Turmeric Purity Test Adulteration: મધ્ય પ્રદેશમાં તાજેતરમાં ઘણા એવા કિસ્સાઓ આવ્યા છે, જ્યાં લગ્નમાં હળદર લગાવવાથી વર અને કન્યા હોસ્પિટલ પહોંચી ગયા. એવામાં આને લઈને સવાલ ઉઠવો સ્વાભાવિક છે કારણ કે ભારતીય રસોડામાં હળદર માત્ર એક મસાલો નથી, પરંતુ સ્વાદ, રંગ અને સેહતનો મહત્વનો હિસ્સો માનવામાં આવે છે. દાળથી લઈને શાક અને ઘરેલું નુસખાઓ સુધી, હળદરનો ઉપયોગ લગભગ દરેક ઘરમાં થાય છે. આયુર્વેદમાં પણ તેને ઔષધીય ગુણો માટે સદીઓથી ઉપયોગમાં લેવામાં આવી રહી છે. પરંતુ આજે બજારમાં મળતી દરેક હળદર શુદ્ધ હોય, તે જરૂરી નથી. વધતી ભેળસેળ વચ્ચે ઘણીવાર હળદરમાં એવા કેમિકલ અને રંગ ભેળવી દેવામાં આવે છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. એવામાં ઘરે બેઠા તેની શુદ્ધતા તપાસવી ખૂબ જ જરૂરી બની જાય છે.
હળદરમાં કેવી રીતે કરવામાં આવે છે ભેળસેળ?
હકીકતમાં હળદરમાં ચમકદાર પીળો રંગ અને મુલાયમ ટેક્સચર આપવા માટે ઘણીવાર મેટાનિલ યલો, લેડ ક્રોમેટ જેવા આર્ટિફિશિયલ રંગ અને કેમિકલ ભેળવવામાં આવે છે.
કેટલાક કિસ્સાઓમાં ચોક પાવડર, જંગલી હળદર કે ખરાબ ક્વોલિટીના કાચા પદાર્થોનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ જ કારણ છે કે હળદર ખરીદતી વખતે માત્ર રંગ જોઈને ભરોસો કરવો સાચો માનવામાં આવતો નથી.
નકલી છે કે અસલી, કેવી રીતે ખબર પડી શકે?
હળદર અસલી છે કે નકલી, તેનો ખ્યાલ મેળવવા માટે સૌથી સરળ રીત વોટર ટેસ્ટ માનવામાં આવે છે.
આ માટે એક ગ્લાસ નવશેકા પાણીમાં એક ચમચી હળદર નાખીને થોડી વાર છોડી દો.
જો હળદર નીચે બેસી જાય અને પાણી હળવું પીળું રહે તો હળદર શુદ્ધ માનવામાં આવે છે.
પરંતુ જો પાણી ઘેરું પીળું થઈ જાય અને હળદર પૂરી રીતે ઓગળવા લાગે, તો તે ભેળસેળનો સંકેત હોઈ શકે છે.
હથેળી પર ઘસીને ખબર પડી શકે છે
હથેળી ટેસ્ટ પણ ઘણો સરળ અને અસરકારક માનવામાં આવે છે.
બસ એક ચપટી હળદર હથેળી પર રાખો અને અંગૂઠાથી 10 થી 20 સેકન્ડ સુધી ઘસો.
જો હળદર અસલી હશે તો હથેળી પર હળવો પીળો ડાઘ છોડી દેશે.
નકલી કે વધારે ભેળસેળવાળી હળદર અવારનવાર અલગ પ્રકારનો રંગ છોડે છે અથવા જલ્દી ફીકી પડી જાય છે.
ભેળસેળવાળી હળદરથી શું થાય છે નુકસાન?
હળદરમાં મેટાનિલ યલો જેવી ભેળસેળ તપાસવા માટે એક ટેસ્ટ ટ્યુબમાં થોડો હળદર પાવડર નાખીને તેમાં કેટલાક ટીપાં હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડના ઉમેરવામાં આવે છે.
જો દ્રાવણ ગુલાબી રંગમાં બદલાઈ જાય તો સમજો કે હળદરમાં મેટાનિલ યલોની ભેળસેળ હોઈ શકે છે.
આ કેમિકલ ફૂડ પોઈઝનિંગ, પેટમાં દુખાવો, ઉબકા અને અપચા જેવી સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.
બજારમાંથી હળદર ખરીદતી વખતે કઈ બાબતોનું રાખવું ધ્યાન?
ચોક પાવડરની ભેળસેળ તપાસવા માટે હળદરમાં પાણી અને હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ ઉમેરવામાં આવે છે.
જો તેમાં પરપોટા બનવા લાગે તો તે ચોક પાવડર હાજર હોવાનો સંકેત માનવામાં આવે છે.
એક્સપર્ટ માને છે કે દરરોજ ઉપયોગમાં લેવાતા મસાલાઓની શુદ્ધતા પર ધ્યાન આપવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
હળદર ભલે ઓછી માત્રામાં ઉપયોગમાં લેવાતી હોય, પરંતુ જો તેમાં ભેળસેળ હોય તો લાંબા ગાળે તે સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
તેથી બજારમાંથી હળદર ખરીદતી વખતે ભરોસાપાત્ર બ્રાન્ડ પસંદ કરવી અને સમયાંતરે ઘરમાં તેની તપાસ કરવી વધુ સારું માનવામાં આવે છે.
