Bihar election Congress history: બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી માટે પ્રચાર પૂરજોશમાં ચાલી રહ્યો છે. આ મુકાબલો બે ગઠબંધનો વચ્ચે સીધો મુકાબલો છે: જેડીયુ અને ભાજપનું એનડીએ વિરુદ્ધ આરજેડી અને કોંગ્રેસનું મહાગઠબંધન. એ સ્પષ્ટ છે કે કોઈ પણ પક્ષ પોતાને સમર્થન વિના ચૂંટણી લડવાની સ્થિતિમાં નથી મળતો. એ અલગ વાત છે કે લોકોનો એક મોટો વર્ગ આ ચૂંટણીને આરજેડી વિરુદ્ધ જેડીયુ કે ભાજપ કહે છે. આજની પેઢી કદાચ જાણતી નહીં હોય કે એક સમય હતો જ્યારે બિહારમાં કોંગ્રેસનું વર્ચસ્વ હતું. આપણે તેને સુવર્ણ યુગ કહી શકીએ છીએ. લાલુ પ્રસાદ યાદવ અને નીતિશ કુમાર બંને આવી જીત માટે ઝંખતા હતા. ચૂંટણીના વાતાવરણમાં, ચાલો 40 વર્ષ પાછળ એક નજર નાખીયે કે જ્યારે કોંગ્રેસ બિહાર પર શાસન કરતી હતી.
હા, તે યુગની કલ્પના આજે જ કરી શકાય છે, કારણ કે 2025 માં, કોંગ્રેસ આરજેડીના સાથી તરીકે ચૂંટણી લડી રહી છે. તેજસ્વી યાદવને મુખ્યમંત્રી રીકે પ્રોજેક્ટ કરવા પડ્યા છે. જોકે, 1985 પહેલા, બિહારમાં કોંગ્રેસની લહેર હતી, અને વિપક્ષ ખૂબ પાછળ રહેતો હતો. લાલુ પ્રસાદ યાદવ કે નીતિશ કુમાર ન તો આવી પકડ સ્થાપિત કરી શક્યા છે.
જ્યારે પણ કોંગ્રેસ જીતી, ત્યારે માર્જિન ખૂબ ઊંચું હતું. 1952ની ચૂંટણીમાં, કોંગ્રેસે 41 ટકા મત મેળવ્યા, જ્યારે બીજા ક્રમે રહેલા ગઠબંધનને માત્ર 26 ટકાથી સંતોષ માનવો પડ્યો. તેવી જ રીતે, 1957માં, કોંગ્રેસે અત્યાર સુધીનું શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું, 42 ટકાથી વધુ મત મેળવ્યા. વિજયનો માર્જિન 26 ટકાથી વધુ હતો. 1962ની ચૂંટણીમાં, કોંગ્રેસે 24 ટકાના માર્જિન સાથે 41.35 ટકા મત મેળવ્યા. 1967માં, કોંગ્રેસ લપસી ગઈ, પરંતુ હજુ પણ 33 ટકા મત મેળવવામાં સફળ રહી. તે ચૂંટણીમાં, જીતનો માર્જિન લગભગ 17 ટકા જેટલો ઘટી ગયો. આ પછી, જેમ જેમ અન્ય પક્ષોએ ધીમે ધીમે પ્રભાવ મેળવ્યો, તેમ તેમ કોંગ્રેસનો માર્જિન પણ ઘટતો ગયો. 1969ની ચૂંટણીમાં, કોંગ્રેસે 31 ટકા, 1972માં 33 ટકા અને 1980ની ચૂંટણીમાં 34 ટકાથી વધુ મત મેળવ્યા.
કોંગ્રેસ માટે છેલ્લો સારો દેખાવ 1985ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં હતો, જ્યારે પાર્ટીએ લગભગ 40 ટકા મત અને લગભગ 25 ટકાનો માર્જિન મેળવ્યો હતો. લોકદળે લગભગ 15 ટકા મત મેળવ્યા હતા. લાલુ પ્રસાદ યાદવના કાર્યકાળ અને નીતિશ કુમારના લગભગ 20 વર્ષના કાર્યકાળ સાથે કોંગ્રેસના પ્રદર્શનની તુલના કરવાથી ખબર પડે છે કે તેઓ ક્યાં પાછળ રહ્યા.
લાલુનો યુગ આવ્યો
– ૧૯૯૦ની ચૂંટણીમાં, જનતા દળને લગભગ ૨૬ ટકા મત મળ્યા હતા, અને કોંગ્રેસ ૨૫ ટકા મત સાથે મજબૂત પડકાર ઉભો કરતી દેખાઈ હતી. વિજયનું માર્જિન એક ટકાથી પણ ઓછું હતું.
– ૧૯૯૫ની ચૂંટણીમાં, જનતા દળને ૨૮ ટકા મત મળ્યા હતા, અને ભાજપ ૧૩ ટકા મત સાથે બીજા ક્રમે આવ્યું હતું. વિજયનું માર્જિન ૧૫ ટકાથી વધુ હતું.
– ૨૦૦૦ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષોને લગભગ ૩૦ ટકા મત મળ્યા હતા, અને આરજેડી માત્ર ૦.૫૧ ટકાથી પાછળ રહી હતી.
હવે નીતિશનો યુગ આવ્યો
– ૨૦૦૫ની ચૂંટણીમાં, એનડીએ ગઠબંધન ૨૬ ટકા મત મેળવવામાં નિષ્ફળ ગયું. આરજેડી ૦.૪૫ ટકાના માર્જિનથી પાછળ રહી ગયું. કોંગ્રેસને માત્ર ૧૦ બેઠકો મળી. કોઈ પણ પક્ષ બહુમતી મેળવી શક્યો નહીં અને ન તો ગઠબંધન સરકાર બની શક્યું.
– તે જ વર્ષે ઓક્ટોબર-નવેમ્બરમાં રાજ્યમાં ફરીથી ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી. આ વખતે, NDA 37 ટકા મત સાથે ઉભરી આવ્યું હતું, જ્યારે RJD ને 32 ટકા મત મળ્યા હતા.
– 2010 ની ચૂંટણીમાં, NDA ને 39 ટકા મત મળ્યા હતા, જ્યારે RJD ને 26 ટકા મત મળ્યા હતા. જોકે, કોઈ એક પક્ષને નોંધપાત્ર હિસ્સો મળ્યો ન હતો.
– 2015 ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, મહાગઠબંધનને 42 ટકા મત મળ્યા હતા, જ્યારે NDA ને 34 ટકા મત મળ્યા હતા. અહીં પણ, ગઠબંધનો કામ કર્યું.
– 2020 ની ચૂંટણીમાં, NDA ને 37.26 ટકા મત મળ્યા હતા, જ્યારે મહાગઠબંધનને 37.23 ટકા મત મળ્યા હતા. માર્જિન માત્ર 0.03 ટકા હતું.
