Darjeeling History and facts: ભારતની ભૌગોલિક વિવિધતામાં કેટલાક જિલ્લાઓ પોતાની પ્રાકૃતિક સુંદરતા અને રોચક ઇતિહાસ માટે જાણીતા છે. દેશનો આવો જ એક જિલ્લો છે દાર્જિલિંગ, જેને ‘પહાડોની રાણી’ કહેવામાં આવે છે. આ માત્ર લીલાછમ પહાડો અને ખીણો માટે પ્રસિદ્ધ નથી પરંતુ તેનો ઇતિહાસ પણ ખૂબ જ રસપ્રદ છે. આ જિલ્લો ક્યારેક બીજા રાજ્યનો હિસ્સો રહ્યો હતો પરંતુ સમયની સાથે તેની રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક ઓળખ કોઈ બીજા રાજ્યમાં વિકસિત થઈ. અહીંની સંસ્કૃતિ અને જિલ્લાના ઇતિહાસની જાણકારી સામાન્ય જ્ઞાન (GK) ના દૃષ્ટિકોણથી ખૂબ મહત્વની છે, તેથી અહીં વિગતવાર સમજો.
દાર્જિલિંગને એટલે કહેવામાં આવે છે ‘પહાડોની રાણી’
darjeeling.gov.in મુજબ, દાર્જિલિંગ લહેરાતા પહાડોની વચ્ચે વસેલું શહેર છે. અહીં ચમકતો પર્વત કંચનજંગા વાદળી આકાશમાં સાફ દેખાય છે. લીલાછમ પહાડો અને પ્રકૃતિની સુંદરતા તથા પ્રેમને કારણે આ જિલ્લાને ‘પહાડોની રાણી’ કહેવામાં આવે છે. આ શહેર દાર્જિલિંગ હિમાલયન રેલવેનું ઘર પણ છે. આ રેલવે એક વિશ્વ ધરોહર (વર્લ્ડ હેરિટેજ) છે અને આજે પણ જૂના વરાળવાળા એન્જિન પહાડો પર ચઢતા જોવા મળે છે.
દાર્જિલિંગનો ઇતિહાસ, પહેલા સિક્કિમનો હતો હિસ્સો
દાર્જિલિંગનો ઇતિહાસ ઘણો રોચક છે. આજે તે પશ્ચિમ બંગાળનો એક પ્રમુખ જિલ્લો છે પરંતુ આ શહેરનો ઇતિહાસ અનેક રાજાઓ અને રાજ્યો સાથે જોડાયેલો છે. દાર્જિલિંગનો વિસ્તાર પહેલા સિક્કિમનો હિસ્સો હતો. 18મી સદીમાં ગોરખાઓએ સિક્કિમ પર સતત હુમલો કર્યો અને તેના ઘણા ભાગો પર કબજો કરી લીધો હતો. 1814 માં અંગ્રેજો અને ગોરખાઓ વચ્ચે એંગ્લો-નેપાળ યુદ્ધ થયું હતું. ગોરખાઓની હાર બાદ 1815 માં સુગૌલી સંધિ હેઠળ નેપાળે સિક્કિમ પાસેથી લીધેલા વિસ્તારો અંગ્રેજોને સોંપી દીધા હતા.
સિક્કિમના રાજાએ બ્રિટિશરોને આપ્યું હતું દાર્જિલિંગ
1835 માં સિક્કિમના રાજાએ દાર્જિલિંગ બ્રિટિશરોને ભેટમાં આપી દીધું હતું. ત્યારે આ માત્ર 138 ચોરસ માઇલનો નાનો વિસ્તાર હતો, જેમાં આજના દાર્જિલિંગ અને કુર્સિયોંગ શહેર સામેલ હતા. તેના બદલામાં રાજાને કેટલાક હથિયારો અને કપડાં આપવામાં આવ્યા હતા. બ્રિટિશરોએ દાર્જિલિંગમાં વસવાટ અને ખેતી શરૂ કરી હતી.
સ્વતંત્રતા બાદ દાર્જિલિંગ અને આધુનિક પ્રશાસન
1860 અને 1864 માં બ્રિટિશરોએ સિક્કિમ અને ભૂતાન સાથે સીમાઓના વિવાદો ઉકેલ્યા. 1866 માં દાર્જિલિંગ જિલ્લાનું કદ લગભગ વર્તમાન સ્વરૂપમાં આવ્યું હતું. સ્વતંત્રતા બાદ 1947 માં ભારતની સરકારે દાર્જિલિંગમાં શિક્ષણ, આરોગ્ય, પર્યટન અને આર્થિક વિકાસના અનેક પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યા હતા.
દાર્જિલિંગને રાજ્ય બનાવવાની માંગ અને પશ્ચિમ બંગાળ એક્ટ
1982 થી 1988 દરમિયાન દાર્જિલિંગના લોકો એક અલગ રાજ્ય બનાવવાની માંગ સાથે આંદોલન કરી રહ્યા હતા. જોકે, સરકાર અને ‘ગોરખા નેશનલ લિબરેશન ફ્રન્ટ’ ના વડા સુભાષ ઘીસિંગ વચ્ચે સમજૂતી થયા બાદ આંદોલન રોકી દેવામાં આવ્યું. ‘દાર્જિલિંગ ગોરખા હિલ કાઉન્સિલ એક્ટ’ ને પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાએ ‘પશ્ચિમ બંગાળ એક્ટ 13 1988’ તરીકે પસાર કર્યો હતો. સિક્કિમ અને ભૂતાન સાથે વિવાદ ઉકેલાયા બાદ તે બ્રિટિશ ભારતમાં સામેલ થઈને પશ્ચિમ બંગાળનો હિસ્સો બની ગયું હતું.
