Low BP Headache: લો BPથી પણ થઈ શકે છે માથાનો દુખાવો. જાણો કયા લક્ષણો દેખાય તો સાવધાન થવું
Low BP Headache: માથાનો દુખાવો એક સામાન્ય સમસ્યા છે, પરંતુ તેની પાછળ અનેક અલગ-અલગ કારણો હોઈ શકે છે. મોટાભાગના લોકો માથાના દુખાવાને તણાવ, માઇગ્રેન અથવા હાઇ બ્લડ પ્રેશર સાથે જોડે છે, જ્યારે લો બ્લડ પ્રેશર (Hypotension) પણ કેટલાક લોકોમાં માથાના દુખાવાનું કારણ બની શકે છે. જ્યારે બ્લડ પ્રેશર ખૂબ ઓછું થઈ જાય છે, ત્યારે મગજ સુધી પૂરતી માત્રામાં લોહી અને ઓક્સિજન પહોંચી શકતા નથી. તેનાથી માથું ભારે લાગવું, ચક્કર આવવા અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં માથાનો દુખાવો થઈ શકે છે. જોકે, નિષ્ણાતો સ્પષ્ટ કરે છે કે લો BP પોતાનામાં દરેક વ્યક્તિમાં માથાના દુખાવાનું સામાન્ય કારણ નથી, તેથી અન્ય સંભવિત કારણોની પણ તપાસ જરૂરી છે.
શું લો બ્લડ પ્રેશર ખરેખર માથાના દુખાવાનું કારણ બની શકે છે?
અભ્યાસ અનુસાર લો બ્લડ પ્રેશરનો અર્થ છે કે શરીરના અંગો સુધી પૂરતો રક્તપ્રવાહ પહોંચી રહ્યો નથી. જો બ્લડ પ્રેશર એટલું ઓછું થઈ જાય કે મગજને પૂરતો ઓક્સિજન ન મળે, તો માથાનો દુખાવો, ચક્કર અને નબળાઈ જેવા લક્ષણો દેખાઈ શકે છે. જોકે, વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો અનુસાર માથાનો દુખાવો માત્ર લો BPના કારણે જ થતો નથી, પરંતુ તે શરીરમાં રક્તપ્રવાહ ઓછો થવાનો સંભવિત સંકેત હોઈ શકે છે. જો માથાના દુખાવા સાથે વારંવાર ચક્કર, બેભાન થવું અથવા ધૂંધળું દેખાવું પણ હોય, તો તેને સામાન્ય માથાનો દુખાવો માનીને અવગણવો જોઈએ નહીં.
બ્લડ પ્રેશરનો મગજ સાથે શું સંબંધ છે?
NCBI અનુસાર મગજ શરીરનું સૌથી વધુ ઊર્જાનો ઉપયોગ કરતું અંગ છે અને તેને સતત ઓક્સિજન તથા પોષક તત્વોની જરૂરિયાત રહે છે. બ્લડ પ્રેશર આ પુરવઠો જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
જ્યારે બ્લડ પ્રેશર ખૂબ ઓછું થઈ જાય છે, ત્યારે શરીર સૌથી પહેલા મગજ સહિત મહત્વપૂર્ણ અંગો સુધી લોહી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરે છે. જો આ સંતુલન બગડી જાય, તો વ્યક્તિને માથું હળવું લાગવું, ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી, ધૂંધળું દેખાવું અથવા માથાનો દુખાવો અનુભવાઈ શકે છે.
કયા લક્ષણો દર્શાવે છે કે તમારું બ્લડ પ્રેશર ખૂબ ઓછું હોઈ શકે છે?
ક્લીવલેન્ડ ક્લિનિક અનુસાર લો BPના સામાન્ય લક્ષણોમાં સામેલ છે.
- વારંવાર ચક્કર આવવા
- માથાનો દુખાવો અથવા માથું ભારે લાગવું
- ધૂંધળું દેખાવું
- અત્યંત નબળાઈ
- થાક
- ઊબકા
- ઠંડી અને ચીકણી ત્વચા
- બેભાન થવું (Fainting)
- ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી
જો બ્લડ પ્રેશર અચાનક ખૂબ નીચે જતું રહે, તો આ Medical Emergency પણ હોઈ શકે છે.
લો બ્લડ પ્રેશરના સામાન્ય કારણો શું છે?
મેયોક્લિનિક અનુસાર લો BP અનેક કારણોસર થઈ શકે છે.
- શરીરમાં પાણીની ઉણપથી ડિહાઇડ્રેશનના કારણે લોહીનું પ્રમાણ ઓછું થઈ જાય છે, જેના કારણે BP ઘટી શકે છે.
- કેટલીક દવાઓની અસર, જેમ કે હાઇ BPની દવાઓ, એન્ટીડિપ્રેસન્ટ અથવા કેટલીક હાર્ટ મેડિસિન.
- હોર્મોન સંબંધિત સમસ્યાઓ, જેમ કે એડ્રિનલ ગ્રંથિની બીમારી અથવા હાઇપોથાયરોઇડિઝમ.
- લાંબા સમય સુધી ભૂખ્યા રહેવું
- ગંભીર ચેપ (Sepsis)
- વધારે પ્રમાણમાં રક્તસ્રાવ
- હૃદય સંબંધિત રોગ
આ પરિસ્થિતિઓમાં યોગ્ય કારણ જાણવું અને તે અનુસાર સારવાર કરવી જરૂરી હોય છે.
લો BPથી થતા માથાના દુખાવા અને માઇગ્રેનમાં શું તફાવત છે?
| લો BPથી માથાનો દુખાવો | માઇગ્રેન |
|---|---|
| ઘણીવાર ચક્કર અને નબળાઈ સાથે | તેજ ધબકારા જેવો દુખાવો |
| ઊભા થવા પર વધી શકે છે | પ્રકાશ અને અવાજથી પરેશાની |
| પાણી પીવાથી અથવા સૂઈ જવાથી થોડી રાહત | કેટલાક કલાકોથી દિવસો સુધી રહી શકે છે |
| લો BPના અન્ય લક્ષણો હાજર હોય છે | ઊબકા અને ઊલટી પણ થઈ શકે છે |
જો વારંવાર માથાનો દુખાવો થઈ રહ્યો હોય, તો પોતે કારણ નક્કી કરવાને બદલે ડૉક્ટર પાસે તપાસ કરાવવી વધુ સારું છે.
લો બ્લડ પ્રેશર કેટલાક લોકોમાં માથાના દુખાવાનું કારણ બની શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે મગજ સુધી પૂરતું લોહી અને ઓક્સિજન પહોંચી રહ્યું ન હોય. જોકે, દરેક માથાના દુખાવાનું કારણ લો BP નથી હોતું. જો માથાના દુખાવા સાથે ચક્કર, બેભાન થવું, ધૂંધળું દેખાવું અથવા અત્યંત નબળાઈ જેવા લક્ષણો પણ હોય, તો ડૉક્ટર પાસે તપાસ કરાવવી જરૂરી છે. યોગ્ય સમયે કારણની ઓળખ અને સારવારથી ગંભીર જટિલતાઓથી બચી શકાય છે.
