Vitamin Deficiency Sleep: Vitamin D થી લઈને B12 સુધીની ઉણપ બગાડી શકે છે ઊંઘ, નિષ્ણાતોએ આપી મહત્વની સલાહ
Vitamin Deficiency Sleep: સારી અને ગાઢ ઊંઘ સ્વસ્થ જીવન માટે અત્યંત જરૂરી માનવામાં આવે છે. પૂરતી ઊંઘ ન મળવાથી માત્ર આખો દિવસ થાક અનુભવાતો નથી, પરંતુ તેની અસર માનસિક સ્વાસ્થ્ય, રોગપ્રતિકારક શક્તિ, હોર્મોનલ સંતુલન અને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર પણ પડી શકે છે. સામાન્ય રીતે લોકો ખરાબ ઊંઘ માટે તણાવ, ચિંતા અથવા મોબાઇલના વધુ ઉપયોગને જવાબદાર માને છે, પરંતુ ઘણા કિસ્સાઓમાં શરીરમાં કેટલાક જરૂરી Vitaminની ઉણપ પણ ઊંઘ સંબંધિત સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે. નિષ્ણાતો અને અભ્યાસ અનુસાર શરીરમાં Vitamin D, Vitamin B12, Vitamin B6, Folate વગેરેની ઉણપને કારણે ઊંઘ આવવામાં મુશ્કેલી થઈ શકે છે. તેની અસર બીજા દિવસે પણ તમારી દૈનિક જીવનશૈલી પર પડી શકે છે.
Vitamin ની ઉણપથી ઊંઘ પર શું અસર પડે છે?
શરીરમાં રહેલા ઘણા Vitamin મગજ અને નર્વસ સિસ્ટમના સામાન્ય કાર્યમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. જ્યારે તેમની ઉણપ થાય છે ત્યારે ઊંઘને નિયંત્રિત કરતા હોર્મોન અને Neurotransmitter પ્રભાવિત થઈ શકે છે. આવો તેના વિશે જાણીએ.
Vitamin D ની ઉણપ અને ઊંઘ વચ્ચેનો સંબંધ
Vitamin D ને સામાન્ય રીતે Bone Health માટે જરૂરી માનવામાં આવે છે. પરંતુ MDPIમાં પ્રકાશિત અભ્યાસ દર્શાવે છે કે તેનો સંબંધ ઊંઘની ગુણવત્તા સાથે પણ છે. Vitamin D મગજના તે ભાગોને પ્રભાવિત કરે છે જે ઊંઘને નિયંત્રિત કરે છે. તેની ઉણપ થવાથી વ્યક્તિને પૂરતી ઊંઘ મળતી નથી અને વારંવાર ઊંઘ તૂટી શકે છે.
Vitamin B12 ની ઉણપ
Vitamin B12 મુખ્યત્વે Melatonin (ઊંઘનું હોર્મોન) અને સૂવા-જાગવાના ચક્ર (Circadian Rhythm) ને નિયંત્રિત કરીને ઊંઘ સંબંધિત વિકારો સાથે જોડાયેલું છે. NCBIના અભ્યાસ મુજબ Vitamin B12ની ઉણપને કારણે ઊંઘ આવવામાં મોડું થવું, ઊંઘમાં વિક્ષેપ પડવો, અનિદ્રા (Insomnia) અને દિવસ દરમિયાન વધુ પડતી ઊંઘ આવવી જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
Vitamin B6 અને Melatonin નું ઉત્પાદન
Vitamin B6 શરીરમાં Serotonin અને Melatonin ના નિર્માણમાં મદદ કરે છે. Melatonin તે હોર્મોન છે જે શરીરને સૂવાના સમયનો સંકેત આપે છે. તેની ઉણપને કારણે ઊંઘ આવવામાં મોડું થઈ શકે છે અને ઊંઘ દરમિયાન બેચેની થઈ શકે છે. NCBIના અભ્યાસ મુજબ તાઇવાનના વૃદ્ધો પર થયેલા અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે જે લોકો Vitamin B6 ઓછી માત્રામાં લેતા હતા, તેમને અન્ય લોકોની સરખામણીએ ઊંઘ સંબંધિત સમસ્યાઓનો વધુ સામનો કરવો પડ્યો હતો.
Folate (Vitamin B9)ની ઉણપ
NCBIના જણાવ્યા અનુસાર Folate ની ઉણપનો સંબંધ અનિદ્રા અને બેચેન ઊંઘ સાથે જોવા મળ્યો છે. તે મગજની કોષિકાઓના કાર્ય અને Neurotransmitter ના સંતુલન માટે જરૂરી છે. જ્યારે વ્યક્તિમાં Folate એટલે કે Vitamin B9 ની ઉણપ થાય છે, ત્યારે તેમને ઊંઘ સંબંધિત સમસ્યાઓનું જોખમ વધી જાય છે.
સારી ઊંઘ માટે Vitaminની ઉણપ કેવી રીતે દૂર કરવી?
Medline Plus ના જણાવ્યા મુજબ Vitaminની ઉણપ દૂર કરવા માટે આહાર અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. ઉપરાંત, Vitaminની વધુ ઉણપ દૂર કરવા માટે Supplement પણ આપવામાં આવી શકે છે.
સંતુલિત અને પૌષ્ટિક આહાર લો
તમારા ભોજનમાં લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, ફળો, સંપૂર્ણ અનાજ, ઈંડા, ડેરી ઉત્પાદનો, માછલી અને સૂકા મેવાનો સમાવેશ કરો. આ શરીરને જરૂરી Vitamin પૂરા પાડે છે.
દરરોજ સૂર્યપ્રકાશ લો
સવારનો સૂર્યપ્રકાશ Vitamin D નો કુદરતી સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. દરરોજ 15થી 30 મિનિટ સુધી સૂર્યપ્રકાશમાં સમય પસાર કરવો લાભદાયી બની શકે છે.
ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ Supplement લો
જો તપાસમાં કોઈ Vitaminની ઉણપ જોવા મળે, તો ડૉક્ટર યોગ્ય Supplement લેવાની સલાહ આપી શકે છે. સલાહ વિના Supplement લેવું યોગ્ય નથી.
ઊંઘ અને Vitamin વચ્ચેનું સંતુલન મહત્વપૂર્ણ છે
ઊંઘની ગુણવત્તા માત્ર તણાવ અથવા જીવનશૈલી પર આધાર રાખતી નથી, પરંતુ શરીરમાં Vitaminનું સંતુલન પણ તેમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ખાસ કરીને Vitamin D, Vitamin B12, Vitamin B6 અને Folateની ઉણપ ઊંઘના પેટર્નને અસર કરી શકે છે. જો તમને સતત ખરાબ ઊંઘ, થાક અથવા અનિદ્રા જેવી સમસ્યાઓ થઈ રહી હોય, તો Vitaminના સ્તરની તપાસ કરાવવાનો વિચાર કરો. આહાર અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરીને તમે Vitaminની ઉણપથી બચી શકો છો અને પોતાને લાંબા સમય સુધી સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ મેળવી શકો છો.
