Armed Forces Retirement Review: સર્વોચ્ચ અદાલતે શુક્રવારે બ્રિટિશ કાળમાં નિર્ધારિત સશસ્ત્ર દળોની નિવૃત્તિ વય અને સેવાની શરતોની સમીક્ષા કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારને એક નિષ્ણાત પેનલ ગઠિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્ય બાગચીની પીઠે આ આદેશ સરકાર દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી એક અપીલ પર આપ્યો હતો, જેમાં દિલ્હી હાઈકોર્ટના તે આદેશને પડકારવામાં આવ્યો હતો જેમાં તટ રક્ષક (સામાન્ય) નિયમ, 1986 ના નિયમ 20(1) અને નિયમ 20(2) ને રદ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. આ નિયમો અનુસાર, કમાન્ડન્ટ અને તેનાથી નીચેના રેન્કના અધિકારીઓ 57 વર્ષની વયે નિવૃત્ત થતા હતા, જ્યારે કમાન્ડન્ટથી ઉપરના રેન્કના અધિકારીઓ 60 વર્ષની વયે નિવૃત્ત થતા હતા.
એડિશનલ સોલિસિટર જનરલે હાઈકોર્ટના નિર્ણય પર ઉઠાવ્યો સવાલ
સરકાર તરફથી હાજર રહેતા એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ અર્ચના પાઠક દવેએ જણાવ્યું હતું કે સંરક્ષણ મંત્રાલય હેઠળ આવતા તટ રક્ષક દળ (કોસ્ટ ગાર્ડ) ની સરખામણી ITBP, CRPF, CISF અને સશસ્ત્ર સીમા બલ જેવા કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો સાથે કરવામાં હાઈકોર્ટે ભૂલ કરી છે. તેમણે કહ્યું કે તટ રક્ષક દળના કર્મચારીઓનું કાર્ય CAPF કર્મચારીઓથી સંપૂર્ણપણે અલગ છે અને તેઓ અલગ-અલગ મંત્રાલયો હેઠળ આવે છે.
જોકે, પીઠે હાઈકોર્ટના આદેશ પર સ્ટે આપ્યો હતો, જેનાથી તટ રક્ષક અધિકારીઓના બે કેડરની અલગ-અલગ નિવૃત્તિ વય ફરીથી લાગુ થઈ ગઈ છે, પરંતુ અદાલતે કહ્યું, “સેવા શરતો અને નિવૃત્તિ વયને નિયંત્રિત કરતા આ નિયમોની સમીક્ષા કરવાનો આ યોગ્ય સમય છે. સરકાર 1940 ના દાયકામાં પરિકલ્પિત અને તૈયાર કરાયેલી શરતો પર વળગી રહી શકે નહીં.”
મુખ્ય ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતાવાળી પીઠે શું કહ્યું
પોતાના આદેશમાં, મુખ્ય ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતાવાળી પીઠે જણાવ્યું હતું કે, “વિવાદિત આદેશનું સંચાલન સ્થગિત રહેશે. જોકે, સરકાર નિવૃત્તિની વય સહિત સેવાની શરતોની સમીક્ષા કરવા માટે સંબંધિત નિષ્ણાતોની એક સમિતિની રચના કરશે અને અદાલતને એક અહેવાલ રજૂ કરશે.”
ગયા વર્ષે 24 નવેમ્બરના રોજ દિલ્હી હાઈકોર્ટની એક ખંડપીઠે, જેમાં ન્યાયમૂર્તિ સી હરિ શંકર અને ઓમ પ્રકાશ શુક્લા સામેલ હતા, નિયમ 20 ની બે જોગવાઈઓને રદ કરી હતી અને કહ્યું હતું કે, “તેથી અમે માનીએ છીએ કે 60 વર્ષની નિવૃત્તિની વય તટ રક્ષક દળના તમામ રેન્કના અધિકારીઓ પર લાગુ થશે.”
આ નિર્ણય હાઈકોર્ટના ‘દેવ શર્મા વિરુદ્ધ ભારત-તિબેટ સીમા પોલીસ’ કેસમાં આપવામાં આવેલા અગાઉના નિર્ણયથી પ્રેરિત હતો, જેમાં કમાન્ડન્ટ અને તેથી ઉપરના અધિકારીઓની નિવૃત્તિ વયમાં તફાવતને સમાપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈકોર્ટના દેવ શર્મા કેસના નિર્ણયને યથાવત રાખ્યો હતો.
