Government Employee Statistics: કેન્દ્રીય કાર્મિક અને તાલીમ વિભાગ (DoPT) ના વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ ના નવીનતમ વાર્ષિક અહેવાલ મુજબ, કેન્દ્ર સરકારમાં કાર્યરત ગ્રુપ-સી ના સફાઈ કર્મચારીઓમાંથી ૬૬ ટકાથી વધુ કર્મચારીઓ અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) અથવા અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) પૃષ્ઠભૂમિમાંથી આવે છે.
અહેવાલ મુજબ, ગયા અઠવાડિયે જાહેર કરાયેલા આ રિપોર્ટમાં એ પણ જણાવવામાં આવ્યું છે કે કેન્દ્ર સરકારના મંત્રાલયો અને વિભાગોમાં તમામ ગ્રુપ-એ પદોમાંથી ૧૪.૨૦ ટકા પદો એસસી પાસે છે, ૬.૫૪ ટકા એસટી પાસે અને ૧૯.૧૪ ટકા ઓબીસી પાસે છે.
DoPT ના નિયમો અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારમાં તમામ શ્રેણીના પદો પર સીધી ભરતી દરમિયાન ૧૫ ટકા બેઠકો એસસી માટે, ૭.૫ ટકા એસટી માટે, ૨૭ ટકા ઓબીસી માટે અને ૧૦ ટકા આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ (EWS) માટે અનામત રાખવાની હોય છે.
અહેવાલ મુજબ, ગ્રુપ-સી (સફાઈ કામદારો સિવાય) પદોમાં ૧૬.૭૫ ટકા એસસી, ૮.૯૪ ટકા એસટી અને ૨૭.૨૯ ટકા ઓબીસી છે. જ્યારે ગ્રુપ-બી પદોમાં એસસીનો હિસ્સો ૧૬.૨૦ ટકા, એસટીનો ૭.૬૩ ટકા અને ઓબીસીનો ૨૧.૯૫ ટકા છે.
રિપોર્ટમાં સામેલ ૮૦ મંત્રાલયો અને વિભાગોના કુલ ૩૨.૫૨ લાખ કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓમાંથી કુલ મળીને ૧૬.૮૪ ટકા એસસી, ૮.૭૦ ટકા એસટી અને ૨૬.૩૨ ટકા ઓબીસી છે. જોકે, રિપોર્ટમાં કેન્દ્ર સરકારમાં કાર્યરત EWS કર્મચારીઓના પ્રતિનિધિત્વ અંગે કોઈ આંકડા આપવામાં આવ્યા નથી. DoPT અનુસાર, આ આંકડા ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૪ સુધીની સ્થિતિ દર્શાવે છે.
વર્ષ ૨૦૧૮-૧૯ પછી આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે DoPT એ તેના મોટાભાગના મંત્રાલયો અને વિભાગોમાં એસસી, એસટી અને ઓબીસીના પ્રતિનિધિત્વ સંબંધિત વિગતવાર આંકડા જાહેર કર્યા છે. ૨૦૧૯ પછી પ્રકાશિત વાર્ષિક અહેવાલોમાં DoPT માત્ર આંશિક આંકડા જ આપી રહ્યું હતું.
વર્ષ ૨૦૧૮-૧૯ ના આંકડાઓ સાથે સરખામણી કરતા જાણવા મળે છે કે એસસી કર્મચારીઓનું કુલ પ્રતિનિધિત્વ ૧૭.૪૯ ટકાથી ઘટીને ૧૬.૮૪ ટકા થયું છે. બીજી તરફ, એસટી કર્મચારીઓનું પ્રતિનિધિત્વ ૮.૪૭ ટકાથી વધીને ૮.૯૪ ટકા થયું છે અને ઓબીસી કર્મચારીઓના પ્રતિનિધિત્વમાં સૌથી વધુ વધારો નોંધાયો છે, જે ૨૧.૫૭ ટકાથી વધીને ૨૬.૩૨ ટકા થયો છે. ગ્રુપ-એ, ગ્રુપ-બી અને ગ્રુપ-સી – ત્રણેય શ્રેણીઓમાં ૨૦૧૮-૧૯ ની સરખામણીમાં સૌથી વધુ વધારો ઓબીસી વર્ગના પ્રતિનિધિત્વમાં જોવા મળ્યો છે.
