US OPT Fraud Investigation: અમેરિકામાં લાંબા સમયથી સરકારના નિશાના પર રહેલો ‘ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ’ (OPT) પ્રોગ્રામ ફરી એકવાર નિશાના પર છે. ‘ઇમિગ્રેશન એન્ડ કસ્ટમ એન્ફોર્સમેન્ટ’ (ICE) એ OPT વિરુદ્ધ મોટું એક્શન લીધું છે. ICE ડાયરેક્ટર ટોડ એમ લિયોન્સે OPT પ્રોગ્રામને ‘છેતરપિંડીનું ચુંબક’ ગણાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે એજન્સીને આશરે 10 હજાર વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ વિશે ખબર પડી છે, જેઓ અનિયમિતતાઓ હોવા છતાં OPT પર જોબ કરી રહ્યા છે. એવી આશા રાખવામાં આવે છે કે આમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પણ સામેલ હોઈ શકે છે, કારણ કે તેઓ OPT પર મોટી સંખ્યામાં જોબ કરે છે.
ICE ડાયરેક્ટરે કહ્યું કે બુશ સરકારમાં OPT પ્રોગ્રામ બનાવવામાં આવ્યો હતો અને પછી ઓબામા સરકાર હેઠળ તેનો વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો. તે સમયે ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી (DHS) એ અનુમાન લગાવ્યું હતું કે પોતાના દેશ પરત ફરતા પહેલા માત્ર થોડા હજાર વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ જ OPT પર હશે. ટોડ લિયોન્સે કહ્યું કે પરંતુ જેવી આશા રાખવામાં આવી હતી, તેના બદલે OPT એક એવી વ્યવસ્થા બની ગઈ, જેના હેઠળ હજારો વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ અમેરિકામાં જોબ કરવા લાગ્યા. આ વિદેશી વર્કર્સની એક પાઇપલાઇન બની ગઈ, જેના પર કોઈનું નિયંત્રણ રહ્યું નથી.
અમેરિકામાં OPT શું છે?
અમેરિકામાં અભ્યાસ કરતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓને ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ (OPT) પર ગ્રેજ્યુએશન પછી 12 મહિના જોબ કરવાની પરવાનગી હોય છે.
તેવી જ રીતે જે વિદ્યાર્થીઓ ‘સાયન્સ, ટેકનોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને મેથ્સ’ (STEM) નો અભ્યાસ કરે છે, તેમને STEM-OPT હેઠળ 2 વર્ષનું એક્સટેન્શન પણ આપવામાં આવે છે.
આ રીતે વિદેશી વિદ્યાર્થી અમેરિકામાં 3 વર્ષ જોબ કરી શકે છે.
કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ આ સમયગાળા દરમિયાન H-1B વીઝા પણ મેળવી લે છે, જેનાથી તેમના માટે અમેરિકામાં કામ કરવું સરળ બની જાય છે.
કેટલાક એવા પણ વિદ્યાર્થીઓ છે, જેમણે OPT પર જોબ કરતા કરતા ગ્રીન કાર્ડ સુધીની સફર નક્કી કરી છે.
નકલી કંપનીઓમાં કામ કરી રહ્યા છે 10 હજાર OPT વિદ્યાર્થી: ICE
એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ICE ડાયરેક્ટરે કહ્યું, ‘જેમ જેમ પ્રોગ્રામનો વ્યાપ વધ્યો છે, તેમ તેમ છેતરપિંડીમાં પણ વધારો થયો છે.
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રથમ કાર્યકાળ દરમિયાન અમે હજારો વિદેશી વિદ્યાર્થીઓનો પર્દાફાશ કર્યો, જેઓ એવી કંપનીઓમાં જોબ કરી રહ્યા હતા, જેનું કોઈ અસ્તિત્વ જ નહોતું.
તેમના દ્વારા DHS ને ખોટી માહિતી આપવામાં આવી હતી.
પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડનના કાર્યકાળમાં તો આ છેતરપિંડી હજુ પણ વધી ગઈ’.
લિયોન્સે જાહેરાત કરી કે ICE એ મોટે ભાગે શંકાસ્પદ કંપનીઓ માટે કામ કરતા 10,000 વિદ્યાર્થીઓની ઓળખ કરી છે અને આ તો માત્ર એક નાનો હિસ્સો છે.
OPT/STEM-OPT વાળા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ હવે શું કરવું?
ICE ના એક્શનથી એક વસ્તુ તો સ્પષ્ટ છે કે આ પ્રકારની કાર્યવાહી આગળ પણ થશે. આગામી વખતે કંપનીઓની સાથે સાથે વિદ્યાર્થીઓ પણ દાયરામાં આવશે. આવી સ્થિતિમાં વિદ્યાર્થીઓને જોબ કરવાના અધિકારથી વંચિત કરી શકાય છે અને તેમને ડિપોર્ટ કરવામાં આવે તેવો પણ ખતરો છે. એવામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ નીચેની બાબતોનું પાલન કર્યા પછી જ કોઈ કંપનીમાં OPT/STEM-OPT પર જોબ કરવા જવું જોઈએ:
કંપનીની તપાસ કરો: OPT/STEM-OPT પર જોબ લેતા પહેલા કંપનીની ઓફિસ ચેક કરો. જો કંપની વર્ચ્યુઅલી ઓપરેટ કરી રહી છે, તો ત્યાં જોબ ન લેવી. ઓફિસના સરનામાને ગૂગલ મેપ પર પણ ચેક કરી શકાય છે.
‘ઈ-વેરિફાય’ સ્ટેટસ ચેક કરો: STEM-OPT વાળા માટે કંપનીનું ઈ-વેરિફાય હોવું જરૂરી છે. પરંતુ તેમણે આનાથી આગળ વધીને કંપનીનો ઇતિહાસ, તેમની વેબસાઇટ અને લિંક્ડઇન પ્રોફાઇલની પણ તપાસ કરવી જોઈએ.
જોબ ઓફર વાળા સ્કેમથી બચો: અમેરિકામાં ઘણી એવી કન્સલ્ટન્સી છે, જે OPT પર જોબ અપાવવાના બદલામાં પૈસા માંગે છે. આવી કન્સલ્ટન્સીથી બચીને રહેવું, કારણ કે આ નકલી કંપનીઓમાં જોબ પણ અપાવી શકે છે.
SEVP પોર્ટલને અપડેટ રાખો: OPT/STEM-OPT પર જોબ કરતી વખતે વિદ્યાર્થીઓએ SEVP પોર્ટલ અપડેટ રાખવું જોઈએ. કંપનીનું નામ અને સરનામું ફોર્મ I-983 (Training Plan) સાથે મેળ ખાવું જોઈએ.
ટ્રેનિંગ પ્લાનની ગંભીરતા: STEM-OPT વાળા માટે ફોર્મ I-983 માત્ર એક કાગળ નથી. આમાં આપવામાં આવેલી જોબ ડિટેલ અને જવાબદારી વિદ્યાર્થીના કામ સાથે મેળ ખાવી જોઈએ. સાઇટ વિઝિટ દરમિયાન જો અધિકારીઓને ખબર પડી કે વિદ્યાર્થી તો કંપનીમાં હતો જ નહીં, તો પછી વીઝા રદ પણ થઈ શકે છે.
ખાલી કંપનીઓમાં કામ કરી રહ્યા છે સેંકડો વિદ્યાર્થી: ICE ડાયરેક્ટર
ICE ડાયરેક્ટર અગાઉ જ જણાવી ચૂક્યા છે કે તપાસ દરમિયાન તેમને ખાલી ઇમારતો અને એવા સરનામા મળ્યા, જ્યાં દરવાજો બંધ હતો, જ્યારે એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે અહીં હજારો વિદ્યાર્થીઓ કામ કરી રહ્યા છે.
કેટલાક એવા પણ કેસ મળ્યા છે, જ્યાં ઘણી બધી કંપનીઓ એક જ ઇમારતમાંથી ઓપરેટ કરી રહી છે અને બધી જગ્યાએ OPT વાળા વિદ્યાર્થીઓ જ કામ કરી રહ્યા છે.
પરંતુ જ્યારે ચેકિંગ થયું ત્યારે ખબર પડી કે ઓફિસ તો કોઈ પણ કંપનીએ લીઝ પર લીધી નહોતી. આ પ્રકારની કંપનીઓ માત્ર શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ રહી છે.
તેમણે આગળ કહ્યું કે ગયા અઠવાડિયે તેમણે ટેક્સાસમાં 18 શંકાસ્પદ OPT કંપનીઓની મુલાકાત લીધી અને અહીં જે થયું, તે આશ્ચર્યજનક હતું.
એક કંપનીએ તપાસ દરમિયાન દાવો કર્યો કે તેના ત્યાં માત્ર 3 વિદ્યાર્થી કામ કરી રહ્યા છે, પરંતુ રેકોર્ડ મુજબ, તેના ત્યાં 500 વિદેશી વિદ્યાર્થી કામ કરી રહ્યા છે.
કંપનીના અધિકારીઓ તપાસકર્તાઓના બેઝિક સવાલોના જવાબ આપી શક્યા નહીં અને તેમણે ભારતના HR અધિકારીઓનો સંપર્ક કરવા કહ્યું.
