Bhujiyo Kotho Jamnagar Opening: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના ‘વિરાસત પણ, વિકાસ પણ’ ના મંત્રને ગુજરાત સરકારે સાચા અર્થમાં જમીન પર ઉતાર્યો છે. ગુજરાતના જામનગરમાં 174 વર્ષ જૂના ઐતિહાસિક ભુજિયા કોઠાને નવા લુક સાથે પ્રવાસીઓ માટે ખુલ્લો મુકવામાં આવ્યો છે. પીએમ મોદીએ ભુજિયા કોઠાના પ્રથમ તબક્કાનું ઉદ્ઘાટન 20 સપ્ટેમ્બર, 2025 ના રોજ કર્યું હતું. ગુજરાતીમાં આને ‘ભુજિયો કોઠો’ ઉચ્ચારવામાં આવે છે. ભુજિયા કોઠાના વારસાને તેની ઐતિહાસિક શાન સાથે ફરીથી સ્થાપિત કરવા માટે, આ કામ ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) ના સંકલન સાથે પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે.
ભૂકંપમાં પહોંચ્યું હતું ઘણું નુકસાન
2001ના ભૂકંપમાં જામનગરના આ ઐતિહાસિક વારસાને પણ નુકસાન પહોંચ્યું હતું. ત્યારબાદ જામનગર મહાનગરપાલિકાએ ‘સ્વર્ણિમ જયંતી મુખ્યમંત્રી શહેરી વિકાસ યોજના’ હેઠળ 25 કરોડ રૂપિયા ના ખર્ચે ભુજિયા કોઠાના જીર્ણોદ્ધાર, સંરક્ષણ, સુદ્રઢીકરણ અને પુનઃનિર્માણનું કામ શરૂ કર્યું હતું. જામનગરના આ ઐતિહાસિક ભુજિયા કોઠાને ક્યારેક સૌરાષ્ટ્રની સૌથી ઊંચી ઇમારત માનવામાં આવતી હતી અને આ ક્ષેત્રના ઇતિહાસમાં તેનું મહત્વનું સ્થાન છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં આ ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાને જાળવવાનું કામ પૂર્ણ કરવામાં આવી રહ્યું હતું.
ક્યારે થયું હતું ભુજિયા કોઠાનું નિર્માણ?
ભુજિયા કોઠાનું નિર્માણ 1839 અને 1852 ની વચ્ચે કરવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે, આ ઇમારતનો ઉપયોગ સુરક્ષા અને સંદેશાવ્યવહાર (કમ્યુનિકેશન) માટે કરવામાં આવતો હતો. વર્ષ 2001માં આવેલા ભૂકંપને કારણે આ ઇમારતને નુકસાન થયું હતું. ભુજિયા કોઠાની સ્થાપત્યકળા, કલાત્મક બારીઓ, ઝરોખાઓ, વરંડાઓ અને છાજલીઓને સદીઓ જૂની પરંપરાગત તકનીકો અનુસાર અથાક પ્રયાસો દ્વારા સફળતાપૂર્વક તેમના ઐતિહાસિક સ્વરૂપમાં પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી છે. જેથી આ ભવ્ય ઇમારત તેના મૂળ સ્વરૂપમાં સામે આવી શકે, જીર્ણોદ્ધારના કામમાં ચૂનો, ગુગળ, મુલતાની માટી, ગોખરુ, અરીઠા અને સિંદૂર સહિતની કુદરતી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
આ કામના બીજા તબક્કામાં, ખંભાળિયા ગેટ, ભુજિયો કોઠો અને રણમલ તળાવ વચ્ચે આવેલું લાખોટા સંગ્રહાલય (મ્યુઝિયમ) એક ‘હેરિટેજ ચેઈન’ દ્વારા જોડવામાં આવી રહ્યું છે. નજીકના ભવિષ્યમાં, આ તમામ ઐતિહાસિક સ્થળો એક જ પ્રવેશદ્વારથી સુલભ થશે.
