India Iran Strategic Relations: પશ્ચિમ એશિયા યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાને ભારતની કૂટનીતિના મુક્તકંઠે વખાણ કર્યા છે. ભારત માટે સારી વાત એ પણ છે કે અત્યાર સુધી હોર્મુઝ ખોલવાને લઈને જે સૌથી મહત્વનો અવરોધ હતો, તેના પર પણ કામ શરૂ થઈ ગયું છે અને ઈરાને આ માટે ઓમાન સાથે ઔપચારિક વાતચીત પણ શરૂ કરી દીધી છે. ત્રીજી વાત એ છે કે ઈરાન અને ભારત વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધો માટે ચાબહાર પોર્ટ એક ખૂબ જ મહત્વની કડી છે અને તેને લઈને યુદ્ધના પડકારો હોવા છતાં ઈરાને અત્યંત સકારાત્મક સંદેશ આપ્યા છે.
ભારતની કૂટનીતિની ઈરાને કરી પ્રશંસા
ઈરાન પર અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા હુમલો શરૂ કર્યાને 38 દિવસ વીતી ચૂક્યા છે. આ દિવસોમાં વિશ્વની જીઓપોલિટિક્સમાં ઘણા ઉતાર-ચઢાવ આવ્યા છે, પરંતુ ભારતની કૂટનીતિની ઈરાન પણ પ્રશંસા કરી રહ્યું છે. ભારતમાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડરના પ્રતિનિધિ ડૉ. અબ્દુલ મજીદ હકીમ ઈલાહીએ સ્પષ્ટપણે આ વાત કહી છે.
“ભારતની કૂટનીતિ ખૂબ જ સારી છે અને (યુદ્ધના) આ મુદ્દે તેઓ વધુ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે… શરૂઆતથી જ આમાં મોટી ભૂલ થઈ. આ માત્ર ઈરાન વિરુદ્ધનું યુદ્ધ નહોતું, આ યુદ્ધ દરેક માનવી વિરુદ્ધ હતું; આ આખી દુનિયા વિરુદ્ધ હતું. તમે જોશો કે આ યુદ્ધને કારણે વિવિધ દેશોમાં આ સમયે ઘણા લોકોએ તકલીફ વેઠવી પડી રહી છે.” — ડૉ. અબ્દુલ મજીદ હકીમ ઈલાહી, ભારતમાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડરના પ્રતિનિધિ
હોર્મુઝ નેવિગેશન પ્રોટોકોલ પર ઓમાન સાથે ચર્ચા
ઈરાન ભારત સહિત પાંચ મિત્ર રાષ્ટ્રો (રશિયા, ઈરાક, ચીન અને પાકિસ્તાન) માટે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની ખોલવાની જાહેરાત દિવસો પહેલા કરી ચૂક્યું છે. પરંતુ, ઓમાન સાથે પ્રોટોકોલ તૈયાર કરવાનો મુદ્દો અટવાયેલો હોવાથી આ જાહેરાતનો અમલ થઈ શકતો નહોતો. હવે બંને દેશોએ આના પર ઔપચારિક વાતચીત શરૂ કરી છે.
ઓમાન ન્યૂઝ એજન્સી અનુસાર, બંને દેશોના નાયબ વિદેશ મંત્રીઓએ ટેકનિકલ નિષ્ણાતો સાથે આ અંગે મંથન કર્યું છે.
ઈરાને હોર્મુઝમાંથી સુરક્ષિત નેવિગેશન માટે એક પ્રોટોકોલ બનાવ્યો છે, જેના પર તે હવે ઓમાનની સંમતિ મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
યુદ્ધ પહેલા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ભારતનું 40% કાચું તેલ અને 90% એલપીજી આયાત થતું હતું.
ભારત સાથેના સંબંધો અંગે ઈરાન સકારાત્મક
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત અને ઈરાનના સંબંધો ચાબહાર પોર્ટને કારણે નવી ઊંચાઈઓ પર પહોંચ્યા છે. ભારતમાં ઈરાનના રાજદૂત મોહમ્મદ ફથાલીએ યુદ્ધને માત્ર એક ‘નાની અવરોધ’ ગણાવી છે.
ચાબહાર પોર્ટ અંગે ઈરાને આપ્યા શુભ સંકેત
મોહમ્મદ ફથાલીએ બંને દેશોના ભાવિ સંબંધો અંગે અપાર શક્યતાઓ વ્યક્ત કરી છે. ચાબહાર પોર્ટમાં ભારતની ભાગીદારી પાકિસ્તાનને આંખના કણાની જેમ ખૂંચે છે અને અમેરિકી પ્રતિબંધોને કારણે પણ તે ભારત માટે ચિંતાનો વિષય રહ્યો છે.
“ચાબહાર પોર્ટના સંદર્ભમાં, એક વ્યૂહાત્મક પ્રોજેક્ટ તરીકે તે ઈરાન, ભારત અને આ પ્રદેશ વચ્ચે વેપાર અને ટ્રાન્ઝિટ લિંકને મજબૂત બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.” — મોહમ્મદ ફથાલી, ભારતમાં ઈરાનના રાજદૂત
હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થયા 16 ભારતીય જહાજ
ઈરાનની સંમતિથી હોર્મુઝમાંથી અત્યાર સુધીમાં ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા 16 જહાજો પસાર થઈ ચૂક્યા છે.
‘ગ્રીન આશા’ એલપીજી લઈને હોર્મુઝમાંથી પસાર થનારું આઠમું ભારતીય ટેન્કર છે.
‘જગ વિક્રમ’ પણ એલપીજી ગેસ લઈને ભારત આવી રહ્યું છે.
