કેન્દ્રીય મંત્રી મનસુખ માંડવિયા ભાજપના ઉમેદવાર છે, ખેડૂત નેતા લલિત વસોયા કોંગ્રેસ તરફથી છે.

લોકસભા ચૂંટણી: મહાત્મા ગાંધીના જન્મસ્થળ પોરબંદરમાં રાજકીય ષડયંત્ર ચાલી રહ્યું છે.

પોરબંદર, 13 એપ્રિલ. પોરબંદર મહાત્મા ગાંધીના જન્મસ્થળ અને ભગવાન કૃષ્ણના બાળપણના મિત્ર સુદામાના જન્મસ્થળ તરીકે વિશ્વ પ્રસિદ્ધ છે. દેશના પશ્ચિમી દરિયા કિનારે વસેલું આ શહેર બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન રાજવી પરિવાર હેઠળ હતું. જેઠવા વંશના રાજાઓ અહીં રાજ કરતા હતા. મહાત્મા ગાંધીના કીર્તિ મંદિર અને સુદામા મંદિરના કારણે આ વિસ્તાર હવે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસી વિસ્તાર તરીકે વિકસ્યો છે. તે વર્ષ 1977માં જૂનાગઢ લોકસભા બેઠકથી અલગ થઈ હતી, ત્યારથી અહીં યોજાયેલી 13 લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપનો દબદબો રહ્યો છે. આ બેઠક પર ભાજપે 9 વખત, કોંગ્રેસે 3 વખત અને જનતા દળે એક વખત જીતનો ઝંડો ફરકાવ્યો છે.

પોરબંદર લોકસભા બેઠક પર પાટીદાર સમાજનું પ્રભુત્વ છે. આ ઉપરાંત મહેર સમાજ અને દરિયા કિનારાના વિસ્તારોમાં ખારવા સમાજના લોકો મોટી સંખ્યામાં વસે છે. મુસ્લિમ અને કોળી સમાજના અભિપ્રાય પણ પરિણામ પર અસર કરે છે. આ વિસ્તારના લોકો ખેતી, માછીમારી અને પશુપાલન સાથે સંકળાયેલા છે. જેતપુરમાં સાડી ઉદ્યોગ સહિત અન્ય અનેક ઉદ્યોગો પણ આ વિસ્તારને સમૃદ્ધ બનાવે છે.

પોરબંદર લોકસભા બેઠક હેઠળ 3 જિલ્લામાં 7 વિધાનસભા બેઠકો આવેલી છે. જેમાં ગોંડલ, જેતપુર, ધોરાજી (રાજકોટ જિલ્લો), પોરબંદર, કુતિયાણા પોરબંદર જિલ્લો અને માણાવદર અને કેશોદ (જૂનાગઢ જિલ્લો)નો સમાવેશ થાય છે. 2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, આ 7 બેઠકોમાંથી 4 ભાજપે, 2 કોંગ્રેસ અને 1 બેઠક સમાજવાદી પાર્ટીએ જીતી હતી. જોકે, કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય અને મહેર સમુદાયના નેતા અર્જુન મોઢવાડિયા બાદમાં પક્ષ બદલીને ભાજપમાં જોડાયા હતા. જેના કારણે કોંગ્રેસની બેઠકોની સંખ્યા 2 થી ઘટીને 1 થઈ ગઈ છે. લોકસભાની ચૂંટણીની સાથે સાથે પોરબંદર વિધાનસભા બેઠકની પેટા ચૂંટણી પણ એકસાથે યોજાશે.

પોરબંદર લોકસભા બેઠકનો ઈતિહાસ

વર્ષ 1977માં પોરબંદર લોકસભા બેઠક અસ્તિત્વમાં આવ્યા બાદ અહીંથી લોકદળના ધરમશી ડાયાભાઈ પટેલ પ્રથમ વખત જીત્યા હતા. આ પછી વર્ષ 1980માં ઓડેદરા માલદેવજી કોંગ્રેસમાંથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા હતા. 1981માં માલદેવજીના અવસાન બાદ તેમના પુત્ર ભરત ઓડેદરાએ 1984માં કોંગ્રેસના સિમ્બોલ પર આ સીટ જીતી હતી. પોરબંદર બેઠક પર 1989થી ભાજપનું વર્ચસ્વ ચાલુ રહ્યું છે. વર્ષ 2009માં કોંગ્રેસના વિઠ્ઠલ રાદડિયા ચૂંટણી જીત્યા હતા. જ્યારે વર્ષ 1989માં જનતા દળના બળવંત મનવર જીત્યા હતા. આ ઉપરાંત વર્ષ 1991માં ભાજપના હરીલાલ પટેલ, વર્ષ 1996માં ભાજપના ગોરધનભાઈ જાવિયા, વર્ષ 1998માં ભાજપના ગોરધનભાઈ જાવિયા, વર્ષ 1999માં ભાજપના ગોરધનભાઈ જાવિયા, વર્ષ 2004માં ભાજપના હરીલાલ પટેલ, વિઠ્ઠલભાઈ પટેલ અને વર્ષ 1998માં ભાજપનાં ગોરધનભાઈ જાવિયાનો સમાવેશ થાય છે. વર્ષ 2013માં કોંગ્રેસના રાદડિયા.વર્ષ 2014માં ભાજપના વિઠ્ઠલભાઈ રાદડિયા, વર્ષ 2014માં ભાજપના વિઠ્ઠલભાઈ રાદડિયા આ વિસ્તારમાંથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા હતા.

આ રીતે 2009માં જે સીટ કોંગ્રેસ પાસે આવી હતી તે ગુમાવવી પડી હતી.

2008માં લોકસભા અને વિધાનસભા બેઠકોના પુનઃ સીમાંકન બાદ 2009માં પ્રથમ વખત ચૂંટણી યોજાઈ હતી. જેમાં ભાજપે મનસુખભાઈ ખંચારીયાને ટિકિટ આપી હતી, પરંતુ આ બેઠક પર કોંગ્રેસમાંથી ચૂંટણી લડી રહેલા વિઠ્ઠલભાઈ રાદડિયાએ તેમને 39500 મતથી હરાવ્યા હતા. આ રીતે વિઠ્ઠલભાઈ રાદડિયાના કારણે આ બેઠક કોંગ્રેસને મળી હતી. વિજય બાદ વિઠ્ઠલભાઈ રાદડિયાએ તેમની વિધાનસભા બેઠક ધોરાજી ખાલી કરી હતી, જ્યાંથી તેમના પુત્ર જયેશ રાદડિયા ચૂંટણી જીતીને ધારાસભ્ય બન્યા હતા. વર્ષ 2013માં વિઠ્ઠલભાઈ રાદડિયાએ કોંગ્રેસમાંથી બળવો કરીને ભાજપમાં જોડાયા હતા. આ પછી પોરબંદર બેઠક પર પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી, જેમાં ભાજપે વિઠ્ઠલભાઈ રાદડિયાને મેદાનમાં ઉતાર્યા હતા. આ ચૂંટણીમાં વિઠ્ઠલભાઈ જીત્યા. આ રીતે આ બેઠક કોંગ્રેસના હાથમાંથી સરકીને ભાજપ પાસે ગઈ.

વર્ષ 2014માં પણ ભાજપે વિઠ્ઠલભાઈ રાદડિયાને રિપીટ કર્યા હતા. આ પછી વર્ષ 2019માં ભાજપે રમેશ ધડુકને પોતાના ઉમેદવાર બનાવ્યા. તેમણે કોંગ્રેસના લલિત વસોયાને 3.34 લાખ મતોની સરસાઈથી હરાવ્યા હતા.

આ વખતે કેન્દ્રીય મંત્રી મનસુખ માંડવિયા મેદાનમાં છે

આ બેઠક પર ભાજપે કેન્દ્રીય મંત્રી મનસુખ માંડવિયાને પોતાના ઉમેદવાર બનાવ્યા છે. અત્યાર સુધી તેઓ રાજ્યસભાના સભ્ય હતા. તેમના કામનું મૂલ્યાંકન કરીને, પાર્ટીએ તેમને લોકસભા દ્વારા સંસદમાં મોકલવાનો નિર્ણય કર્યો. જોકે, તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્તરે કામ કરતા હોવાથી સ્થાનિક નેતાઓના સંપર્કમાં નથી. તેઓ મૂળ ભાવનગર જિલ્લાના પાલિતાણા તાલુકાના હણોલ ગામના વતની છે. વર્ષ 2002માં તેઓ ગુજરાતના સૌથી યુવા ધારાસભ્ય તરીકે પણ ચૂંટાયા છે. પોરબંદર વિધાનસભા બેઠક પરથી કોંગ્રેસના દિગ્ગજ નેતા અર્જુન મોઢવાડિયાનું ભાજપમાં જોડાવું તેમના માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

બીજી તરફ કોંગ્રેસે આ બેઠક પર લલિત વસોયાને મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. લલિત વસોયા ખેડૂત નેતા રહી ચૂક્યા છે. ઉપરાંત, તેમણે લાંબા સમયથી કોંગ્રેસના પૂર્વ ધારાસભ્ય અર્જુન મોઢવાડિયા સાથે નજીકથી કામ કર્યું છે. આ ઉપરાંત પોરબંદરના નઝથ ઓડેદરા પણ આ બેઠક પર અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી લડી રહ્યા છે. તેઓ અગાઉ કોંગ્રેસના જિલ્લા પ્રમુખ અને આમ આદમી પાર્ટીના રાજ્ય ઉપાધ્યક્ષ રહી ચૂક્યા છે. નાથા ઓડેદરાએ પૂર્વ ધારાસભ્ય અર્જુન મોઢવાડિયા પાસેથી રાજકારણના પાઠ પણ લીધા છે.