What Textbooks Should Be Like: આજે કરિયરની તૈયારી કરી રહેલો વિદ્યાર્થી એવા વર્કપ્લેસ માટે તૈયારી કરી રહ્યો છે, જે તેના ગ્રેજ્યુએટ થવા સુધી કદાચ અલગ દેખાશે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ઓટોમેશન અને ઉભરતા ઉદ્યોગો કામ કરવાની રીત બદલી રહ્યા છે. નવી જોબ રોલ્સ તૈયાર થઈ રહી છે અને વર્તમાન જોબ રોલ્સ માટે જરૂરી સ્કિલ્સમાં ફેરફાર થઈ રહ્યો છે. લર્નિંગ મટિરિયલ માત્ર વિદ્યાર્થીઓને શું જાણવું જરૂરી છે તે જણાવવા સુધી મર્યાદિત રહેવાનું નથી. તેને તેમને એ સમજવામાં પણ મદદ કરવી પડશે કે તે નોલેજનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવામાં આવે.
શિક્ષણ અને રોજગાર વચ્ચેનો સંબંધ આ મુદ્દાને વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. નીતિ આયોગની 2026ની રિપોર્ટ, ‘Reimagining Skilling for Viksit Bharat@2047’,નો અંદાજ છે કે 15-29 વર્ષની ઉંમરના 8.7 કરોડ યુવાનો ન તો શિક્ષણમાં છે, ન તો રોજગાર અથવા ટ્રેનિંગમાં.
રિપોર્ટ એક એવા લેબર માર્કેટ તરફ પણ સંકેત કરે છે, જ્યાં એજ્યુકેશન ક્વોલિફિકેશન હંમેશા યોગ્ય જોબ માર્કેટ સાથે સુસંગત નથી. ગ્રેજ્યુએટ થનારા બહુ ઓછા લોકો પોતાની ક્વોલિફિકેશન પ્રમાણે નોકરી મેળવી શકે છે, જે કોર્સ પૂર્ણ કર્યા બાદ અથવા ડિગ્રી મેળવ્યા પછી આગળની કરિયર વિશે ઊંડાણપૂર્વક વિચારવાની જરૂરિયાત તરફ સંકેત કરે છે.
માત્ર ડિગ્રી નહીં, જોબ માટે સ્કિલ પણ જરૂરી
પરંપરાગત પાઠ્યપુસ્તકો મુખ્યત્વે માહિતી પર આધારિત હોય છે. દિશા પબ્લિકેશનના ડિરેક્ટર અવિનાશ અગ્રવાલનું કહેવું છે કે પુસ્તકો આજે પણ કન્સેપ્ટ સમજવા, ઉદાહરણ આપવા અને વિદ્યાર્થીઓને પ્રેક્ટિસ માટે સવાલ આપવા માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ આધાર છે. પરંતુ AIના યુગમાં માત્ર માહિતી સુધી પહોંચ હવે સૌથી મોટો પડકાર નથી. વિદ્યાર્થીઓ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અને AI ટૂલ્સ દ્વારા લગભગ તરત જ સ્પષ્ટીકરણ, ઉદાહરણો અને જવાબો મેળવી શકે છે.
તેમનું કહેવું છે કે લર્નિંગ મટિરિયલનું મહત્વ હવે માહિતીની આસપાસની બાબતોમાં વધુ છે: સંદર્ભ, માળખું, અભ્યાસ અને માર્ગદર્શન. એક સારો રિસોર્સ વિદ્યાર્થીઓને કોઈ સમસ્યાનું વિશ્લેષણ કરવા, કોઈ કન્સેપ્ટને અલગ પરિસ્થિતિમાં લાગુ કરવા અને માત્ર જવાબનું પુનરાવર્તન કરવાને બદલે તેનો ઉકેલ શોધવામાં મદદ કરશે.
નીતિ આયોગની રિપોર્ટ પણ મિડલ સ્કૂલના વર્ષોથી જ સ્કૂલ શિક્ષણમાં રોજગારક્ષમતા અને ઉદ્યોગસાહસિકતા કૌશલ્યને સામેલ કરવાની વાત કરે છે. તેના પ્રસ્તાવિત અભિગમમાં વાતચીત, ડિજિટલની પાયાની જાણકારી, ફાઇનાન્શિયલ લિટરસી (નાણાકીય સમજ), ટીમવર્ક, સમસ્યા ઉકેલવાની ક્ષમતા અને એન્ટરપ્રેન્યોરશિપની સાથે અલગ-અલગ પ્રકારના કામ અથવા વ્યવસાયોની જાણકારીનો સમાવેશ થાય છે. આવી સ્કિલ્સ માત્ર ચેપ્ટર વાંચીને વિકસાવી શકાતી નથી. તેના માટે પ્રેક્ટિસ, યોગ્ય સંદર્ભ અને તેને અજમાવવાની તકોની જરૂર હોય છે.
ટેક્સ્ટબુક: શીખવાની એક મોટી વ્યવસ્થાનો ભાગ
તેનો જવાબ પ્રિન્ટેડ પુસ્તકો અને ડિજિટલ લર્નિંગમાંથી કોઈ એકની પસંદગી કરવી નથી. એક ફિઝિકલ બુક શીખવાનો આધાર બની શકે છે અને સાથે વધારાની મદદનું માધ્યમ પણ બની શકે છે. વીડિયો, અસેસમેન્ટ, પર્સનલાઇઝ્ડ પ્રેક્ટિસ, ડાઉટ-સોલ્વિંગ, પરફોર્મન્સ એનાલિસિસ અને AI આધારિત મદદ દ્વારા સ્ટુડન્ટ મેઇન કન્ટેન્ટ સાથે વધુ ઘણું કરી શકે છે.
પર્સનલાઇઝેશન (દરેક વિદ્યાર્થીની જરૂરિયાત અનુસાર અભ્યાસ) ખાસ કરીને જરૂરી છે. બે વિદ્યાર્થીઓ એક જ ચેપ્ટર પૂર્ણ કરી શકે છે, પરંતુ તેમની સમજનું સ્તર ખૂબ અલગ હોઈ શકે છે. શક્ય છે કે એક વિદ્યાર્થીને વધુ પ્રેક્ટિસની જરૂર હોય, જ્યારે બીજાને સરળ રીતે સમજાવવાની અથવા અલગ પ્રકારના સવાલોની જરૂર હોય.
ગોખણપટ્ટી કરવાને બદલે માહિતીને વધુ સારી બનાવવાની જરૂર
ટેક્નોલોજી ખામીઓને ઓળખવામાં અને વિદ્યાર્થીઓને આગળ શું પુનરાવર્તન કરવું છે તે જણાવવામાં મદદ કરી શકે છે. આ જ પદ્ધતિ સ્કૂલ એક્ઝામ્સથી આગળ પણ લાગુ પડે છે. જો શીખવાનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓને બદલાતી કરિયર માટે તૈયાર કરવાનો છે, તો રિસોર્સે તેમને માત્ર એક ચેપ્ટરથી બીજા ચેપ્ટર સુધી લઈ જવાને બદલે, તેમના વર્તમાન નોલેજને વધુ સારું બનાવવામાં મદદ કરવી જોઈએ.
ટેક્નોલોજીની વધતી ભૂમિકા વિશ્વસનીયતાને ઓછી નહીં, પરંતુ વધુ મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. AI લગભગ અમર્યાદિત કન્ટેન્ટ બનાવી શકે છે, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓને હજુ પણ એવી માહિતીની જરૂર છે જે સાચી હોય, કરિક્યુલમ અનુસાર હોય અને વિષયના નિષ્ણાત લોકો દ્વારા રિવ્યૂ કરવામાં આવી હોય. તે નોલેજ અને સ્કિલ્સને પસંદ કરવામાં અને તેને યોગ્ય સાબિત કરવામાં પબ્લિશર્સની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હોય છે. – અવિનાશ અગ્રવાલ
પુસ્તકોમાં ફેરફાર શા માટે જરૂરી છે?
બદલાતી ટેક્સ્ટબુક પબ્લિશરનું કામ પણ બદલી નાખે છે. કોઈ ચેપ્ટરને અપડેટ કરવું અથવા ડિજિટલ ફીચર ઉમેરવું તો માત્ર શરૂઆત છે. લર્નિંગ મટિરિયલને તે સ્કિલ્સ સાથે તાલમેલ સાધવો પડશે, જેની વિદ્યાર્થીઓને ક્લાસરૂમની બહાર જરૂર પડશે, સાથે જ તે માળખું અને એડિટોરિયલ શિસ્ત પણ જાળવી રાખવી પડશે, જે વિશ્વસનીય લર્નિંગ રિસોર્સને ઉપયોગી બનાવે છે.
ટેક્નોલોજી પ્રેક્ટિસને વધુ રિસ્પોન્સિવ, અસેસમેન્ટને વધુ માહિતીસભર અને રિવિઝનને વધુ ટાર્ગેટેડ બનાવી શકે છે. એક્સપર્ટ-લેડ કન્ટેન્ટ તેની પાછળ વિશ્વસનીયતા પ્રદાન કરે છે. પરિણામે એવી ટેક્સ્ટબુક તૈયાર થાય છે, જે શીખવાની જર્નીની શરૂઆત સુધી જ મર્યાદિત રહેતી નથી. જેમ જેમ વિદ્યાર્થીની સમજ વિકસતી જાય છે, તેમ તેમ તે તેની મદદ કરતી રહે છે.
ટેક્સ્ટબુક ઓછી મહત્વપૂર્ણ બની રહી નથી. તેની ભૂમિકા વધુ વ્યાપક બની રહી છે. જેમ જેમ જોબ માર્કેટ બદલાઈ રહ્યું છે, તેમ તેમ લર્નિંગ મટિરિયલને વિદ્યાર્થીઓનું નોલેજ વધારવામાં, તેનો આત્મવિશ્વાસ સાથે ઉપયોગ કરવામાં અને જ્યારે કોઈ ચેપ્ટરમાં જ બધા જવાબો ન મળે ત્યારે પણ શીખતા રહેવામાં મદદ કરવી જોઈએ.
