર. નવી નોકરીઓ.
ટેક્સટાઇલ અને વસ્ત્ર ઉદ્યોગ. 2 કરોડ.
લૉજિસ્ટિક્સ. 47 લાખ.
સ્વચ્છ ઊર્જા. 44 લાખ.
ઑટોમોટિવ અને EV. 20 લાખથી 25 લાખ.
ટેલિકૉમ. 10 લાખ.
અસોસિએશને જણાવ્યું કે મોટા ઉદ્યોગોના આગેવાનો અને શિક્ષણવિદો આ પડકારો તથા તકો બંનેને સમજી રહ્યા છે. તેથી ભારતની શિક્ષણ અને કૌશલ્ય વિકાસ વ્યવસ્થાને નોકરીદાતાઓની બદલાતી જરૂરિયાતો અનુસાર તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બની રહી છે.
માત્ર ડિગ્રી નહીં, કુશળતાઓ પણ જરૂરી છે.
PM મોદીથી લઈને UGCના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ પ્રો. એમ. જગદીશ કુમાર અને અનેક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઝડપથી બદલાતા રોજગાર બજારમાં હવે માત્ર ડિગ્રી મેળવવાથી કામ નહીં ચાલે. માત્ર ડિગ્રી રોજગારની ખાતરી આપતી નથી. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, શિક્ષણ વ્યવસ્થા હવે માત્ર લાયકાત કરતાં કુશળતાઓ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. તેથી વિદ્યાર્થીઓએ માત્ર સૈદ્ધાંતિક જ્ઞાન ગોખવાને બદલે કોઈ ને કોઈ પ્રાયોગિક કુશળતામાં નિપુણતા મેળવવા પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
AI અને ટેક્નૉલૉજી અમારી ડિઝાઇન તથા ઉત્પાદનો બનાવવાની પદ્ધતિઓ બદલી નાખશે, પરંતુ વસ્તુઓ બનાવી શકે, તેને ઇન્સ્ટૉલ કરી શકે અને વાસ્તવિક દુનિયાની સમસ્યાઓ ઉકેલી શકે એવા કુશળ લોકોનું સ્થાન લઈ શકશે નહીં.
