Babri Masjid Demolition: ૬ ડિસેમ્બર, ૧૯૯૨, ભારતીય લોકશાહીના ઇતિહાસમાં એક એવી તારીખ છે જે સમય વીતવા છતાં અવિસ્મરણીય રહે છે. અયોધ્યામાં ૧૬મી સદીની બાબરી મસ્જિદનું ધ્વંસ માત્ર ધાર્મિક વિવાદનો અંત નહોતો, પરંતુ મુદ્દાએ રાજકારણ, સાંપ્રદાયિક સંબંધો અને ન્યાય વ્યવસ્થા પર પણ ઊંડી અસર છોડી હતી. તે દિવસે બનેલી ઘટનાઓએ દેશનો માર્ગ બદલી નાખ્યો, જેના કારણે તે પછીના વર્ષોમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા. ૨૦૧૯ માં, સુપ્રીમ કોર્ટે કાયદેસર રીતે આ મામલાનો ઉકેલ લાવ્યો. આજે, ત્યાં રામ મંદિર બનાવવામાં આવ્યું છે. જો કે, વિવાદિત માળખાના ધ્વંસ પહેલા અને પછીની ઘણી ઘટનાઓ અવિસ્મરણીય છે. ધ્વંસ પછી, તત્કાલીન નરસિંહ રાવ સરકારે તેને ફરીથી બનાવવાનો સંકેત આપ્યો હતો. વધુમાં, ધ્વંસ પછી ચાર રાજ્યોની ભાજપ શાસિત રાજ્ય સરકારોને બરતરફ કરવામાં આવી હતી. કોંગ્રેસના દિગ્ગજ નેતા અને ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી સલમાન ખુર્શીદ તેમના પુસ્તક, “સનરાઇઝ ઓવર અયોધ્યા: નેશનહૂડ ઇન અવર ટાઇમ્સ” માં બાબરી ધ્વંસ પહેલા અને પછીની ઘટનાઓનું વર્ણન કરે છે. ખુર્શીદે લખ્યું, “નરસિંહ રાવ સરકારે તોડી પાડવામાં આવેલી મસ્જિદ ફરીથી બનાવવાની પોતાની ઇચ્છા સ્પષ્ટપણે દર્શાવી હતી, અને એટર્ની જનરલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ વાતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો. સમય જતાં, તેમને સમજાયું હશે કે આવા પગલાથી અંદર હજુ પણ ધગધગતા અંગારા ફરી સળગી શકે છે. બીજી તરફ, વિદેશ મંત્રાલયમાં રાજ્યમંત્રી તરીકે, મને આપણા મિત્ર રાષ્ટ્રોને આશ્વાસન આપવા માટે પશ્ચિમ એશિયાઈ દેશોમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો.” તે જ દિવસે ઉત્તર પ્રદેશમાં તત્કાલીન કલ્યાણ સિંહ સરકારને બરતરફ કરવામાં આવી હતી. હિમાચલ પ્રદેશ, રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશમાં ભાજપ સરકારોને પણ હાંકી કાઢવામાં આવી હતી. ત્રણ મુખ્ય કોર્ટના નિર્ણયો જોઈએ તો :
2010 માં, અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટે વિવાદિત જમીનને ત્રણ ભાગમાં વહેંચવાનો ચુકાદો આપ્યો હતો.
2019 માં, સુપ્રીમ કોર્ટે સર્વાનુમતે ચુકાદામાં, વિવાદિત સ્થળ પર મંદિર બનાવવાનો માર્ગ મોકળો કર્યો હતો અને મુસ્લિમ પક્ષને અન્યત્ર 5 એકર જમીન આપવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
2020 માં, એક ખાસ CBI કોર્ટે પુરાવાના અભાવે તમામ આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.
આ અંગે અહીં ઇતિહાસમાં થોડા વર્ષો પાછળ ડોકીયું કરીયે તો, તે સમયે એટલે કે આ દિવસે અયોધ્યામાં લગભગ 1.5 લાખ કારસેવકો એકઠા થયા. બપોરે 12 વાગ્યાની આસપાસ, ભીડ સુરક્ષા ઘેરાબંધી તોડીને ગુંબજો પર ચઢી ગઈ. થોડા કલાકોમાં જ, સદીઓ જૂની બાબરી મસ્જિદ તોડી પાડવામાં આવી. આ ઘટનાએ દેશની રાજનીતિને એક નવા વળાંક પર લાવી દીધી. પછીના દિવસોમાં, મસ્જિદ ધ્વંસની તપાસ સીબીઆઈને સોંપવામાં આવી. ઘણા વરિષ્ઠ નેતાઓ (લાલ કૃષ્ણ અડવાણી, મુરલી મનોહર જોશી, ઉમા ભારતી અને 49 અન્ય) પર કાવતરું ઘડવા અને ભીડને ઉશ્કેરવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો. બાબરી મસ્જિદ 1528 માં મુઘલ સમ્રાટ બાબરના સેનાપતિ મીર બાકીના આદેશ પર બનાવવામાં આવી હોવાનું માનવામાં આવે છે. હિન્દુ સંગઠનોએ દાવો કર્યો હતો કે ભગવાન રામના જન્મસ્થળ પર એક ભૂતપૂર્વ મંદિર તોડીને મસ્જિદ બનાવવામાં આવી હતી. આ દાવા પર ઇતિહાસકારોના અલગ અલગ મંતવ્યો છે, પરંતુ વિવાદ ધીમે ધીમે રાજકીય વળાંક લીધો હતો.
રાજકારણ પર તેની શું અસર પડી?
૬ ડિસેમ્બર, ૧૯૯૨ ની ઘટનાઓએ ભારતીય રાજકારણમાં ભારે પરિવર્તન લાવ્યું. ભાજપનો રાષ્ટ્રીય ઉદય આ ગાળામાં જ શરૂ થયો. મંદિર આંદોલન અને ધ્વંસ પછી, ભાજપનો ટેકો ઝડપથી વધ્યો. આ તે સમય હતો જ્યારે પક્ષ રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં એક કેન્દ્રીય બળ બનવા લાગ્યો. દરમિયાન, કોંગ્રેસ પક્ષની પકડ સતત નબળી પડી. કોંગ્રેસ પર અયોધ્યા વિવાદને સંભાળવામાં બેવડા ધોરણ અપનાવવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો, જેના કારણે તેની પરંપરાગત મત બેંક નબળી પડી. તે જ સમયે, પ્રાદેશિક પક્ષો ખીલ્યા અને મજબૂત થયા. લાલુ પ્રસાદ યાદવ અને મુલાયમ સિંહ યાદવ જેવા નેતાઓએ ધર્મનિરપેક્ષ રાજકારણના નામે પોતાનો ટેકો વધાર્યો.જેમાં મુલાયમસિંહ યાદવ, લાલુપ્રસાદ યાદવ જેવા પ્રાદેશિક નેતાઓ એ પણ ધર્મના નામે રોટલા શેકવા સ્યુડો સેક્યુલારિઝમ અપનાવી અવનવા પ્રયોગો કર્યા.જેમાં મુલાયમના હાથ પણ કારસેવકોના લોહીથી ખરડાયા હતા.ટૂંકમાં આ ઇતિહાસનું ક્યાંક એક લોહિયાળ પ્રકરણ છે તો ક્યાંક તેવું પ્રકરણ છે કે, જે અંગે ઇતિહાસમાં અવશ્ય નોંધ લેવાશે.
