Gir Conservation: ગીર આસપાસ બળવાન અને સ્થાપિત હિતો સક્રિય, શું સરકારની ગીર બચાવવાની નીતિ માત્ર કાગળ પર?
ગીર માત્ર ગુજરાતની ઓળખ નથી, પરંતુ એશિયાટિક સિંહોનું એકમાત્ર કુદરતી ઘર છે. દાયકાઓથી ગીર અને આસપાસના વિસ્તારને બચાવવા માટે અનેક નિયમો અને સંરક્ષણની વ્યવસ્થાઓ ઊભી કરવામાં આવી છે. છતાં આજે ગીર આસપાસ વધતા બાંધકામ, પ્રોજેક્ટો અને વિવિધ સ્થાપિત હિતોને લઈને ગંભીર સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે.
કટિંગમાં ઉલ્લેખ કરાયેલા મુદ્દા મુજબ, ગીર જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારમાં સરકાર આખરી ઈકો-સેન્સિટિવ ઝોન નક્કી કરી શકી નથી ત્યારે ગીર આસપાસ આવા કયા બળવાન અને સ્થાપિત હિતો સક્રિય છે, જે કાયદા અને વહીવટી ગૂંચવણ વચ્ચે પોતાનો રસ્તો બનાવી રહ્યા છે?
એક તરફ પર્યાવરણ અને સિંહોના સંરક્ષણના નામે નિયમો બનાવવામાં આવે છે, તો બીજી તરફ ગીરની આસપાસ વિકાસ અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓને લઈને સતત પ્રશ્નો ઊભા થાય છે. સવાલ એ છે કે સરકાર ખરેખર ગીરના કુદરતી નિવાસતંત્રને બચાવવા માગે છે કે પછી પર્યાવરણ અને સિંહ સંરક્ષણના નામે માત્ર બજેટ અને પ્રવાસન આધારિત આવક પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે?
ગીરનું રક્ષણ માત્ર સિંહોની સંખ્યા વધારવા પૂરતું નથી. સિંહોનું કુદરતી રહેઠાણ, જંગલનો વિસ્તાર, આસપાસનું પર્યાવરણ અને સમગ્ર પરિસરનું સંતુલન જળવાય તે વધુ મહત્વનું છે. જો ગીરની આસપાસ વિકાસની પ્રવૃત્તિઓ સતત વધતી જાય અને સંવેદનશીલ વિસ્તારો અંગે સ્પષ્ટ નીતિ ન હોય, તો ભવિષ્યમાં તેના પરિણામો ગંભીર બની શકે છે.
સરકાર જો ખરેખર ગીર અને તેના કુદરતી વારસાનું રક્ષણ કરવા માગતી હોય તો નીતિમાં સ્પષ્ટતા, વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને પારદર્શિતા જરૂરી છે. ગીર માટેના નિર્ણયો કોઈપણ બળવાન હિતોના દબાણથી નહીં, પરંતુ ગીરના જંગલ, સિંહો અને સમગ્ર પર્યાવરણના લાંબા ગાળાના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને લેવાવા જોઈએ.
ગીર માત્ર પ્રવાસનનું સ્થળ નથી—તે ગુજરાતની કુદરતી ધરોહર છે. તેથી સવાલ એકદમ સીધો છે: ગીર બચાવવાની વાત ખરેખર નીતિમાં છે કે માત્ર નીતિના કાગળ પર?
