Fake Paneer Gujarat: ગુજરાતના મુખ્ય શહેરોમાં હાલમાં જ હાથ ધરવામાં આવેલા દરોડા દરમિયાન મોટા પાયે ‘એનાલૉગ પનીર’ અને નકલી પનીરનો જથ્થો પકડાયો છે. અમદાવાદ, મહેસાણા અને સુરત જેવા શહેરોમાં રેસ્ટોરન્ટ માલિકો વધુ નફો કમાવવા માટે દૂધના અસલી પનીરને બદલે સસ્તું અને હાનિકારક પનીર વાપરતા હોવાનું સામે આવ્યું છે. આ ગંભીર બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત સરકારે હવે તમામ હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટ માટે મેનુમાં પનીરના પ્રકાર વિશે સ્પષ્ટતા કરવી ફરજિયાત બનાવી છે. આ વિવાદ માત્ર ભેળસેળનો નથી, પરંતુ લોકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલો ગંભીર મુદ્દો છે.
અસલી પનીર અને એનાલૉગ પનીર વચ્ચે રહેલો પાયાનો તફાવત
અસલી પનીર શુદ્ધ દૂધમાંથી બનાવવામાં આવે છે, જેમાં બહારથી કોઈ વધારાની ફેટ ઉમેરવામાં આવતી નથી. અંદાજે ૫ લિટર દૂધમાંથી ૧ કિલો અસલી પનીર તૈયાર થાય છે, જે પ્રોટીન અને કેલ્શિયમથી ભરપૂર હોય છે. બીજી તરફ, ‘એનાલૉગ પનીર’માં દૂધની ફેટ કાઢીને તેમાં વનસ્પતિ તેલ (વેજિટેબલ ફેટ) ઉમેરવામાં આવે છે. જોકે તે ખાવાલાયક ગણાય છે, પરંતુ તેને ‘અસલી પનીર’ કહી શકાય નહીં. આ જ રીતે આઈસક્રીમ અને ફ્રોઝન ડેઝર્ટ વચ્ચે જે તફાવત હોય છે, તેવો જ તફાવત પનીર અને એનાલૉગ પનીર વચ્ચે જોવા મળે છે.
સિન્થેટિક પનીર: આરોગ્ય માટે અત્યંત જોખમી અને જીવલેણ
સૌથી વધુ ચિંતાજનક બાબત ‘સિન્થેટિક પનીર’ છે, જેમાં દૂધનો જરા પણ અંશ હોતો નથી. આ નકલી પનીર બનાવવા માટે યુરિયા, ડિટર્જન્ટ પાવડર, કોસ્ટિક સોડા અને હલકી ગુણવત્તાના વનસ્પતિ તેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ડોક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, આવું પનીર ખાવાથી હૃદયરોગના હુમલાની શક્યતા વધી જાય છે અને શરીરના વાઈટલ ઓર્ગન્સ (મહત્વના અંગો)ને કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે. લાંબા ગાળે આ પદાર્થો લોહીને જાડું કરે છે, જેનાથી હૃદયની નળીઓમાં બ્લોકેજ આવવાની સમસ્યા ઉભી થાય છે.
સરકારની કડક કાર્યવાહી અને દંડની જોગવાઈઓ
નકલી પનીરના દૂષણને ડામવા માટે રાજ્ય સરકાર હવે ફૂડ સેફ્ટી એક્ટ હેઠળ કડક પગલાં લઈ રહી છે. આરોગ્ય મંત્રીના જણાવ્યા મુજબ, ભેળસેળ કરનારા અને ખોટી માહિતી આપી પનીર વેચનારાઓ સામે ૩ લાખથી લઈને ૭ લાખ રૂપિયા સુધીના દંડ અને ૬ મહિનાથી ૭ વર્ષ સુધીની જેલની સજાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા અનેક એકમોને સીલ કરવામાં આવ્યા છે અને નમૂનાઓની ચકાસણી તેજ બનાવી છે. ગ્રાહકોએ પણ હવે પનીરની વાનગી ઓર્ડર કરતા પહેલા તે મિલ્ક પનીર છે કે એનાલૉગ, તેની ખાતરી કરવી જરૂરી બની છે.
