Animal Ride Weight Limit: બાળપણમાં જ્યારે આપણે પહાડો કે ફરવાની જગ્યાઓ પર જતા હતા, ત્યારે ઘોડા, ખચ્ચર કે ઊંટની સવારી કરવી એક મોટું એડવેન્ચર લાગતું હતું, પરંતુ હવે સમય બદલાઈ રહ્યો છે. આજે ઘણી જગ્યાઓ પર એ સવાલ ઉઠવા લાગ્યો છે કે શું આપણી આ સવારી પ્રાણીઓ માટે પીડાનું કારણ બની રહી છે. શું આપણું વજન તેમના માટે વધારે ભારે પડે છે. આ જ કારણે હવે દુનિયાના ઘણા ભાગોમાં નિયમો બનાવવામાં આવી રહ્યા છે કે પ્રાણીઓ પર કેટલું વજન નાખી શકાય છે. જો કોઈ વ્યક્તિ નક્કી કરેલી સીમા કરતા વધારે ભારે છે, તો તેને સવારી કરતા રોકી શકાય છે.
લોકો પહેલા વિચાર્યા વગર પ્રાણીઓ પર સવારી કરતા હતા, પરંતુ હવે લોકોમાં જાગૃતિ વધી છે. વૈજ્ઞાનિકો અને એનિમલ વેલફેર સંગઠનોએ જણાવ્યું કે વધારે વજન ઉઠાવવાથી પ્રાણીઓને પીડા, ઈજા અને બીમારીઓ થાય છે. તેથી હવે નિયમો બનાવવામાં આવી રહ્યા છે જેથી પ્રાણીઓને સુરક્ષિત રાખી શકાય.
દુનિયાની ઘણી ટૂરિસ્ટ જગ્યાઓ પર નિયમો લાગુ થઈ ચૂક્યા છે. ગ્રીસમાં ૧૦૦ કિલોથી વધારે વજન ધરાવતા લોકો ગધેડા પર નથી બેસી શકતા. સ્પેનમાં ૮૦ કિલો સુધીની સીમા નક્કી છે. જ્યારે ઇજિપ્તમાં પ્રાણીઓની સવારી પર ઘણી જગ્યાએ બેન છે. અને જોર્ડનમાં પ્રાણીઓની જગ્યાએ ઇલેક્ટ્રિક ગાડીઓ લાવવામાં આવી રહી છે. હવે વિદેશોમાં કડકાઈ શરૂ થઈ ચૂકી છે. તેથી જો તમારું વજન ૮૦ કિલોથી વધારે છે અને તમે રજાઓમાં પ્રાણીઓની સવારી કરવાનો પ્લાન બનાવી રહ્યા છો, તો તમારે સાવધ રહેવાની જરૂર છે.
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, ઘોડા પોતાના વજનના માત્ર ૨૦ ટકા સુધી જ વજન ઉઠાવી શકે છે. ગધેડા લગભગ ૫૦ કિલો સુધી જ આરામથી વજન ઉઠાવી શકે છે. જ્યારે ઊંટ મર્યાદિત વજન સાથે જ લાંબુ અંતર કાપી શકે છે. આનાથી વધારે વજન નાખવા પર તેમની કરોડરજ્જુ પર દબાણ, સાંધામાં દુખાવો અને સ્નાયુઓને નુકસાન થઈ શકે છે.
ભારતમાં પણ પ્રાણીઓની સુરક્ષા માટે કાયદા અસ્તિત્વમાં છે, જેમ કે Prevention of Cruelty to Animals Act, 1960 અને Draught and Pack Animals Rules, 1965 હેઠળ એ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે પ્રાણીઓ પર કેટલું વજન નાખી શકાય છે. આ નિયમો અનુસાર, એક ગધેડો મહત્તમ ૫૦ કિલો સુધી વજન ઉઠાવી શકે છે, ટટ્ટુ લગભગ ૭૦ કિલો સુધી અને ઊંટ આશરે ૨૫૦ કિલો સુધી ભાર ઉઠાવી શકે છે. આ ઉપરાંત એ પણ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે પ્રાણીઓ પાસે સતત લાંબા સમય સુધી કામ કરાવી શકાય નહીં અને તેમને વચ્ચે-વચ્ચે આરામ આપવો જરૂરી છે.
૨૦૨૫માં સરકારે તીર્થયાત્રાઓમાં ઉપયોગમાં લેવાતા પ્રાણીઓ માટે નવી ગાઈડલાઈન પણ બહાર પાડી. આ નવા નિયમો મુજબ, ગધેડા પર લગભગ ૨૫ કિલો, ટટ્ટુ પર ૫૦ કિલો અને ઘોડા કે ખચ્ચર પર ૮૦ થી ૯૦ કિલો સુધીનું વજન જ સુરક્ષિત માનવામાં આવ્યું છે. સાથે જ રાત્રે કામ કરાવવા પર રોક લગાવવામાં આવી છે અને બીમાર પ્રાણીઓનો ઉપયોગ કરવાની સંપૂર્ણ મનાઈ છે. તેમના નિયમિત હેલ્થ ચેકઅપ અને સાચી દેખભાળને પણ જરૂરી ગણાવવામાં આવી છે.
શિમલા અને મસૂરી જેવા હિલ સ્ટેશનો પર ઘોડેસવારી હોય કે રાજસ્થાનમાં ઊંટ સફારી હોય, અવારનવાર આ નિયમોનું પાલન કરવામાં આવતું નથી. ન તો સવારી કરનાર વ્યક્તિનું વજન બરાબર ચેક થાય છે અને ન તો પ્રાણીઓને પૂરતો આરામ મળે છે. લોકો પણ આ મુદ્દાને વધારે ગંભીરતાથી નથી લેતા, જેનાથી આ સમસ્યા ધીરે ધીરે સામાન્ય વાત બનતી જઈ રહી છે. એવામાં પ્રાણીઓની સુરક્ષાને જોતા હવે ઘણી જગ્યાઓ પર નિયમો બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.
