સ્વતંત્રતા સેનાનીઓએ દેશને આઝાદ કરાવવા માટે મહાન બલિદાન આપ્યા હતા. તેમણે અંગ્રેજોના લાઠીચાર્જનો સામનો કર્યો અને છાતી પર ગોળીઓનો પણ સામનો કર્યો. જાહેરમાં ફાંસીનું ચુંબન પણ કર્યું. મહાત્મા ગાંધીનું અહિંસાનું આંદોલન સૌથી મોટા હથિયાર તરીકે ઉભરી આવ્યું. આ કારણે બ્રિટન પર દબાણ વધ્યું અને અંતે જુલાઈ 1945માં બ્રિટનમાં યોજાયેલી સામાન્ય ચૂંટણીમાં જીત મેળવીને ક્લેમેન્ટ એટલી વડાપ્રધાન બન્યા. તેણે વિન્સ્ટન ચર્ચિલને હરાવ્યો. વડા પ્રધાન બન્યા પછી, ફેબ્રુઆરી 1947માં, એટલીએ જાહેરાત કરી હતી કે ભારતને 30 જૂન 1948 પહેલા આઝાદી મળી જશે. એટલે કે અંગ્રેજો પાસે ભારતને આઝાદ કરવા માટે 30 જૂન 1948 સુધીનો સમય હતો.
આથી પહેલા આઝાદ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો
જાહેરાતના સમય દરમિયાન, પંડિત જવાહર લાલ નેહરુ અને મોહમ્મદ અલી ઝીણા વચ્ચે ભારત-પાકિસ્તાનનું વિભાજન એક મોટો મુદ્દો બની રહ્યો હતો. મુસ્લિમો માટે અલગ દેશ પાકિસ્તાનની જિન્નાની માંગને કારણે લોકોમાં કોમી સંઘર્ષનો ભય વધી રહ્યો હતો. આને ધ્યાનમાં રાખીને બ્રિટિશ શાસને 15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ જ ભારતને આઝાદ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
માઉન્ટબેટને આઝાદીની યોજના બનાવી હતી
ક્લેમેન્ટ એટલીએ ભારતની આઝાદીની જાહેરાત કરી હતી પરંતુ હવે બ્રિટનમાં એવા કાયદાની જરૂર હતી જેના દ્વારા ભારતને આઝાદી આપી શકાય. આ માટે કાયદો બનાવવાની જવાબદારી તત્કાલિન ભારતીય ગવર્નર જનરલ લોર્ડ લુઈ માઉન્ટબેટનને સોંપવામાં આવી હતી. માઉન્ટબેટને 3 જૂન, 1947ના રોજ ભારતની આઝાદી માટેની યોજના રજૂ કરી હતી. તેને માઉન્ટબેટન પ્લાન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ આઝાદી આપવાની સાથે સાથે ભારતને બે ભાગમાં વહેંચવાનું હતું. આ યોજના હેઠળ મુસ્લિમો માટે એક નવા દેશ પાકિસ્તાનની રચના થવાની હતી.
માઉન્ટબેટનની યોજનાના આધારે ભારતીય સ્વતંત્રતા અધિનિયમ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. તે 5 જુલાઈ, 1947ના રોજ બ્રિટિશ સંસદ (બ્રિટિશ હાઉસ ઓફ કોમન્સ) દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. આ પછી, 18 જુલાઈ, 1947 ના રોજ, બ્રિટનના રાજા જ્યોર્જ VI એ પણ આ કાયદાને મંજૂરી આપી. આ પછી 15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ ભારતને આઝાદી મળી.
15 ઓગસ્ટ
માઉન્ટબેટન માટે આ દિવસ ખાસ હતો
15મી ઓગસ્ટનો દિવસ ભારતને આઝાદી અપાવવા માટે પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો કારણ કે છેલ્લા વાઈસરોય લોર્ડ માઉન્ટબેટનના જીવનમાં આ દિવસનું વિશેષ મહત્વ હતું. હકીકતમાં, બીજા વિશ્વ યુદ્ધ દરમિયાન, 15 ઓગસ્ટ, 1945 ના રોજ, જાપાની સેનાએ બ્રિટન સહિત મિત્ર દેશો સામે આત્મસમર્પણ કર્યું હતું. તે જ દિવસે, જાપાનના સમ્રાટ હિરોહિતોએ એક રેકોર્ડેડ રેડિયો સંદેશ જારી કર્યો, જેમાં તેણે મિત્ર રાષ્ટ્રો સમક્ષ શરણાગતિની જાહેરાત કરી. લોર્ડ માઉન્ટબેટન ત્યારે બ્રિટિશ આર્મીમાં સાથી દળોના કમાન્ડર હતા. તેથી, જાપાની સેનાના શરણાગતિનો સંપૂર્ણ શ્રેય માઉન્ટબેટનને આપવામાં આવ્યો. તેથી તેઓ 15મી ઓગસ્ટને તેમના જીવનનો શ્રેષ્ઠ અને શુભ દિવસ માનતા હતા. તેથી જ તેમણે ભારતની આઝાદી માટે 15મી ઓગસ્ટની પસંદગી કરી.
