Women Bone Health After 35: મહિલાઓના શરીરમાં એક બદલાવ એવો પણ આવે છે જે ન તો બહારથી દેખાય છે, ન તુરંત કોઈ દુખાવો આપે છે અને ન તો રોજિંદા જીવનને અચાનક પ્રભાવિત કરે છે. પરંતુ આ બદલાવ ધીરે-ધીરે અંદર જ વધતો રહે છે. 35ની ઉંમર પછી હાડકાંની મજબૂતી ઓછી થવા લાગે છે. પહેલા જે હાડકાં યુવાવસ્થામાં ઝડપથી બનતા અને મજબૂત થતા હતા, હવે તેનું બનવું ધીમું અને તૂટવાનું થોડું ઝડપી થઈ જાય છે. સૌથી ચિંતાની વાત એ છે કે આ બધું ચૂપચાપ થતું રહે છે અને લાંબા સમય સુધી ખબર જ પડતી નથી.
શું કહે છે એક્સપર્ટ?
ડોક્ટર લલિત નેમિચંદ બાફના, જે મણિપાલ હોસ્પિટલ દ્વારકામાં હાડકાંના રોગના નિષ્ણાત છે, તેમણે જણાવ્યું કે 30 પછી મહિલાઓ સામાન્ય રીતે હાડકાંના સ્વાસ્થ્ય વિશે વધારે વિચારતી નથી, પરંતુ અહીંથી જ અસલી બદલાવ શરૂ થાય છે. તેમના અનુસાર, 35 પછી શરીર જેટલી ઝડપથી હાડકાંને બનાવે છે, તેના કરતા વધારે ઝડપથી તેને તોડવા લાગે છે, જેનાથી ધીરે-ધીરે તેની ઘનતા ઓછી થતી જાય છે. આ પ્રક્રિયા એટલી ધીમી હોય છે કે શરૂઆતના સમયમાં કોઈ સ્પષ્ટ સંકેત પણ મળતા નથી.
શું હોય છે સંકેત?
આ જ કારણ છે કે હાડકાંની નબળાઈ શરૂઆતમાં અનુભવાતી જ નથી. ઘણીવાર મહિલાઓ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય અનુભવે છે. તેના શરૂઆતના સંકેતો ઘણા સમય પછી દેખાય છે, જેમ કે ઊંચાઈમાં થોડું ઓછું થવું, ક્યારેક પીઠમાં દુખાવો અથવા હળવા પડવાથી હાડકું તૂટી જવું. એક અભ્યાસ અનુસાર, ભારતમાં ઘણી મહિલાઓમાં આ સમસ્યા ત્યાં સુધી પકડમાં આવતી નથી જ્યાં સુધી કોઈ ફ્રેક્ચર ન થાય, ખાસ કરીને 40ની ઉંમર પછી.
આ સ્થિતિને સમજવી પણ જરૂરી છે. આ માત્ર હાડકાંનું નબળું થવું નથી, પરંતુ તેની બનાવટમાં બદલાવ હોય છે. હાડકાં અંદરથી પોલા અને હળવા થવા લાગે છે, જેનાથી તે દબાણ સહન કરવામાં નબળા પડી જાય છે.
મહિલાઓમાં કેમ જલ્દી થાય છે આ તકલીફ?
મહિલાઓમાં આ સમસ્યા જલ્દી એટલા માટે પણ જોવા મળે છે કારણ કે શરીરમાં હોર્મોન સાથે જોડાયેલા બદલાવ થાય છે. એસ્ટ્રોજન નામનું હોર્મોન હાડકાંને મજબૂત બનાવી રાખવામાં મદદ કરે છે, પરંતુ સમયની સાથે તેનું સ્તર ઓછું થવા લાગે છે. આ ઉપરાંત ખાણી-પીણીમાં કેલ્શિયમ અને વિટામિન ડી ની ઉણપ, લાંબા સમય સુધી બેસીને કામ કરવું, પ્રેગ્નન્સી અને બ્રેસ્ટફીડિંગ જેવા કારણો પણ હાડકાં પર અસર પાડે છે.
તપાસ કરાવવી જરૂરી
હાડકાંની તપાસ માટે એક ખાસ સ્કેન કરવામાં આવે છે, જે સરળ અને દુખાવા વગરનો હોય છે, પરંતુ મોટાભાગની મહિલાઓ તેને મોડેથી કરાવે છે કારણ કે તેમને લાગે છે કે તેની જરૂર ઉંમર વધવા પર જ હોય છે. જ્યારે નિષ્ણાતો માને છે કે સમય રહેતા તપાસ અને યોગ્ય સારસંભાળથી આગળ ચાલીને હાડકું તૂટવાનું જોખમ ઘણી હદ સુધી ઓછું કરી શકાય છે. જોકે 35 પછી હાડકાં પહેલા જેટલી ઝડપથી બનતા નથી, પરંતુ યોગ્ય આદતોથી આ ઘટાડાને ધીમો ચોક્કસ કરી શકાય છે. રોજ ટહેલવું, હળવી કસરત કરવી, તડકો લેવો અને સંતુલિત આહાર લેવો તેમાં મદદરૂપ હોય છે.
