IAF MRSAM Procurement 2026: રશિયા પાસેથી વધારાની S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ ખરીદવા માટે વાતચીત ચાલી રહી છે. પરંતુ, આ દરમિયાન ભારતીય વાયુસેના (IAF) એ મીડિયમ રેન્જ સરફેસ ટુ એર મિસાઈલ (MRSAM) સિસ્ટમના નવા સ્ક્વોડ્રન એકત્ર કરવાની યોજના પર પણ કામ શરૂ કરી દીધું છે. S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે ‘ઓપરેશન સિંદૂર’માં પાકિસ્તાની સેનાના હોશ ઉડાવી દીધા હતા અને તેમના દરેક આક્રમણને તેમની આંખો સામે જ ધૂળમાં મેળવી દીધા હતા.
MRSAM ના નવા સ્ક્વોડ્રન મળવાથી ભારતીય વાયુસેનાની શક્તિમાં નવા સ્તરે વધારો થવાની શક્યતા છે. ડિફેન્સ ડોટ ઇન ના અહેવાલ મુજબ, સંરક્ષણ મંત્રાલયની વિગતવાર વ્યૂહાત્મક રણનીતિનો આ એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
S-125 પેચોરાને ફેઝ આઉટ કરવાની તૈયારી
અત્યારે મીડિયમ રેન્જ સરફેસ ટુ એર મિસાઈલ ખરીદવાની વાત એટલા માટે ઝડપી બની છે કારણ કે S-125 પેચોરા (Pechora) ને ફેઝ આઉટ (સેવા નિવૃત્ત) કરવી જરૂરી બની ગઈ છે. કારણ એ છે કે સોવિયત યુગની આ એન્ટી-મિસાઈલ સિસ્ટમ ઘણી વખત અપગ્રેડ કરવામાં આવી છે અને હવે તેણે પોતાનું ટેકનિકલ જીવન લગભગ પૂર્ણ કરી લીધું છે.
મોર્ડન વોરફેરમાં બહેતર ડિફેન્સ સિસ્ટમ જરૂરી
આધુનિક યુદ્ધમાં જ્યાં પ્રિસિઝન ગાઈડેડ મ્યુનિશન, સ્ટીલ્થ ક્રૂઝ મિસાઈલ અને ડ્રોનના ઝુંડ (Swarm Drones) ના હુમલાનો ખતરો વધી ગયો છે, તેમની સામે લડવા માટે એટલી જ અસરકારક એર ડિફેન્સ સિસ્ટમની પણ જરૂર છે. રશિયા પાસેથી મળેલી S-400 સ્ક્વોડ્રને ઓપરેશન સિંદૂરમાં આમાં અચૂક ભૂમિકા ભજવી હતી અને પાકિસ્તાનના 300 કિલોમીટર અંદર સુધીના ટાર્ગેટના પરખચ્ચા ઉડાવી દીધા હતા.
150 કિલોમીટર રેન્જવાળી MRSAM ની યોજના
S-400 એ લોંગ રેન્જ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ છે અને ઘણી વખત મીડિયમ રેન્જ સરફેસ ટુ એર મિસાઈલ (MRSAM) સિસ્ટમ જ પાકિસ્તાન જેવા દુશ્મનોને પહોંચી વળવા માટે પૂરતી હોય છે. MRSAM ની સામાન્ય રેન્જ 70 થી 100 કિલોમીટર સુધીની હોય છે અને આટલા અંતરના ટાર્ગેટને તે સરળતાથી ઇન્ટરસેપ્ટ (રોકી) કરી શકે છે. જોકે, ભારતીય વાયુસેના અત્યારે જે વેરિઅન્ટ ખરીદવાનું વિચારી રહી છે, તેની રેન્જ વધુ હોઈ શકે છે, જે 150 કિલોમીટર સુધી શક્ય છે.
‘સ્વદેશી’ MRSAM નો વાયુસેના કરી રહી છે ઉપયોગ
ભારતીય વાયુસેના પાસે હાલ નવ એક્ટિવ MRSAM સ્ક્વોડ્રન છે.
આ MRSAM સ્ક્વોડ્રન હાઈ-વેલ્યુ એરબેઝ અને સંવેદનશીલ સ્થળોની સુરક્ષા માટે વ્યૂહાત્મક રીતે તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.
કોઈપણ પ્રકારના હવાઈ હુમલાનો તાત્કાલિક જવાબ આપવા માટે જેસલમેર અને આદમપુર જેવા મુખ્ય એરબેઝ પર આ સંચાલિત છે.
આ સિસ્ટમને સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંસ્થા (DRDO) અને ઇઝરાયેલ એરોસ્પેસ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (IAI) એ મળીને તૈયાર કરી છે.
ભારતમાં તેનું ઉત્પાદન ભારત ડાયનેમિક્સ લિમિટેડ (BDL) અને ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ (BEL) કરે છે.
‘મિશન સુદર્શન ચક્ર’નો ભાગ હશે MRSAM
સૌથી મોટી વાત એ છે કે ભારતીય વાયુસેના જે વધેલી રેન્જવાળી MRSAM ખરીદવાની યોજના પર આગળ વધી રહી છે, તે ‘મિશન સુદર્શન ચક્ર’નો ભાગ હશે. મિશન સુદર્શન ચક્રની જાહેરાત વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 15 ઓગસ્ટ, 2025 ના રોજ કરી હતી, જે આગામી દાયકામાં ભારતીય વ્યૂહાત્મક સ્થળો અને સિવિલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ડિફેન્સ શીલ્ડ (સુરક્ષા કવચ) તરીકે કામ કરશે.
