US Greenland Ambition: દુનિયામાં કોઈ દેશ જ્યારે અન્ય દેશના કોઈ વિસ્તારને બળપ્રયોગ દ્વારા કબજે કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, તો તેને ગેરકાનૂની માનવામાં આવે છે. તેને યુદ્ધ તરીકે પણ જોવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, યુક્રેનના વિસ્તારો પર રશિયાએ જ્યારે કબજો કરવાનું શરૂ કર્યું ત્યારે યુદ્ધની શરૂઆત થઈ. આ જંગ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૨ થી ચાલુ છે. જોકે, તેમ છતાં દુનિયામાં એવા ઘણા દેશો છે, જેમની નજર બીજા દેશોના વિસ્તારો પર હોય છે.
આવું જ કંઈક અત્યારે અમેરિકા કરી રહ્યું છે, જેના કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં, ખાસ કરીને યુરોપમાં અફરાતફરી મચેલી છે. અમેરિકાએ ગ્રીનલેન્ડને કબજે કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે. તેણે સંકેત આપ્યો છે કે તે ડેનમાર્કના આ હિસ્સાને કબજે કરવા માટે બળપ્રયોગ પણ કરી શકે છે. એવામાં સવાલ ઉઠે છે કે અમેરિકા ગ્રીનલેન્ડને કેમ કબજે કરવા માંગે છે? તેના પાછળનું કારણ શું છે? ગ્રીનલેન્ડનું સ્ટેટસ શું છે? જો તમે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરી રહ્યા હોવ, તો આ ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) વિષયને વિગતવાર સમજવો જરૂરી છે.
ગ્રીનલેન્ડનું સ્ટેટસ શું છે અને તે ક્યાં આવેલું છે?
ગ્રીનલેન્ડ છેલ્લા ૩૦૦ વર્ષોથી ડેનમાર્કનો હિસ્સો છે, જે એટલાન્ટિક મહાસાગરમાં આવેલું છે. તે વિશ્વના સૌથી મોટા ટાપુઓમાંથી એક છે. ૧૯૭૯માં ડેનમાર્કે ગ્રીનલેન્ડને સ્વાયત્તતા આપી. જે હેઠળ વિદેશ, સંરક્ષણ અને આર્થિક બાબતો સિવાયના અન્ય મુદ્દાઓ પર નિર્ણય લેવાનો અધિકાર ગ્રીનલેન્ડને મળ્યો. ડેનમાર્ક NATO નો હિસ્સો હોવાથી ગ્રીનલેન્ડને પણ આ સંધિ હેઠળ સુરક્ષા મળેલી છે.
ગ્રીનલેન્ડમાં આશરે ૫૭ હજાર લોકો રહે છે, જેમાંથી ૮૮% મૂળ નિવાસીઓ છે. ગ્રીનલેન્ડની જીડીપી (GDP) ૩.૩૩ અબજ ડોલર છે અને માથાદીઠ જીડીપી ૫૮,૪૯૯ અમેરિકી ડોલર છે, જે દર્શાવે છે કે ત્યાંના લોકો ખૂબ સમૃદ્ધ છે.
અમેરિકાને ગ્રીનલેન્ડ કેમ જોઈએ છે?
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વારંવાર કહી રહ્યા છે કે ગ્રીનલેન્ડને કબજે કરવું અમેરિકી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે જરૂરી છે. તેમના મતે, જો અમેરિકા આવું નહીં કરે તો રશિયા અને ચીન કરી લેશે. અમેરિકાની આ ઈચ્છા પાછળ મુખ્ય ૩ કારણો છે:
૧. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા: ગ્રીનલેન્ડ યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકાની વચ્ચે આવેલું છે. આર્કટિક અને નોર્થ એટલાન્ટિક મહાસાગરની નજીક હોવાથી સૈન્ય દ્રષ્ટિએ આ લોકેશન ખૂબ મહત્વનું છે. ચીન અને રશિયાએ આ વિસ્તારમાં સૈન્ય ગતિવિધિઓ વધારી છે, જેનાથી અમેરિકા ચિંતામાં છે. ગ્રીનલેન્ડ પર સંપૂર્ણ કબજો મેળવી અમેરિકા આકાશ, સમુદ્ર અને અંતરિક્ષમાંથી પણ આ વિસ્તારમાં પોતાનું પ્રભુત્વ જમાવવા માંગે છે.
૨. આર્થિક લાભ: ગ્રીનલેન્ડમાં લિથિયમ જેવી દુર્લભ ધાતુઓનો વિશાળ ભંડાર છે, જે ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને બેટરી બનાવવા માટે અત્યંત જરૂરી છે. હાલ અમેરિકા લિથિયમ માટે ચીન પર નિર્ભર છે, જે નિર્ભરતા તે ઘટાડવા માંગે છે. આ ઉપરાંત ગ્રીનલેન્ડમાં તેલ અને ગેસના પણ અખૂટ ભંડાર હોવાની શક્યતા છે.
૩. વ્યાપારનો નવો માર્ગ: ગ્લોબલ વોર્મિંગના કારણે ગ્રીનલેન્ડની બરફની ચાદર પીગળી રહી છે. જેના કારણે ભવિષ્યમાં આર્કટિક વ્યાપાર માર્ગ (ઉત્તર-પૂર્વ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ માર્ગ) ખુલશે. આ માર્ગ એશિયા, યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકા વચ્ચેનું અંતર ઘટાડશે. જો ગ્રીનલેન્ડ પર અમેરિકાનું નિયંત્રણ હશે, તો તે આ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી માર્ગો પર પણ પોતાનો કબજો રાખી શકશે.
