PCOS Age Symptoms: મહિલાઓ માટે મહત્ત્વની જાણકારી, શું ઉંમર વધવાની સાથે PCOSની સમસ્યા આપમેળે ઓછી થઈ જાય છે?

Arati Parmar
6 Min Read
PCOS Age Symptoms

PCOS Age Symptoms: એક સમય હતો જ્યારે PCOSને PMOS કહેવામાં આવતું હતું. નામ બદલવાનો હેતુ એ જણાવવાનો છે કે આ માત્ર અંડાશયમાં સિસ્ટ બનવાની સમસ્યા નથી, પરંતુ હોર્મોન્સ, મેટાબોલિઝમ, ત્વચા, માનસિક આરોગ્ય અને પ્રજનન ક્ષમતાને અસર કરતી સ્થિતિ છે. PMOSની સમસ્યાથી પીડાતી ઘણી મહિલાઓના મનમાં પ્રશ્ન હોય છે કે શું ઉંમર વધવાની સાથે આ સમસ્યા આપમેળે ઠીક થઈ જાય છે? શું 30-40 વર્ષની ઉંમરે પીરિયડ્સ નિયમિત થવા લાગે છે અને મેનોપોઝ પછી તેનાં લક્ષણો દૂર થઈ જાય છે? નિષ્ણાતો જણાવે છે કે ઉંમર વધવાની સાથે કેટલાંક લક્ષણોમાં સુધારો થઈ શકે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે શરીરમાં રહેલી હોર્મોનલ અને મેટાબોલિક સમસ્યાઓ સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ જાય છે.

શું ઉંમર વધવાની સાથે PMOS આપમેળે ઠીક થઈ જાય છે?

મેયો ક્લિનિક અનુસાર, PMOS લાંબા સમય સુધી રહેતી હોર્મોનલ અને મેટાબોલિક સ્થિતિ છે. તેમાં ઇન્સ્યુલિન અને એન્ડ્રોજન જેવા હોર્મોન્સની કાર્યપદ્ધતિમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. તેના કારણે પીરિયડ્સ અનિયમિત થવા, ઓવ્યુલેશનમાં મુશ્કેલી, ચહેરા પર વધારાના વાળ, ખીલ અને વજન વધવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.

- Advertisement -

ઉંમર વધવાની સાથે શરીરમાં હોર્મોન્સનું સ્તર બદલાય છે. કેટલીક મહિલાઓમાં એન્ડ્રોજનનું સ્તર ઘટવા લાગે છે અને પીરિયડ્સ પહેલાંની સરખામણીએ નિયમિત થઈ શકે છે. તેનાથી PMOSનાં કેટલાંક લક્ષણો ઓછાં દેખાવા લાગે છે. પરંતુ બીમારી સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ ગઈ છે, એવું માનવું યોગ્ય નથી.

30 વર્ષની ઉંમર પછી પીરિયડ્સ અને ઓવ્યુલેશનમાં શું ફેરફાર થઈ શકે છે?

PMOSમાં ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ અને હોર્મોનલ અસંતુલનને કારણે અંડાશયમાંથી દર મહિને અંડકોષ બહાર આવવાની એટલે કે ઓવ્યુલેશનની પ્રક્રિયા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. તેના કારણે પીરિયડ્સ મોડા આવવા, કેટલાંક મહિનાઓ સુધી ન આવવા અથવા લાંબા અને અનિયમિત માસિક ચક્ર જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. પરંતુ કેટલીક મહિલાઓમાં 30 વર્ષની ઉંમરની આસપાસ અથવા ત્યારબાદ પીરિયડ્સ પહેલાં કરતાં વધુ નિયમિત થવા લાગે છે. આવું ઉંમર વધવાની સાથે એન્ડ્રોજન અને અંડાશયની પ્રવૃત્તિઓમાં થતા ફેરફારોને કારણે થઈ શકે છે.

- Advertisement -

NCBI અનુસાર, એક અભ્યાસમાં અગાઉ PMOSનું નિદાન થયેલી 31 મહિલાઓને સામેલ કરવામાં આવી હતી. લગભગ 10 વર્ષ પછી તેમની ફરીથી તપાસ કરવામાં આવી હતી. તેમાં 55 ટકા મહિલાઓના પીરિયડ્સ નિયમિત થઈ ગયા હતા અને ફરીથી તપાસ કરવામાં આવી ત્યારે 55 ટકા મહિલાઓ અગાઉના નિદાનના માપદંડોને પૂર્ણ કરતી નહોતી. જોકે, આ નાનો અભ્યાસ હતો અને તેના પરિણામો દરેક મહિલા પર લાગુ કરી શકાય નહીં.

શું 40 વર્ષની ઉંમર પછી ખીલ, ચહેરા પરના વાળ અને માથાના વાળ નબળા થવા લાગે છે?

PMOSમાં એન્ડ્રોજન હોર્મોનનું સ્તર વધવાથી અથવા તેના પ્રત્યે શરીરની સંવેદનશીલતા વધારે હોવાથી ચહેરા અને શરીર પર વધારાના વાળ, ખીલ તેમજ માથાના વાળ પાતળા થવાની સમસ્યા થઈ શકે છે. ઉંમર વધવાની સાથે મહિલાઓમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોન અને કેટલાક અન્ય એન્ડ્રોજન હોર્મોન્સનું સ્તર સામાન્ય રીતે ઘટે છે. તેની અસર PMOS સાથે જોડાયેલાં કેટલાંક લક્ષણો પર પણ પડી શકે છે. કેટલીક મહિલાઓમાં 30-40 વર્ષની ઉંમર દરમિયાન ખીલ અને ચહેરા પરના વધારાના વાળની સમસ્યા ઓછી થઈ શકે છે. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે દરેક મહિલામાં આ લક્ષણો દૂર થઈ જશે.

- Advertisement -

NCBI અનુસાર, વર્ષ 2023માં મેનોપોઝ અને PMOS પર કરવામાં આવેલી એક વ્યવસ્થિત સમીક્ષામાં જાણવા મળ્યું કે મેનોપોઝ પછી પણ PMOSથી પ્રભાવિત મહિલાઓમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોન અને અન્ય એન્ડ્રોજન હોર્મોન્સનું સ્તર નિયંત્રણ જૂથની સરખામણીએ વધારે રહી શકે છે.

ઉંમર વધવાની સાથે PMOSનાં લક્ષણો ઓછાં કેમ દેખાવા લાગે છે?

તેનું એક કારણ શરીરમાં થતા હોર્મોનલ ફેરફારો છે. મહિલાઓમાં ઉંમર વધવાની સાથે અંડાશયની પ્રવૃત્તિ, ફોલિકલ્સની સંખ્યા અને એન્ડ્રોજનનું સ્તર બદલાય છે. PMOS ધરાવતી કેટલીક મહિલાઓમાં પણ ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું સ્તર ઘટવા અને ઓવ્યુલેશનમાં સુધારો થવાને કારણે પીરિયડ્સ વધુ નિયમિત થઈ શકે છે.

જૂની એન્ડોક્રાઇન સોસાયટી ક્લિનિકલ પ્રેક્ટિસની માર્ગદર્શિકામાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે મહિલાઓમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું સ્તર 20થી 40 વર્ષની ઉંમર દરમિયાન લગભગ 50 ટકા સુધી ઘટી શકે છે. PMOSથી પ્રભાવિત મહિલાઓમાં પણ ઉંમર વધવાની સાથે એન્ડ્રોજનમાં ઘટાડો અને માસિક ચક્રની નિયમિતતામાં સુધારો નોંધાયો છે. પરંતુ લક્ષણોમાં સુધારો થવો અને બીમારી સંપૂર્ણપણે ઠીક થઈ જવી, આ બંને વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. ઉદાહરણ તરીકે, પીરિયડ્સ નિયમિત થઈ ગયા હોવા છતાં ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ, વજન વધવાની વૃત્તિ અને બ્લડ શુગર સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓ યથાવત્ રહી શકે છે. તેથી માત્ર બહારથી દેખાતાં લક્ષણો જોઈને PMOS દૂર થઈ ગયું છે એવું તારણ કાઢવું જોઈએ નહીં.

ઉંમર વધવાની સાથે PMOSનાં કેટલાંક લક્ષણો ઓછાં થઈ શકે છે. 30-40 વર્ષની ઉંમરે કેટલીક મહિલાઓના પીરિયડ્સ વધુ નિયમિત થઈ શકે છે અને એન્ડ્રોજનનું સ્તર પણ ઘટી શકે છે. મેનોપોઝ પછી પીરિયડ્સ અને ઓવ્યુલેશન સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓ સ્વાભાવિક રીતે દૂર થઈ જાય છે, પરંતુ વધારાના વાળ, વાળ પાતળા થવા અને મેટાબોલિક જોખમો યથાવત્ રહી શકે છે. PMOSને ઉંમર વધવાની સાથે આપમેળે ઠીક થઈ જતી બીમારી સમજવી જોઈએ નહીં. નિયમિત તપાસ, સંતુલિત જીવનશૈલી અને જરૂરિયાત અનુસાર સારવારથી લાંબા સમય સુધી આરોગ્ય જાળવવામાં મદદ મળી શકે છે.

Share This Article