Gujarat Uncontested Election Win: ગુજરાતની સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓમાં મતદાન પહેલા જ અનેક બેઠકો પર ભાજપના ઉમેદવારો બિનહરીફ વિજેતા જાહેર થઈ રહ્યા છે. ખાસ કરીને ઉત્તર ગુજરાતના મહેસાણા અને કડી જેવા વિસ્તારોમાં ભાજપે મોટી સંખ્યામાં બેઠકો પર બિનહરીફ જીત મેળવી છે. આ સ્થિતિ પાછળ મુખ્ય કારણ કૉંગ્રેસના ઉમેદવારોના ફોર્મ રદ થવા અથવા છેલ્લી ઘડીએ ફોર્મ પરત ખેંચવા અથવા ન ભરવાની ઘટનાઓ છે. કૉંગ્રેસ આક્ષેપ કરી રહી છે કે સત્તાનો દુરુપયોગ કરીને તેમના ઉમેદવારો અને ટેકેદારો પર દબાણ લાવવામાં આવે છે, જ્યારે ભાજપ આ બાબતને લોકોનો તેમના વિકાસ કાર્યોમાં વિશ્વાસ અને વિપક્ષની હારની કબૂલાત ગણાવી રહ્યો છે.
ઉમેદવારી ફોર્મ રદ થવા પાછળના કાયદાકીય અને રાજકીય કારણો
ફોર્મ રદ થવા પાછળ અનેક કિસ્સાઓમાં ટેકેદારોની ભૂમિકા મહત્વની રહી છે. મહેસાણામાં કેટલાક ટેકેદારોએ ચૂંટણી અધિકારી સમક્ષ જઈને જણાવ્યું કે તેમણે ઉમેદવારી પત્રકમાં સહી કરી જ નથી, જેના કારણે કૉંગ્રેસના ફોર્મ રદ થયા. નવસારીના ગણદેવીમાં પક્ષનો મૅન્ડેટ રજૂ કરવામાં માત્ર ૧૦ મિનિટનું મોડું થતા ૨૦ જેટલા ફોર્મ રદ થયા છે. રાજકીય વિશ્લેષકો આને એક પ્રકારનું ‘સાયકોલોજિકલ નર્વ વોર’ માને છે. જ્યારે કોઈ પક્ષ મતદાન પહેલા જ બિનહરીફ જીતવા લાગે છે, ત્યારે સામાન્ય મતદારો અને વિપક્ષના કાર્યકરોમાં માનસિક હતાશા વધે છે, જેનો સીધો ફાયદો સત્તાધારી પક્ષને મળતો હોય છે.
મહેસાણા અને ઉત્તર ગુજરાતમાં પક્ષોની ખેંચતાણ
મહેસાણામાં ખાસ કરીને કડી વિસ્તારમાં ભાજપે ૩૬ માંથી ૨૨ બેઠકો બિનહરીફ જીતી લીધી છે. પૂર્વ નાયબ મુખ્ય મંત્રી નીતિન પટેલનું કહેવું છે કે આ ભાજપનો ગઢ છે અને કૉંગ્રેસીઓ હારના ડરથી ચૂંટણી લડવાનું ટાળે છે. બીજી તરફ, કૉંગ્રેસના પ્રમુખ બળદેવજી ઠાકોરે આક્ષેપ કર્યો છે કે ટેકેદારો પર દબાણ લાવીને તેમને ડરાવવામાં આવે છે જેથી તેઓ પોતાની સહી ખોટી હોવાનું લખી આપે. આ સિવાય મહેસાણા મહાનગરપાલિકામાં કેટલાક ગામોના સમાવેશનો વિરોધ કરી રહેલા લોકોએ ચૂંટણી બહિષ્કારની જાહેરાત કરતા રાજકીય સમીકરણો વધુ જટિલ બન્યા છે.
લોકશાહી અને મતાધિકાર પર બિનહરીફ ચૂંટણીની અસર
કાયદાકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો કોઈ ઉમેદવાર ભૂલને કારણે ગેરલાયક ઠરે તો તે અલગ બાબત છે, પરંતુ જો દબાણવશ ફોર્મ પરત ખેંચવામાં આવે તો તે નાગરિકોને તેમના મતાધિકારથી વંચિત રાખવા જેવું છે. જ્યારે કોઈ બેઠક બિનહરીફ થાય છે, ત્યારે તે વિસ્તારના મતદારો પાસે પોતાની પસંદગી વ્યક્ત કરવાનો કોઈ વિકલ્પ રહેતો નથી. રાજકીય નિષ્ણાત કૌશિક મહેતા જણાવે છે કે આ રણનીતિથી મતદારોના માનસ પર એવી અસર પડે છે કે હવે ચોક્કસ પક્ષ જ જીતવાનો છે, જેના કારણે તટસ્થ મતદારો પણ વિજેતા પક્ષ તરફ ઢળવા લાગે છે. આ પ્રકારની સ્થિતિ ચૂંટણી જંગમાં એકતરફી માહોલ ઊભો કરે છે.
