INDIA Bloc Meeting: ચૂંટણી પંચ અને વિશેષ ગહન પુનરીક્ષણ (SIR)ને લઈને વિપક્ષી દળોનું દબાણ વધતું જઈ રહ્યું છે. INDIA બ્લોકના દળોની 30 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીમાં બેઠક યોજાવાની સંભાવના છે. આ બેઠકમાં ચૂંટણી પંચની કાર્યપ્રણાલી, SIRને લઈને ઉઠેલા સવાલો અને વિપક્ષની આગળની સંયુક્ત રણનીતિ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વિપક્ષી દળો છેલ્લા કેટલાક સમયથી આ મુદ્દા પર એકબીજાના સંપર્કમાં છે અને ચૂંટણી પંચ વિરુદ્ધ સંયુક્ત પ્રતિક્રિયા તૈયાર કરવા પર વિચાર કરી રહ્યા છે.
આ બેઠક એવા સમયે પ્રસ્તાવિત છે જ્યારે ચૂંટણી પંચની અંદર SIR સાથે જોડાયેલા નિર્ણયો અને આદેશોને લઈને કથિત મતભેદના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના એક અહેવાલ અનુસાર, ચૂંટણી આયુક્ત સુખબીર સિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશીએ 10 મહિનાના સમયગાળામાં ઓછામાં ઓછા 14 પ્રસંગોએ SIR સાથે જોડાયેલા નિર્ણયો અને આદેશો પર વાંધા નોંધાવ્યા હતા. અહેવાલમાં ફોર્મ-6માં ફેરફાર, મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા-કાઢવા અને ચૂંટણી ડેટાના કેન્દ્રીય સંચાલન જેવા મુદ્દાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
ચૂંટણી પંચે આ વાંધાઓને સંસ્થાગત ટકરાવ અથવા અસહમતિ માનવાનો ઇનકાર કર્યો છે. પંચનું કહેવું છે કે બહુમતી-સભ્યીય બંધારણીય સંસ્થામાં અલગ-અલગ મતો, વહીવટી સૂચનો અને આંતરિક ટિપ્પણીઓ સામાન્ય પ્રક્રિયાનો ભાગ છે તથા SIR સાથે જોડાયેલા અંતિમ નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા છે.
કોંગ્રેસની 29 સપ્ટેમ્બરે CWC બેઠક.
INDIA બ્લોકની સંભવિત બેઠકના એક દિવસ પહેલાં, 29 સપ્ટેમ્બરે કોંગ્રેસ કાર્યસમિતિ (CWC)ની બેઠક યોજાશે. તેમાં SIR અને ચૂંટણી પંચ સાથે જોડાયેલા વિવાદ પર કોંગ્રેસની આગળની રણનીતિ નક્કી કરવામાં આવશે. કોંગ્રેસે પહેલેથી જ મુખ્ય ચૂંટણી આયુક્ત જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ પોતાનો હુમલો તેજ કરી દીધો છે. CPI(M), CPI અને CPI(ML)-લિબરેશનએ પણ જ્ઞાનેશ કુમારને હટાવવા અને SIRને તાત્કાલિક રોકવાની માંગ કરી છે.
આ સમગ્ર વિવાદે પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં એક અસામાન્ય સ્થિતિ પણ ઊભી કરી છે. રાજ્યમાં લાંબા સમયથી સામસામે રહેતા મમતા બેનર્જીની TMC અને CPI(M) આ મુદ્દા પર ચૂંટણી પંચ વિરુદ્ધ એક સંયુક્ત વલણ તરફ આગળ વધતા દેખાઈ રહ્યા છે. CPI(M)ના મહાસચિવ એમએ બેબીએ INDIA બ્લોક અને અન્ય વિપક્ષી નેતાઓને બેઠક માટે પત્ર લખ્યો હતો. ત્યારબાદ તેમણે મમતા બેનર્જી સાથે પણ વાતચીત કરી. અહેવાલ અનુસાર, મમતાએ પણ વર્તમાન સ્થિતિમાં સંકલિત કાર્યવાહી કરવાની જરૂરિયાત સાથે સહમતિ વ્યક્ત કરી.
જ્ઞાનેશ કુમારને હટાવવા માટે ફરી મહાભિયોગની તૈયારી.
વિપક્ષી દળો મુખ્ય ચૂંટણી આયુક્ત જ્ઞાનેશ કુમારને હટાવવા માટે વધુ એક મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ તૈયાર કરી રહ્યા છે. કાનૂની નિષ્ણાતો દ્વારા તેની તપાસ કરાવ્યા બાદ તેને સંસદના બંને ગૃહોમાં રજૂ કરવામાં આવે તેવી સંભાવના છે. વિપક્ષ તરફથી આ ત્રીજો એવો પ્રયાસ હશે. આ પહેલાં 23 રાજકીય દળો અને એક અપક્ષ સાંસદે SIR તથા ચૂંટણી સાથે જોડાયેલા અન્ય મુદ્દાઓને લઈને ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશનો પણ સંયુક્ત રીતે સંપર્ક કર્યો હતો. તેનાથી સંકેત મળે છે કે SIRનો મુદ્દો હવે માત્ર કોઈ એક રાજકીય દળની આપત્તિ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ વિપક્ષી દળો વચ્ચે વ્યાપક સંકલનનો વિષય બની ગયો છે.
દેશભરમાં કોંગ્રેસનું પ્રદર્શન, CECના રાજીનામાની માંગ.
ચૂંટણી પંચને લઈને વિવાદ વચ્ચે કોંગ્રેસે 25 સપ્ટેમ્બરે દેશના અનેક વિસ્તારોમાં પ્રદર્શન કર્યું. કોંગ્રેસના કેન્દ્રીય નેતૃત્વના નિર્દેશ પર રાજ્ય એકમોએ ચૂંટણી પંચની કચેરીઓ તરફ કૂચ કરી અને જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા તથા તેમને પદ પરથી હટાવવાની માંગ કરી. જમ્મુ-કાશ્મીર, આસામ, ઉત્તરાખંડ, ઉત્તર પ્રદેશ, ચંદીગઢ, મણિપુર અને પશ્ચિમ બંગાળ સહિત અનેક સ્થળોએ પ્રદર્શન થયા.
દિલ્હીમાં કોંગ્રેસ અને યુથ કોંગ્રેસના પ્રસ્તાવિત પ્રદર્શનોને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસે ચૂંટણી પંચની કચેરી અને જંતર-મંતરની આસપાસ સુરક્ષા વધારી. જ્યારે દેશના અન્ય વિસ્તારોમાં પણ કોંગ્રેસના કાર્યકરોએ ચૂંટણી પંચની કચેરીઓ સામે પ્રદર્શન કર્યા. આસામના ગુવાહાટીમાં પ્રદેશ કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ ગૌરવ ગોગોઈને પોલીસે કસ્ટડીમાં લીધા. પ્રદર્શન દરમિયાન ગોગોઈએ જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા અને તેમની વિરુદ્ધ કાનૂની કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે વિવાદ નાગરિકોના મતદાન અધિકાર અને મતદાર યાદીની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલો છે.
BJPએ આરોપોને ફગાવી દીધા.
આ સમગ્ર વિવાદ પર BJP CEC જ્ઞાનેશ કુમાર ગુપ્તાના બચાવમાં ઉતરી આવી છે. BJPના તમામ નેતાઓ જ્ઞાનેશના સમર્થનમાં ઉતરી આવ્યા છે. BJPએ કોંગ્રેસના આરોપોને ફગાવી દીધા છે. BJPના પ્રવક્તા સુધાંશુ ત્રિવેદીએ SIR પ્રક્રિયાને કાયદેસર રીતે યોગ્ય ગણાવી અને કહ્યું કે પંચમાં નિર્ણયો બહુમતીના આધારે લેવામાં આવે છે. BJP નેતાઓનું કહેવું છે કે જ્ઞાનેશ કુમાર ગુપ્તાએ કંઈપણ ખોટું કર્યું નથી. વિપક્ષ જ્યારે સતત ચૂંટણી હારી રહ્યો છે ત્યારે નિરાશામાં આવું કહી રહ્યો છે.
હવે નજર 29 અને 30 સપ્ટેમ્બર પર.
આ ઘટનાક્રમમાં આવતા સપ્તાહની 29 સપ્ટેમ્બરની કોંગ્રેસ CWC બેઠક અને 30 સપ્ટેમ્બરની સંભવિત INDIA બ્લોક બેઠક મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે. વિપક્ષી દળો સામે ચૂંટણી પંચ અને SIR પર પોતાની રણનીતિને એકજૂથ કરવાની, જ્ઞાનેશ કુમારને હટાવવાના પ્રસ્તાવ પર આગળ વધવાની અને સંસદના બંને ગૃહોમાં આ મુદ્દો ઉઠાવવાના જેવા વિકલ્પો છે. જ્યારે ચૂંટણી પંચ પોતાના નિર્ણયોને વૈધાનિક પ્રક્રિયા અનુસાર અને સંસ્થાગત વિચાર-વિમર્શનું પરિણામ ગણાવી રહ્યું છે.
આ રીતે SIRને લઈને શરૂ થયેલો વિવાદ હવે ચૂંટણી પંચની કાર્યપ્રણાલી, મતદાર યાદી, વિપક્ષી એકજૂથતા અને સંસદમાં મુખ્ય ચૂંટણી આયુક્તને હટાવવાની માંગ સુધી પહોંચી ગયો છે. 30 સપ્ટેમ્બરની પ્રસ્તાવિત INDIA બ્લોક બેઠકમાં આ મુદ્દા પર વિપક્ષનું સંયુક્ત વલણ કેટલું સ્પષ્ટ થાય છે, તે આગામી તબક્કાની રાજનીતિ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
