G4 Nations Meeting on UNSC: મ્યુનિક સિક્યુરિટી કોન્ફરન્સ, 2026 દરમિયાન ભારતીય વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે G4 દેશોના પોતાના સમકક્ષો સાથે ‘ડિનર ડિપ્લોમેસી’ કરી છે. G4 દેશો વચ્ચે આ પ્રકારની બેઠક પ્રથમવાર યોજાઈ છે.
G4 માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારા પર વાત
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે મ્યુનિક સિક્યુરિટી કોન્ફરન્સ, 2026 દરમિયાન G4 દેશોના વિદેશ મંત્રીઓ સાથે પણ એક બેઠક કરી છે. દક્ષિણ જર્મનીના મ્યુનિક શહેરમાં મળેલી આ બેઠક પોતાની રીતે પ્રથમ છે, કારણ કે G4 દેશોના વિદેશ મંત્રીઓ ક્યારેય આ રીતે પહેલાં અલગથી મળ્યા નહોતા. આ બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) માં સુધારાનો રહ્યો, જે બદલાતી જીઓપોલિટિક્સમાં અત્યંત જરૂરી માનવામાં આવે છે.
G4 માં કયા દેશો સામેલ છે?
G4 માં ભારત ઉપરાંત જાપાન, જર્મની અને બ્રાઝિલ સામેલ છે. આ ચારેય દેશોના વિદેશ મંત્રીઓની આ બેઠક શનિવારે રાત્રે ડિનર પર યોજાઈ હતી. આ બેઠકનો એજન્ડા સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) માં આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવાનો હતો. બેઠકમાં આ ચારેય સહભાગીઓએ એ વાત પર ભાર મૂક્યો કે વિશ્વમાં જે અનિશ્ચિતતાનું વાતાવરણ વધી રહ્યું છે, તેમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રે મોટી ભૂમિકા ભજવવી જરૂરી છે.
G4 માં UNSC પર શું વાત થઈ?
આ બેઠકની જાણકારી રાખનારા એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે ચારેય દેશોએ નક્કી કર્યું છે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારા માટે આ દેશો અલગ-અલગ સરકારો સાથે તાલમેલ જાળવવાનું ચાલુ રાખશે અને સંબંધિત દેશો સાથે આગળ પણ વિચાર-વિમર્શ કરતા રહેશે. આ દરમિયાન વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર G7 દેશોના પોતાના સહયોગીઓને પણ મળ્યા હતા. તેમણે UN@80 એજન્ડાને પણ ભારતના સમર્થન પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી, ખાસ કરીને સુરક્ષા પરિષદમાં જરૂરી સુધારાને લઈને. એક્સ (X) પર પોતાની પોસ્ટમાં વિદેશ મંત્રી જયશંકરે G4 ની બેઠકમાં બહુપક્ષીયવાદ (Multilateralism) માં સુધારાની વાત કરી છે.
UN80 નો એજન્ડા શું છે?
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના જણાવ્યા અનુસાર, UN80 એ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની કાર્ય પ્રણાલીમાં મોટા સુધારાની પહેલ છે, જેને મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે માર્ચ 2025 માં સંયુક્ત રાષ્ટ્રની 80મી વર્ષગાંઠ પર લોન્ચ કરી હતી. તેનો હેતુ મુશ્કેલ વૈશ્વિક પડકારોનો સામનો કરવામાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રને વધુ ચપળ, સંપૂર્ણ અને તૈયાર બનાવવાનો છે. તેમાં વિશ્વભરમાં શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવી રાખવા માટે નેતૃત્વમાં માળખાગત સુધારાની પણ વાત છે. હાલમાં UNSC માં પાંચ જ કાયમી સભ્યો છે- અમેરિકા, ચીન, બ્રિટન, રશિયા અને ફ્રાન્સ, જેમને વીટો (Veto) પાવરનો અધિકાર છે.
G4 ગઠબંધન શું છે?
G4 ઔપચારિક રીતે 2005 માં અસ્તિત્વમાં આવ્યું. તેનો લક્ષ્ય સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં વ્યાપક સુધારા લાવવાનો છે. ખાસ કરીને તે સુરક્ષા પરિષદના કાયમી અને અસ્થાયી સભ્યોની સંખ્યામાં વિસ્તાર કરીને નવા સભ્યોને સામેલ કરવાની હિમાયત કરી રહ્યું છે, જેથી આ આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનમાં 21મી સદીની જીઓપોલિટિક્સની ઝલક દેખાય. આ સંગઠન મૂળભૂત રીતે સુરક્ષા પરિષદમાં એશિયામાંથી ભારત અને જાપાન, લેટિન અમેરિકામાંથી બ્રાઝિલ અને યુરોપમાંથી જર્મનીને સામેલ કરવા માટે એકબીજાનું સમર્થન કરે છે.
